Монголын анхны “Эколог бус” компанийн үйлдвэрлэсэн J-800T маркийн 20 ширхэг автобус иргэдэд үйлчилж эхлээд хоёр сар гаруй болж байгаа. Монгол инженерүүдийн ур ухаан шингэж бүтсэн уг автобус нь нийтийн тээврийн хамгийн сүүлийн үеийн дэвшилтэт техникийг шингээсэн гэлцдэг.

Анх нээлтээ хийх үеэс нь эхлээд л төрийн бүхий л өндөрлөгүүд дэмжин ажиллана хэмээн ам гарч байсан уг компани өнөөдөр ямар байдалтай байгааг сонирхохоор Монгол инженерүүдийг нэгтгэж чадсан автобус компанийг зорьлоо.

24tsag.mn энэ удаагийн “Эерэг 24” буландаа Монголдоо анх удаа автобус бүтээж буй “Эколог бус” компаниар зочилж дараах сурвалжлагыг бэлтгэлээ.

Тус компанийн ерөнхий инженер Д.Ариунболд “Нэг үеэ бодвол төр засгийн зүгээс бодлогын талаасаа дэмжиж эхэлсэн. Аж үйлдвэрийн яам хүртэл байгууллаа. Мөн хуульд нэлээд өөрчлөлт оруулж дэмжиж өглөө. Тухайлбал Монгол хүний бүтээсэн  бүтээгдэхүүнийг тендерт шууд шалгаруулна ч гэдэг юм уу энэ талаасаа бол  дэмжлэг сайн байгаа. Ер нь цаашид үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүнийг худалдан авах тал дээр  анхаарал хандуулбал сайн л байна. Мөн  бид автобусаа үйлдвэрлэхэд шаардлагатай тоног төхөөрөмж, зарим эд ангийг гаднаас оруулж ирэхэд  гааль, татвараа  зохих журмын дагуу төлөөд оруулж ирдэг. Гэтэл гаднаас оруулж ирж байгаа хуучин автобусыг ямар ч татваргүй оруулж ирдэг. Энэ нь дотоодын үйлдвэрлэл хөгжихөд нэлээдгүй саад учруулдаг. Энэ асуудлыг шийдвэрлэх тал дээр анхаарал хандуулах нь зүйтэй болов уу. Монгол инженерүүд уур амьсгал, орчин нөхцөлдөө хамгийн сайн тохирох автобус үйлдвэрлэж, ажлын байр нэмэгдэж байхад төрийн зүгээс энэ мэт дэмжлэг үзүүлбэл  болоод л явчихна” гэдгийг онцолсон юм.

Ингээд Монголдоо цоо шинэ ажлыг эхлүүлж, монголынхоо нийтийн тээврийн хэрэгцээг хангах зорилгыг өвөртөлсөн тус компанийн ерөнхий инженер Д.Ариунболдоос зарим зүйлийг тодрууллаа.

-Экобус үйлчилгээнд гараад хоёр  сар гаруй болж байна. Энэ хугацаанд иргэдийн сэтгэгдэл ямар байна вэ?
-Манай эко J-800T автобус маань бол нийтийн тээврийн салбарт шинэ стандарт, технологийг нэвтрүүлсэн. Загвар талаасаа намхан шалтай, заалаа Монголынхоо хүйтэн уур амьсгалд тохируулан халаадаг паар тавьж өгсөн зэрэг олон давуу талтай. Мөн Монгол иргэдийнхээ дундаж өндөрт тааруулаад заалны бариулыг нь хүртэл бусад автобуснуудынхаас намхан хийж өгсөн.  Энэ бүх иргэдийн тав тухтай байдлыг хангасан байдал нь иргэдэд ихээхэн таалагддаг нь ажиглагдсан.

-Хөдөлгүүрийн хувьд?
-Евро 4 стандартын хөдөлгүүрээр ажилладаг. Энэ нь утаа ялгаруулдаггүй. Нэмэлт CRC катизатер төхөөрөмжтэй. Нэг ёсондоо жийпний хөдөлгүүрээр ажилладаг гэсэн үг.  
Нэг автобус ойролцоогоор 130 мянган ам.доллараар бүтсэн. Гаднаас оруулж ирж байгаа евро 1 стандартын Солонгос автобуснуудын нэг нь л 120 орчим мянган доллар байдаг.

-Эдгээр автобусыг хэдий хэр хугацаанд үйлдвэрлэсэн бэ?
-Автобус маань жил гаруйн хугацаанд үйлдвэрлэгдсэн байгаа.

-Тэгвэл  нэг автобусыг хэд хоногийн дотор үйлдвэрлэдэг гэсэн үг вэ?
-Нэг автобусыг дунджаар 28 хоногийн дотор  бэлэн болгодог. Гэхдээ олон ширхгээр үйлдвэрлэхэд энэ хугацаа багасаж болно.

