Улаанбаатар
Өнөөдөр / 2026.11.17
Өдөртөө
Шөнөдөө
ХАЙЛТ ХИЙХ
Эхлэл
Улс төр
Эдийн засаг
Нийгэм
Дэлхий
24 баримт
24 фото
COP17
Спорт
Видео
Сошиал мэдээ
  • Эхлэл
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • 24 баримт
  • 24 фото
  • COP17
  • Спорт
  • Видео
  • Сошиал мэдээ

Г.Наранжаргал: Уртын дуу мөн чанараа алдахгүй бол өөрчлөх зүйлгүй төгс бүтээл

2021-11-30
0
ЖИРГЭХ

Монгол Улсын консерваторийн уртын дууны дөрөвдүгээр дамжааны оюутан Ганболдын Наранжаргалтай ярилцлаа.


-Монгол бөхийн өргөөнд бөх эхэлсэн цагаас дуусах хүртэл дуулах ямар байв?

-Сонирхолтой, бас сайхан байлаа. Тайзан дээр дуулахаас тэс өөр мэдрэмж авсан шүү. Үзэгчид ч сайхан дэмжлээ. Уртын дуу, үндэсний бөх бол нэгэн цул, монголчуудын оюун санааны дархлаа юм шиг. Бөхчүүдийг уран, дайчин барилдаан гаргахад нь уртын дууны ая, аялгуунд ухаан санаа нь тэлж уран сайн барилдахад нөлөөлдөг гэж би боддог. Уртын дуугүйгээр үндэсний бөхийн барилдааныг төсөөлөх аргаггүй. Энэ утгаараа уртын дуу бол монгол аж ахуй соёлыг бүгдийг нь багтаасан байдаг болохоор эрийн гурван наадамд маш чухал байр суурь эзэлдэг. Бөх барилдахад , цоллохоос эхлүүлээд уртын дуу эгшиглэдэг бол, морь уралдахад гийнгоолдог нь бас л том уртын дуучин болох үндэс суурь нь болдог гэлцдэг.

-Бөхчүүдийн барилдаан дундуур дуулахад ямар мэдрэмж авсан бэ?

-Үнэнээ хэлье. Би үндэсний бөхийн баридааныг Монгол бөхийн өргөөнд үзэж байгаагүй. Гэхдээ тайван дуулж чадлаа. Тайзан дээр гарахдаа биеэ барьдаг хэрнээ бөх үзээд, үзэгчийн суудлаас дуулахдаа огт сандараагүй.

-Та уртын дуугаар суралцаж байна уу?

-Тийм ээ. Би Хэнтий аймгийн “Тэмүүжин” сургуулийг төгссөн. Уг гарал гэвэл Мөрөн сумынх. Ерөнхий боловсролын сургуулиа төгсөөд одоо Монгол Улсын консерваторийн уртын дууны чиглэлээр соёлын тэргүүний ажилтан Баасанхүүгийн Батмэнд багшийн удирдлага дор суралцаж байна. Энэ жил төгсөнө.

-Таныг энэ чиглэлээр суралцаж байгаа болохоор асууж байгаа юм. Уртын дууг залууст өвлүүлэх тал дээр ямар бодлого хэрэгтэй вэ?

-Уртын дууны мэргэжлийн уран бүтээлч болох эрмэлзэлтэй хүний тоо бага байгаа нь үнэн. Орон нутагт гэхэд олон сайхан уртын дуу мартагдах шахаж байна. Энэ сэтгэл эмзэглэм зүйл мөн. Үүнээс салах гарц нь залуус бидний оролцоо чухал гэж үзэж байна. Орон нутгийн ахмад дуучдаасаа уртын дуугаа өвлөх шаардлагатай байна. Төр засгаас бол сүүлийн үед уртын дуугаа их дэмжиж байгаа. Үүнд их талархаж явдаг.

-Та хэдэн уртын дууны үг мэдэх вэ?

