УИХ-ын өнөөдрийн чуулганаар Хөгжлийн бодлого, төлөвлөлт, түүний удирдлагын тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслүүдийг хэлэлцэх эсэх асуудлаар хуралдаж байна. Хэлэлцэж байгаа асуудалтай холбогдуулан УИХ-ын гишүүд асуулт асууж, байр сууриа илэрхийлж байна.

Тухайлбал, Х.Болорчулуун: Монгол Улсын хөгжүүлнэ, цэцэглүүлнэ гэсэн бодлогын баримт бичиг мундахгүй их баталсан. Бичиг баримт гарснаараа бол хэдийнэ хөгжчих цаг өнгөрлөө. 2013 онд Бүсчилсэн хөгжлийн баримт бичиг гаргасан. Орон нутаг сайхан хөгжих юм байх гэтэл юу ч байхгүй. Юу ч хэрэгжээгүй гэж хэлэхэд болно. Тогтвортой хөгжил 2030, Хөгжлийн бодлого төлөвлөлтийн хууль гэж гарсан. Одоо удирдлагын гэдэг үг нэмж, шинжилж 2015 оны хуулиа хүчингүй болгох юм шиг байна. Үндсэн хөгжлийн зарчим, концевц буруу бол ямар ч сайхан баримт бичиг батлаад хөгжихгүй. Энэ байдлаараа Монгол Улс хөгжихгүй.

Өдөр ч биш шөнө ч биш, өөх ч биш булчирхай ч биш байдлаар өдөр хоногийг аргацааж байна. Хөгжил нь энэ.

Зах зээлийн нийгэмд шилжсэн гэдэг. Гэтэл төр, төсвийн мөнгөний бодлого социализмаараа байна. Хөгжлийн бодлого, төлөвлөлт, түүний удирдлагын тухай хууль батлагдсанаар энэ өөрчлөгдөх үү. Орон нутгийн эрх мэдэл гэж алга. Бүх татварын дийлэнхийг улсын төсөвт төвлөрүүлж дахин хуваарилалт хийж байна. Ингэхээр орон нутаг яаж хөгжих юм бэ. УИХ-ын гишүүд том дүнтэй хөрөнгө оруулалт тойрогтоо хуваарилж чадвал сайн ажилласан нэр зүүдэг байдлаа болих хэрэгтэй. Та нар мэдэж байгаа. Дэлхийн хөгжилтэй орнууд бүгд муж тус бүрийн бие даасан байдлыг хангасан байдаг. Сайн ажиллуулаад илүү гарсан татварыг нь авдаг. Улсын эдийн засаг сайн байж ард түмэн сайхан амьдарна биз дээ.

Гэтэл татварын буруу тогтолцооноос болж улс хөгжихгүй байна. Энэ өөрчлөгдөх үү. АН 2016 онд эрх авахдаа энэ зарчмаар явуулах гэж үзсэн шүү. Орон нутгийн бие даасан байдлын суурийг тавьсан. Тэр үед 10-аад аймаг бие дааж эхэлсэн. Гэтэл зарим сумдын дарга нар төсвийн мөнгийг шамшигдуулснаас болж 2012 оноос хойш социализмын үе рүү буцаасан. Цаг үе өөрчлөгдөж байна. Бид тогтолцоогоо өөрчлөх ёстой.

Б.Баттөмөр: Том асуудал хөндлөө. Өнгөрсөн 30 жилийн хугацааны хөгжлийн загвар буруу явж ирсэн. Энэ нь анхнаасаа эрэлт, нийлүүлэлтээр нь хаяснаас болсон. Х.Болорчулуун гишүүн аймгуудад эрх олгосонгүй гэлээ. Яахав, төвлөрүүлж байгаад зарцуулдаг зарчим гэж бий. Манай 21 аймгаас дөрвөн аймаг татаасгүй. Бусад нь татаас авдаг. Төвлөрүүлсэн мөнгөнөөс авч байна. Тэгвэл ашигтай ажилла л даа. Бүгдийг нь хувийн хэвшилд өгчихөөд хөгжсөн улсын түүх дэлхийд байхгүй шүү. Казахстан, АНУ, Европийг хар. Тиймээс хөгжлийн загварыг зөв гаргахаас аргагүй. Үүнд аймгууд төсвөө бүрдүүлэх асуудал яригдана.

Х.Болорчулуун: Би бүгдийг хувьд өгөх асуудал яриагүй байна. Орон нутагт эрх төвлөрүүлж, нутагтаа сайхан амьдрах боломжийг бүрдүүлэх ёстой. Тэгэхгүй бол нийслэлийг зорих хөл тасрахгүй. Мөн Монгол Улсыг хөгжүүлэх таван жилийн төлөвлөгөө гэж байна. Аймаг, нийслэл, хотыг хөгжүүлэх таван жилийн чиглэл, Засгийн газрын үйл ажиллагааны хөтөлбөр гээд таван жилээр тусгаж байна. Гэтэл бүх шатны сонгууль дөрвөн жил. Энэ зөрчилдөөн үүсгэхгүй юү.

С.Бямбацогт: Аймаг, нийслэл, хотыг таван жилээр хөгжүүлэх үндсэн чиглэлийг УИХ батална. Аймаг, нийслэлийн Засаг дарга мөрийн хөтөлбөрөө дөрвөн жилээр гаргаж батлуулж, хэрэгжүүлнэ. Энэ нь бодлогын хувьд уялдана. Түүнээс биш сонгуулийн дөрвөн жилийн циклээр төлөвлөгөө баталж явдаг байх ёсгүй. Ингэж байж бодлого, төлөвлөлт цогцоор хэрэгжинэ. Орон нутгийн хувьд Үндсэн хуульд тодорхой тусгасан. Орон нутагт тодорхой эрх шилжинэ. Төвлөрлийг сааруулах ажил хийнэ. Гэхдээ хэтэрхий эрх мэдэл олгохгүй.