Улаанбаатар
Өнөөдөр / 2026.11.19
Өдөртөө
Шөнөдөө
ХАЙЛТ ХИЙХ
Эхлэл
Улс төр
Эдийн засаг
Нийгэм
Дэлхий
24 баримт
24 фото
COP17
Спорт
Видео
Сошиал мэдээ
  • Эхлэл
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • 24 баримт
  • 24 фото
  • COP17
  • Спорт
  • Видео
  • Сошиал мэдээ

Г.Наранжаргал: Уртын дуу мөн чанараа алдахгүй бол өөрчлөх зүйлгүй төгс бүтээл

2021-11-30
0
ЖИРГЭХ

Монгол Улсын консерваторийн уртын дууны дөрөвдүгээр дамжааны оюутан Ганболдын Наранжаргалтай ярилцлаа.


-Монгол бөхийн өргөөнд бөх эхэлсэн цагаас дуусах хүртэл дуулах ямар байв?

-Сонирхолтой, бас сайхан байлаа. Тайзан дээр дуулахаас тэс өөр мэдрэмж авсан шүү. Үзэгчид ч сайхан дэмжлээ. Уртын дуу, үндэсний бөх бол нэгэн цул, монголчуудын оюун санааны дархлаа юм шиг. Бөхчүүдийг уран, дайчин барилдаан гаргахад нь уртын дууны ая, аялгуунд ухаан санаа нь тэлж уран сайн барилдахад нөлөөлдөг гэж би боддог. Уртын дуугүйгээр үндэсний бөхийн барилдааныг төсөөлөх аргаггүй. Энэ утгаараа уртын дуу бол монгол аж ахуй соёлыг бүгдийг нь багтаасан байдаг болохоор эрийн гурван наадамд маш чухал байр суурь эзэлдэг. Бөх барилдахад , цоллохоос эхлүүлээд уртын дуу эгшиглэдэг бол, морь уралдахад гийнгоолдог нь бас л том уртын дуучин болох үндэс суурь нь болдог гэлцдэг.

-Бөхчүүдийн барилдаан дундуур дуулахад ямар мэдрэмж авсан бэ?

-Үнэнээ хэлье. Би үндэсний бөхийн баридааныг Монгол бөхийн өргөөнд үзэж байгаагүй. Гэхдээ тайван дуулж чадлаа. Тайзан дээр гарахдаа биеэ барьдаг хэрнээ бөх үзээд, үзэгчийн суудлаас дуулахдаа огт сандараагүй.

-Та уртын дуугаар суралцаж байна уу?

-Тийм ээ. Би Хэнтий аймгийн “Тэмүүжин” сургуулийг төгссөн. Уг гарал гэвэл Мөрөн сумынх. Ерөнхий боловсролын сургуулиа төгсөөд одоо Монгол Улсын консерваторийн уртын дууны чиглэлээр соёлын тэргүүний ажилтан Баасанхүүгийн Батмэнд багшийн удирдлага дор суралцаж байна. Энэ жил төгсөнө.

-Таныг энэ чиглэлээр суралцаж байгаа болохоор асууж байгаа юм. Уртын дууг залууст өвлүүлэх тал дээр ямар бодлого хэрэгтэй вэ?

-Уртын дууны мэргэжлийн уран бүтээлч болох эрмэлзэлтэй хүний тоо бага байгаа нь үнэн. Орон нутагт гэхэд олон сайхан уртын дуу мартагдах шахаж байна. Энэ сэтгэл эмзэглэм зүйл мөн. Үүнээс салах гарц нь залуус бидний оролцоо чухал гэж үзэж байна. Орон нутгийн ахмад дуучдаасаа уртын дуугаа өвлөх шаардлагатай байна. Төр засгаас бол сүүлийн үед уртын дуугаа их дэмжиж байгаа. Үүнд их талархаж явдаг.

-Та хэдэн уртын дууны үг мэдэх вэ?