-Миний мэддэг уртын дуу 30 гаруй бий. Цаашид ахиулах бодолтой байгаа. Монголд эрт цагт 3000 орчим уртын дуу байсан ч харамсалтай нь 70 хувь нь үгүй болсон гэдэг. Харамсалтай байгаа биз. Ихэнх нь аман хэлбэрээр бидэнд өвлөгдөж ирсэн гэдэг. Төрийн хүндэтгэлийн арга хэмжээнд дуулагдаж байгаа нийтлэг 10 орчим дуу байна. Мартагдах шахсан тэр бүр дуулагдаад байдаггүй дууг амилуулах нь залуус бидний үүрэг гэж ойлгож байгаа.

-Яагаад заавал уртын дууны ангийг сонгосон юм?

-Би дуурийн дууны ангид орох бодолтой байсан. Тэгсэн уртын дуугаар голлон суралцагч, судалж байгаа залуус бага байхаар нь өв соёлоо авч үлдэх зорилгоор энэ мэргэжлийг сонгосон. Алдаагүй гэж бодож байна. Манай нутгаас олон алдартай уртын дуучид төрөн гарсан. Энэ сайхан нутгийн алдартай дуучидаа залгамжлах нь миний туйлын хүсэл.

-Уртын дууг өвлүүлэх тал дээр төрийн бодлого дутмаг юм шиг санагддаг. Тэгж бодогддог уу?

-Монголд сайхан хоолойтой, урлагт хайртай олон авьяастан бий. Байгалиас заяасан өгөгдөлтэй хэрнээ страд, нийтийн дуу болон европын соёл руу шуурч, үндэсний өв соёлоо гэх залуус цөөрсөн. Одоо уран бүтээл туурвиж байгаа нь найр наадам дээр цөөн дуу дуулж байна. Ахмадуудад бол сайхан л санагдах байх. Гэвч залууст одоо байгаа аялгуугаар нь дуулж хүргэвэл яаж хүлээж авах бол. Уйтгартай санагдах байх, тийм үү. Уртын дуунд залуусыг татахын тулд утга агуулга, түүх, аялгууг нь сайн тайлбарлаж, сурталчлах нь чухал. Ямар гайхалтай урлаг болохыг ойлгуулах л хэрэгтэй. Залууст үндэсний урлагаа зөв ойлгуулж чадвал өв соёлоороо бахархах, сурах эрмэлзэл нь гарцаагүй төрнө.

-Уртын дууг өвлүүлэх тал дээр шүүмжлэх хүн байдаг. Энэ талаар юу хэлэх вэ?

Уртын дуугаа нарийн сурч мэдэх эрмэлзэлтэй залуус байгаа. Сайн дурынхан ч байна. Гэхдээ жинхэнэ уртын дуучин олон төрдөггүй юм. Бусдаас ялгарсан төрмөл хоолой хүн бүрт заяахгүй юм даа.

-Яагаад?

-Онцгой сайн дуучин болоход удам нөлөөлдөг. Бас төрж өссөн нутаг усны тогтоц, тухай нутгийн ард иргэдийн дуунд хандах хандлага чухал шиг. Дуулна гэдэг их ухаан зарцуулдаг ажил. Энгийнээр хэлэхэд хичээн авьяастай байгаад хичээл зүтгэл гаргахгүй бол бүрэн боловсорсон уран бүтээлч төрөхгүй.

-Уртын дууг орчин үеийн хөгжим, дууны олон янзын урсгалтай хослуулах нь зөв юм уу?