-Ойролцоогоор нэг автобус хэдэн төгрөгөөр үйлдвэрлэгдсэн бэ?
-Нэг автобус ойролцоогоор 130 мянган ам.доллараар бүтсэн. Гаднаас оруулж ирж байгаа евро 1 стандартын Солонгос автобуснуудын нэг нь л 120 орчим мянган доллар байдаг.

-Өөрсдийн үйлдвэрлэсэн автобусаа цаашид энийг нь нэг засаж  сайжруулчихвал гэж бодож байв уу?
-Эко автобусны тухайд техник арчлалт, аюулгүй ажиллагаа, үйлчилгээний хувьд Монголдоо цоо шинэ стандартыг бий болгосон автобус л даа. Тэр талаараа үйлчилгээнд явж байгаа автобуснуудаас бүх талаараа илүү, хөгжилтэй орны түвшинд очсон гэж хэлж болно. Цаашид мэдээж олон улсын жишгийн дагуу сайжруулаад явна.

-Бүтээгдэхүүний түүхий эдээ хаанаас оруулж ирдэг вэ?
-Манай инженерүүд зураг төслөө гаргачихаад шаардлагатай зайлшгүй гаднаас авч ирэх ёстой түүхий эдүүдийг бол БНСУ, БНХАУ—аас оруулж ирдэг. Гэхдээ бид аль болох дотооддоо үйлдвэрлэсэн түүхий эд авахыг зорьдог. Зайлшгүй шаардлагатай  бол л гаднаас авдаг.  

Манайхан гаднаас оруулж ирж байгаа хуучин автобуснаас татвар авдаггүй хэрнээ, дотооддоо дэвшилтэт технологийг нэвтрүүлсэн шинэ автобус үйлдвэрлэхэд шаардагдах тоног төхөөрөмж, эд ангийг оруулж ирэхэд татвар авдаг.

-Танай компани цаашид  урт автобус үйлдвэрлэх боломжтой юу? Гаднаас нэлээн өндөр үнэтэй автобус оруулж ирсэн нь багагүй шүүмжлэл дагууллаа?
-Боломжгүй зүйл байхгүй.

-Экобусын хувьд аюулгүй ажиллагаа тал дээр хэр баталгаатай вэ? Нийтийн тээвэрт явж буй автобуснууд бараг өдөр алгасахгүй осол гаргах боллоо?
-Манай нийтийн тээвэрт явж байгаа автобуснуудын тухайд Солонгостоо найман жил яваад үйлчилгээнээс хасагдсан ийм автобуснууд манайд орж ирээд дөрвөн жил орчим үйлчилгээнд явдаг. Тэгэхээр аюулгүй ажиллагаа алдагдахаас аргагүй. Манай автобусны тухайд үйлдвэрлэгдээд  цоо шинээрээ үйлчилгээнд явж буй учир осол аваар гаргах  магадлал маш багатай. Мөн Монголынхоо уур амьсгал бүх нөхцөлд тохируулан үйлдвэрлэсэн учир аюулгүй байдал тал дээр найдвартай.

-Монгол инженерүүдийн  ур чадварын хувьд ?
-Манай компани нийт 80 гаруй ажилчинтай. Тэдний 30 гаруй нь инженер техникийн ажилчид байгаа. Инженерүүдийн хувьд бүгд мэргэшсэн. Олон жилийн дадлага туршлагатай хүмүүс бий.  Тиймээс л Монголынхоо нөхцөлд маш сайн тохирох автобусыг ур ухаанаа шингээж хийсэн дээ.

Бидний ярилцлага энэ хүрээд өндөрлөв. Харин манай сурвалжлах баг “MADE IN MONGOLIA”  гэх эко автобусуудаар зорчиж ая тух, тохилог байдал, иргэдийн санал сэтгэгдэлтэй танилцлаа.

Тус автобусыг сонгон үйлчлүүлж байгаа ихэнх иргэд “Эко автобус гэдгийг нь мэддэг. Болж өгвөл сууж зорчихыг эрмэлздэг. Дулаахан хийгээд хөдөлмөрийн бэрхшээлтэй иргэдэд хүртэл зориулагдсан байгаа нь таалагддаг. Цаашлаад автобусны бариул нь хүртэл стандартын дагуу, мөн хаалгаар орж, гарч байгаа иргэдийг жолооч өөрөө хянадаг камертай зэрэг нь маш их сайшаалтай” хэмээн онцолж байв.

Юутай ч өнөөдөр Монголд явж байгаа автобусууд аюулгүй байдлаа хангаагүй, тохь тух муутай, жолооч нар нь зөрчил гаргадаг гээд олон зөрчил үүсгэдэг. Энэ нь насжилт дууссан автобус үйлчилгээнд явуулж байгаатай холбоотой. Тиймээс тэдгээр автобусуудыг хэрэглээнээс хасч, дотоодын үйлдвэрлэлээ 100 хувь дэмжих боломж манай улсад байгаа юм.

Гадны улсаас автобус оруулж ирэхэд  шинэ автобус үйлдвэрлэсэнтэй яг адил зарлага гардаг гэдгийг хаа хаанаа бодолцох хэрэгтэй юм.

Д.Ундрах /24tsag.mn/