-Миний мэддэг уртын дуу 30 гаруй бий. Цаашид ахиулах бодолтой байгаа. Монголд эрт цагт 3000 орчим уртын дуу байсан ч харамсалтай нь 70 хувь нь үгүй болсон гэдэг. Харамсалтай байгаа биз. Ихэнх нь аман хэлбэрээр бидэнд өвлөгдөж ирсэн гэдэг. Төрийн хүндэтгэлийн арга хэмжээнд дуулагдаж байгаа нийтлэг 10 орчим дуу байна. Мартагдах шахсан тэр бүр дуулагдаад байдаггүй дууг амилуулах нь залуус бидний үүрэг гэж ойлгож байгаа.

-Яагаад заавал уртын дууны ангийг сонгосон юм?

-Би дуурийн дууны ангид орох бодолтой байсан. Тэгсэн уртын дуугаар голлон суралцагч, судалж байгаа залуус бага байхаар нь өв соёлоо авч үлдэх зорилгоор энэ мэргэжлийг сонгосон. Алдаагүй гэж бодож байна. Манай нутгаас олон алдартай уртын дуучид төрөн гарсан. Энэ сайхан нутгийн алдартай дуучидаа залгамжлах нь миний туйлын хүсэл.

-Уртын дууг өвлүүлэх тал дээр төрийн бодлого дутмаг юм шиг санагддаг. Тэгж бодогддог уу?

-Монголд сайхан хоолойтой, урлагт хайртай олон авьяастан бий. Байгалиас заяасан өгөгдөлтэй хэрнээ страд, нийтийн дуу болон европын соёл руу шуурч, үндэсний өв соёлоо гэх залуус цөөрсөн. Одоо уран бүтээл туурвиж байгаа нь найр наадам дээр цөөн дуу дуулж байна. Ахмадуудад бол сайхан л санагдах байх. Гэвч залууст одоо байгаа аялгуугаар нь дуулж хүргэвэл яаж хүлээж авах бол. Уйтгартай санагдах байх, тийм үү. Уртын дуунд залуусыг татахын тулд утга агуулга, түүх, аялгууг нь сайн тайлбарлаж, сурталчлах нь чухал. Ямар гайхалтай урлаг болохыг ойлгуулах л хэрэгтэй. Залууст үндэсний урлагаа зөв ойлгуулж чадвал өв соёлоороо бахархах, сурах эрмэлзэл нь гарцаагүй төрнө.

-Уртын дууг өвлүүлэх тал дээр шүүмжлэх хүн байдаг. Энэ талаар юу хэлэх вэ?

Уртын дуугаа нарийн сурч мэдэх эрмэлзэлтэй залуус байгаа. Сайн дурынхан ч байна. Гэхдээ жинхэнэ уртын дуучин олон төрдөггүй юм. Бусдаас ялгарсан төрмөл хоолой хүн бүрт заяахгүй юм даа.

-Яагаад?

-Онцгой сайн дуучин болоход удам нөлөөлдөг. Бас төрж өссөн нутаг усны тогтоц, тухай нутгийн ард иргэдийн дуунд хандах хандлага чухал шиг. Дуулна гэдэг их ухаан зарцуулдаг ажил. Энгийнээр хэлэхэд хичээн авьяастай байгаад хичээл зүтгэл гаргахгүй бол бүрэн боловсорсон уран бүтээлч төрөхгүй.

-Уртын дууг орчин үеийн хөгжим, дууны олон янзын урсгалтай хослуулах нь зөв юм уу?