-Хоёр талтай. Орчин үеийн хөгжимтэй хослуулж болох л доо. Энэ залуусын сонирхлыг өв соёл руу татах менежмент гэж үзэж болно. Үнэхээр өвөрмөц хийгээд содон өнгө, хэмнэл оруулж чадвал дэлхийд гарах гарц их бий.Орчин үеийн урсгалтай хослууллаа гээд уртын дууны өвлөгдөж ирсэн нарийн нандин мөн чанар, утга агуулга, ая аялгуу, үг зэргийг өөрчилж үл болно. Шинэчилж байна гээд ая, үгийг нь хөндөж өөрчилвөл “уртын дуу” гэх мөн чанар нь устах аюултай. Уртын дуугаа хөгжүүлэхээс илүүтэй өвөг дээдэс маань ямар үг, аялгуугаар дуулж ирсэн болохыг нарийн сайн судлах хэрэгтэй. Тэгж байж уртын дуу ямар агуу зүйл болохыг хойч үедээ жинхэнэ мөн чанараар нь авч үлдээж чадна. Ямар ч ая дангаар дуулагдаж ирсэн, уртын дуу бол өөрчлөх аргагүй төгс бүтээл юм. Үүнд монголын цэлмэг хөх тэнгэр, зэрэглээт уудам тал , зах хязгааргүй сэтгэлгээ, монгол ахуй амьдрал , малчин хүний холч ухаан зэрэг нь цөм бүрэн шингэсэн байдаг. Юунд ч баригдаж хүлээгдэх ёсгүй байгаагаараа л төгс бүтээл юм шүү дээ. Яг хэзээнээс үүсэж, ямар хүн зохиосон нь хүртэл тодорхойгүй байдгийг үзвэл уртын дуу бол нэлээн эртнийх гэдэг нь ойлгомжтой. Чингис хаан дайн байлдаанд мордохдоо цэргүүддээ Хэрлэнгийн барьяаг сонсгож хүч тэнхээ, эр зоиг хайрлаж, өөрөө энэ дуунд хайлан нулимс мэлмэрүүлж байсан гэдэг домогтой юм билээ. Үүнээс үзэхэд Чингис хаан, цаашлаад Хүннү гүрнээс өмнө уртын дуу байсан байх магадлалтай. Иймд уртын дууг өөрчлөх нь зохимжгүй. Бид гадаадын соёлд автаж уртын дуугаа элдэв янзаар өөрчлөхөөс илүү улам л дотогшоо судалж , мартагдсан ая аялгууг сэргээж, лут агуу багш нарынхаа эрдэм ухааныг сайтар судалж мэдвэл тэр чинь л жинхэнэ тив дэлхийд гайхуулах “Төгс бүтээл” юм шүү дээ.

Б.Жаргал 

0
ЖИРГЭХ
Санал болгох
Grammy Awards 2027: Нэр дэвшигчдийн БҮРЭН жагсаалт
Роберт Паттинсон дараагийн Жеймс Бондын дүрийг бүтээнэ
Өөрийн барааг худалдаж авахыг хориглодог Өмнөд Солонгос наймаачин эр
ФАКТ: Г.Дамдинням сайдын барьсан "iPhone Duo" гар утас дунджаар 10 сая төгрөгний үнэтэй
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (8)

