"Нээлттэй нийгэм форум"-аас зохион байгуулж буй Шүүхийн тухай хуулийн төслийн ээлжит хэлэлцүүлгээр шүүгчийн сонгон шалгаруулалтын талаар хэлэлцэж байна.

“Оюуны-Инноваци” ТББ-ын Гүйцэтгэх захирал, өмгөөлөгч П.Баттулга: Эрх зүйт төр нь шүүхийн хараат бус байдлаар биелэгдэх учиртай. Шүүхийн хараат бус байдлыг хангах нь эцсийн дүндээ шүүгчийн томилгоотойгоо шууд холбогддог. Шударга, хуульд үнэнч ажиллах ёсзүйтэй шүүгчийг олж томилох нь шүүгчийн томилгооны сонгон шалгаруулалттай шууд холбоотой байгаа юм.

1993 оноос хойш өнөөдрийг хүртэл Шүүгчийг сонгон шалгаруулах журам 10 удаа шинэчлэгджээ.

Шүүхийн Мэргэжлийн хорооноос шалгалт авч, үнэлгээ хийж байгаа асуудал нь сүүлийн үед харьцангуй тодорхой болж, арга ажиллагаа нь нарийсч байгаа ч маргаан дагуулж байгаа асуудал нь шүүгчид нэр дэвшигчийг Ерөнхийлөгчид санал болгох процесс нь ойлгомжгүй байгаатай холбоотой.

Тухайлбал, хамгийн өндөр оноо авсан хүн шүүгч болоогүй байж яагаад дараагийн хүн нь шүүгч болчихов оо гэдэг асуудал их гардаг. Энэ асуудлыг тодорхой болгох зайлшгүй шаардлагатай. УИХ-аар хэлэлцэж байгаа хуулийн төслөөс харахад өмнөх хуулийн зохицуулалтаас хэд хэдэн зүйлийг хассан байна. Тухайлбал, шүүгчид нэр дэвшсэн талаар Монголын Хуульчдын холбооноос дүгнэлт гаргадаг процессыг хассан байсан.

ШЕЗ нэр дэвшигчидтэй ярилцлага хийдэг. Энэ процессыг ч хассан байна. Нөгөөтээгүүр, ШЕЗ шүүгчид нэр дэвшигчийг тодруулах ажиллагааг ямар процессын дагуу явуулах вэ гэдэг асуудал ойлгомжгүй үлдэж байна. 2015 онд шүүгчийн сонгон шалгаруулалттай холбоотой шүүгчдээс судалгаа авсан. Шүүгчдийн дийлэх нь ШЕЗ-өөс шүүгчид нэр дэвшигчийг санал болгох процесс нь ойлгомжгүй гэдэгтэй санал нийлсэн.

2019 оны сүүлээр 275 шүүгчээс “Сүүлийн гурван жилийн хугацаанд шүүгчийг анх томилохдоо тэдний чадвар туршлагаас нь өөр шалгуураар томилох явдал гарсан” гэсэн асуулгаар судалгаа авсан.

Ингэхэд шүүгчдийн 48.2 хувь нь санал нийлж байна. 38.41 хувь нь хэлж мэдэхгүй байна гэж хариулсан" гэлээ.

Б.Лхам