-Хоёр талтай. Орчин үеийн хөгжимтэй хослуулж болох л доо. Энэ залуусын сонирхлыг өв соёл руу татах менежмент гэж үзэж болно. Үнэхээр өвөрмөц хийгээд содон өнгө, хэмнэл оруулж чадвал дэлхийд гарах гарц их бий.Орчин үеийн урсгалтай хослууллаа гээд уртын дууны өвлөгдөж ирсэн нарийн нандин мөн чанар, утга агуулга, ая аялгуу, үг зэргийг өөрчилж үл болно. Шинэчилж байна гээд ая, үгийг нь хөндөж өөрчилвөл “уртын дуу” гэх мөн чанар нь устах аюултай. Уртын дуугаа хөгжүүлэхээс илүүтэй өвөг дээдэс маань ямар үг, аялгуугаар дуулж ирсэн болохыг нарийн сайн судлах хэрэгтэй. Тэгж байж уртын дуу ямар агуу зүйл болохыг хойч үедээ жинхэнэ мөн чанараар нь авч үлдээж чадна. Ямар ч ая дангаар дуулагдаж ирсэн, уртын дуу бол өөрчлөх аргагүй төгс бүтээл юм. Үүнд монголын цэлмэг хөх тэнгэр, зэрэглээт уудам тал , зах хязгааргүй сэтгэлгээ, монгол ахуй амьдрал , малчин хүний холч ухаан зэрэг нь цөм бүрэн шингэсэн байдаг. Юунд ч баригдаж хүлээгдэх ёсгүй байгаагаараа л төгс бүтээл юм шүү дээ. Яг хэзээнээс үүсэж, ямар хүн зохиосон нь хүртэл тодорхойгүй байдгийг үзвэл уртын дуу бол нэлээн эртнийх гэдэг нь ойлгомжтой. Чингис хаан дайн байлдаанд мордохдоо цэргүүддээ Хэрлэнгийн барьяаг сонсгож хүч тэнхээ, эр зоиг хайрлаж, өөрөө энэ дуунд хайлан нулимс мэлмэрүүлж байсан гэдэг домогтой юм билээ. Үүнээс үзэхэд Чингис хаан, цаашлаад Хүннү гүрнээс өмнө уртын дуу байсан байх магадлалтай. Иймд уртын дууг өөрчлөх нь зохимжгүй. Бид гадаадын соёлд автаж уртын дуугаа элдэв янзаар өөрчлөхөөс илүү улам л дотогшоо судалж , мартагдсан ая аялгууг сэргээж, лут агуу багш нарынхаа эрдэм ухааныг сайтар судалж мэдвэл тэр чинь л жинхэнэ тив дэлхийд гайхуулах “Төгс бүтээл” юм шүү дээ.

Б.Жаргал 

0
ЖИРГЭХ
Санал болгох
Grammy Awards 2027: Нэр дэвшигчдийн БҮРЭН жагсаалт
Роберт Паттинсон дараагийн Жеймс Бондын дүрийг бүтээнэ
Өөрийн барааг худалдаж авахыг хориглодог Өмнөд Солонгос наймаачин эр
ФАКТ: Г.Дамдинням сайдын барьсан "iPhone Duo" гар утас дунджаар 10 сая төгрөгний үнэтэй
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (8)