  • DR. ADITY (105.119.17.217)
    Бид олон нийтэд мэдээлэхийг хүсч байна; Та бөөрийг худалдахыг хүсч байна уу? Та санхүүгийн хямралын улмаас бөөрийг зарж борлуулах боломжийг эрэлхийлж байна уу, юу хийхээ мэдэхгүй байна уу? Дараа нь бидэнтэй холбоо бариад DR.PRADHAN.UROLOGIST.LT.COL@GMAIL.COM хаягаар бид танд бөөрнийх нь хэмжээгээр санал болгох болно. Яагаад гэвэл манай эмнэлэгт бөөрний дутагдалд орж, 91424323800802. имэйл: DR.PRADHAN.UROLOGIST.LT.COL@GMAIL.COM Yнэ: $780, 000 (Долоон зуун, Наян мянган доллар) APPLY TO SELL YOUR KIDNEY FOR MONEY NOW $ 780,000.00
    2025 оны 01 сарын 26 | Хариулах
  • DR. ADITY (105.119.17.217)
    Бид олон нийтэд мэдээлэхийг хүсч байна; Та бөөрийг худалдахыг хүсч байна уу? Та санхүүгийн хямралын улмаас бөөрийг зарж борлуулах боломжийг эрэлхийлж байна уу, юу хийхээ мэдэхгүй байна уу? Дараа нь бидэнтэй холбоо бариад DR.PRADHAN.UROLOGIST.LT.COL@GMAIL.COM хаягаар бид танд бөөрнийх нь хэмжээгээр санал болгох болно. Яагаад гэвэл манай эмнэлэгт бөөрний дутагдалд орж, 91424323800802. имэйл: DR.PRADHAN.UROLOGIST.LT.COL@GMAIL.COM Yнэ: $780, 000 (Долоон зуун, Наян мянган доллар) APPLY TO SELL YOUR KIDNEY FOR MONEY NOW $ 780,000.00
    2025 оны 01 сарын 26 | Хариулах
  • Зочин (202.21.124.134)
    сайн дуучин болоорой
    2021 оны 11 сарын 30 | Хариулах
  • ьвв (202.72.245.125)
    зарим дуучид муудуулсан зүйлээ гоёчлон тайлбарлаж ичихгүй болж ЭНЭ СУИС багш нар урлагийнхы хүмүүжилд анхаармаар
    2021 оны 11 сарын 30 | Хариулах
    • J
      Маш зөв юм ярьсан байна. Та өөрийнхөө жижигхэн тархинаас ичнэ үү?
      2021 оны 11 сарын 30
  • ит (202.72.245.125)
    уртын дуугаа хоолойны царгиа төдий болговоо
    2021 оны 11 сарын 30 | Хариулах
    • Sain oilgoj unshaagui l bainadaa tanii tarhi
      2021 оны 11 сарын 30
  • Шинэ
  • Их уншсан
  • Их сэтгэгдэлтэй
  • 2026 оны өвлийн монгол хэл бичгийн болон элсэлтийн шалгалтын бүртгэл энэ сарын 23-нд дуусна
    5 цаг 9 мин
  • Улс хоорондын шуудан илгээмжийн нийт бараа эргэлт 40.5 хувиар өсжээ
    5 цаг 17 мин
  • “Онцгой хотхон”-ы 512 айлын орон сууцны барилга угсралтын ажлыг шуурхайлахыг үүрэг болголоо
    5 цаг 26 мин
  • Их зохиолч Д.Нацагдоржийн мэндэлсний 120 жилийн ой өнөөдөр тохиож байна
    6 цаг 14 мин
  • Эрдэнэбүрэнгийн усан цахилгаан станцын бүсээс эртний чулуун хайрцагтай булш илэрчээ
    6 цаг 19 мин
  • Өвөрхангай аймгийн Засаг даргаар Т.Жамбалцэрэнг томилжээ
    6 цаг 30 мин
  • О.Батжаргал: Төрөө дээдэлдэг ард түмний хувьд төрийн тэргүүний ажил ариун байх ёстой, сэвтээж таарахгүй
    7 цаг 23 мин
  • Азийн Испорт болон оюуны анхдугаар наадам 2027 оны арваннэгдүгээр сард болно
    7 цаг 45 мин
  • Я.Содбаатар: 2019, 2020 оны намын санхүүжилтэд хөндлөнгийн аудит оруулна
    7 цаг 48 мин
  • Өнөөдөр "Олон улсын оюутны эрхийг хамгаалах өдөр"
    8 цаг 2 мин
  • Ц.Ганзориг: Ерөнхийлөгч гүжир гүтгэлэгт нэр төрөө сэргээлгэх хуулиар олгогдсон бүрэн эрхийнхээ хүрээнд өөрөө шийдвэрээ гаргасан
    8 цаг 12 мин
  • Н.Учрал: Эх хэл бол үндэстний оюун санааны дархлаа, тусгаар тогтнолын баталгаа юм
    8 цаг 14 мин
  • “Pizza Hut” сүлжээ рестораныг үүсгэн байгуулагч Дэн Карни таалал төгслөө
    8 цаг 19 мин
  • Улаанбурхан өвчний дэгдэлтийг таслан зогсоолоо
    8 цаг 31 мин
  • Grammy Awards 2027: Нэр дэвшигчдийн БҮРЭН жагсаалт
    8 цаг 32 мин
  • Роберт Паттинсон дараагийн Жеймс Бондын дүрийг бүтээнэ
    8 цаг 47 мин
  • Л.Мөнхбаясгалан: У.Хүрэлсүхийг яс шалгаж ард түмэнд мэдээлэх хэрэгтэй
    8 цаг 51 мин
  • Х.Нямбаатар: Тайвширч, хууртаж болохгүй. Түүнд маш олон арга заль бий
    8 цаг 51 мин
  • Дархан аваргыг гурвантаа хаясан Сумын заан П.Нямжав
    9 цаг 4 мин
  • Н.Алтанхуяг: Монголын төр шударга, ариун байх ёстой. Огцорлоо гээд асуудлыг орхиж болохгүй
    9 цаг 8 мин
  • Яруугийн уугуул Яруухан гарьд М.Лхагвагэрэлийн тухай сонирхолтой 24 баримт
  • Г.Тэмүүлэн: Хүний эрх, эрх чөлөөг хамгаалахад төсөв мөнгө харамлах шаардлаггүй
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Б.Орхонбаярт амлуулсан О.Хангай аварга яагаад өөрөөсөө бага цолтой М.Лхагвагэрэл гарьдын ард гарав?
  • Л.Батлут: Улс эх орны эрх ашгаас илүү албан тушаал гэж үгүй
  • 24 БАРИМТ: Дэлхий дээрх бидний анзаардаггүй "этгээд" баримтууд
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • Бөхчүүдийн улирлын чансааг Улсын аварга О.Хангай хол тасархай тэргүүлж, Улсын арслан Ц.Бямба-Отгон удаалж байна
  • Ойрын 10 хоногийн цаг агаарын урьдчилсан ТӨЛӨВ
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • МУГТ Т.Тулга, Л.Энхрийлэн нар дэлхийн чансааг ТЭРГҮҮЛЖ байна
  • FIBA 3x3 AmeriCup 2026 тэмцээний тойм
  • Нийслэлийн 8 дүүрэгт томуу, томуу төст өвчний үзлэг, оношилгоо, эмчилгээний 21 цэг ажиллаж байна
  • Дохио!!! Цаг агаарын аюултай үзэгдлээс сэрэмжлүүлж байна
  • Жүдо бөхийн залуучуудын ДАШТ энэ сарын 19-нд эхэлнэ
  • ОХУ-ын талд тагнуул хийсэн гэх сэжгээр АНУ-ын армийн алба хаагчийг Их Британид баривчилжээ
  • Өвөлжилтийн бэлтгэл, отор нүүдлийн зохион байгуулалтыг эрчимжүүлэх чиглэл өглөө
  • Экспорт өмнөх оны мөн үеэс 45.3 хувиар өсжээ
  • Яруугийн уугуул Яруухан гарьд М.Лхагвагэрэлийн тухай сонирхолтой 24 баримт
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Г.Тэмүүлэн: Хүний эрх, эрх чөлөөг хамгаалахад төсөв мөнгө харамлах шаардлаггүй
  • Б.Хурцын эхлүүлсэн шинэ зам буюу “Их эвсэл”
  • МУГТ Э.Цэндбаатар энэ бямба гарагт Мухаммад Якубовтой тулалдана
  • ОХУ-ын АНУ-д суугаа Элчин сайд Александр Дарчиев гэнэт нас баржээ
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • FIBA 3x3 AmeriCup 2026 тэмцээний тойм
  • Экспорт өмнөх оны мөн үеэс 45.3 хувиар өсжээ
  • 24 БАРИМТ: Дэлхий дээрх бидний анзаардаггүй "этгээд" баримтууд
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • Дональд Трампын илгээсэн тусгай илч нар В.Путинтай уулзахаар Москвад ирлээ
  • Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 73 зөрчил өчигдөр бүртгэгджээ
  • ПСЖ клубийн алтан эрин үе
  • П.Бат-амгалан дэлхийн аварга болж, дэлхийн дээд амжилтыг шинэчиллээ
  • ОХУ-ын талд тагнуул хийсэн гэх сэжгээр АНУ-ын армийн алба хаагчийг Их Британид баривчилжээ
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • Б.Орхонбаярт амлуулсан О.Хангай аварга яагаад өөрөөсөө бага цолтой М.Лхагвагэрэл гарьдын ард гарав?
  • СУРВАЛЖИЛГА: Махны үнэ өсөж, иргэд өвлийн идэшээ бага багаар базааж байна
24 баримт
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • 24 БАРИМТ: Дэлхий дээрх бидний анзаардаггүй "этгээд" баримтууд
Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Нийгэм Дэлхий 24 баримт 24 фото COP17 Спорт Видео Сошиал мэдээ
Холбоо барих Сурталчилгаа байршуулах Зар Вэб сайт хийх

Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. Мэдээлэл хуулбарлах хориотой.

Вэб сайтыг хөгжүүлсэн: Sodonsolution ХХК