  • DR. ADITY (105.119.17.217)
    Бид олон нийтэд мэдээлэхийг хүсч байна; Та бөөрийг худалдахыг хүсч байна уу? Та санхүүгийн хямралын улмаас бөөрийг зарж борлуулах боломжийг эрэлхийлж байна уу, юу хийхээ мэдэхгүй байна уу? Дараа нь бидэнтэй холбоо бариад DR.PRADHAN.UROLOGIST.LT.COL@GMAIL.COM хаягаар бид танд бөөрнийх нь хэмжээгээр санал болгох болно. Яагаад гэвэл манай эмнэлэгт бөөрний дутагдалд орж, 91424323800802. имэйл: DR.PRADHAN.UROLOGIST.LT.COL@GMAIL.COM Yнэ: $780, 000 (Долоон зуун, Наян мянган доллар) APPLY TO SELL YOUR KIDNEY FOR MONEY NOW $ 780,000.00
    2025 оны 01 сарын 26 | Хариулах
  • DR. ADITY (105.119.17.217)
    Бид олон нийтэд мэдээлэхийг хүсч байна; Та бөөрийг худалдахыг хүсч байна уу? Та санхүүгийн хямралын улмаас бөөрийг зарж борлуулах боломжийг эрэлхийлж байна уу, юу хийхээ мэдэхгүй байна уу? Дараа нь бидэнтэй холбоо бариад DR.PRADHAN.UROLOGIST.LT.COL@GMAIL.COM хаягаар бид танд бөөрнийх нь хэмжээгээр санал болгох болно. Яагаад гэвэл манай эмнэлэгт бөөрний дутагдалд орж, 91424323800802. имэйл: DR.PRADHAN.UROLOGIST.LT.COL@GMAIL.COM Yнэ: $780, 000 (Долоон зуун, Наян мянган доллар) APPLY TO SELL YOUR KIDNEY FOR MONEY NOW $ 780,000.00
    2025 оны 01 сарын 26 | Хариулах
  • Зочин (202.21.124.134)
    сайн дуучин болоорой
    2021 оны 11 сарын 30 | Хариулах
  • ьвв (202.72.245.125)
    зарим дуучид муудуулсан зүйлээ гоёчлон тайлбарлаж ичихгүй болж ЭНЭ СУИС багш нар урлагийнхы хүмүүжилд анхаармаар
    2021 оны 11 сарын 30 | Хариулах
    • J
      Маш зөв юм ярьсан байна. Та өөрийнхөө жижигхэн тархинаас ичнэ үү?
      2021 оны 11 сарын 30
  • ит (202.72.245.125)
    уртын дуугаа хоолойны царгиа төдий болговоо
    2021 оны 11 сарын 30 | Хариулах
    • Sain oilgoj unshaagui l bainadaa tanii tarhi
      2021 оны 11 сарын 30
  • Шинэ
  • Их уншсан
  • Их сэтгэгдэлтэй
  • СЗХ-ны гишүүнд нэр дэвшигчийг сонгон шалгаруулах ажлын хэсэг байгууллаа
    7 цаг 16 мин
  • Цахилгааны 1.05 сая тоолуурын 855.1 мянгыг ухаалаг болгожээ
    7 цаг 45 мин
  • Говь-Алтай аймагт 3.7 магнитудын газар хөдөлжээ
    8 цаг 12 мин
  • Электрон тамхи уушгины хорт хавдар үүсгэдэг үү? Шинжлэх ухаан юу хэлж байна вэ?
    8 цаг 53 мин
  • Танилц: Засгийн газрын хуралдаанаас гаргасан шийдвэрүүд
    9 цаг 29 мин
  • Б.Пүрэвдагва: Шөнө ажилладаг иргэддээ зориулж 22:00-02:00 цаг хүртэл явах шөнийн автобусыг  үйлчилгээнд гаргаад байна
    9 цаг 49 мин
  • Ши Жиньпин Трампыг очихоос өмнө В.Путинтэй уулзлаа
    10 цаг 1 мин
  • Сошиалд олны хайрыг татсан Фиона нэртэй усны үхэр сүлжмэл малгай залгисны улмаас эмнэлэгт очжээ
    10 цаг 16 мин
  • ТББХ: Ерөнхийлөгчийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг дэмжсэн болон дэмжээгүй гишүүд
    10 цаг 47 мин
  • “Хятадын засаглал ба дэлхийн хөгжил” хэлэлцүүлэг боллоо
    10 цаг 57 мин
  • Б.Дамдинням: Шатахууны нийлүүлэлт, түгээлтийг хэвийн байлгахад анхаарна
    11 цаг 9 мин
  • Ц.Идэрбат: Монгол Улс 1990 оноос хойших хамгийн өндөр буюу 1.4 сая тонн ургац хураан авлаа
    11 цаг 21 мин
  • Тавантолгой Түлш ХХК-ийн бүтээгдэхүүн чанар, стандартын шаардлага хангаж буйг дахин баталгаажууллаа
    11 цаг 42 мин
  • Ц.Идэрбат: Малын вакцины асуудалд онцгой анхаарна
    11 цаг 42 мин
  • Энхийг сахиулах ажиллагаанд үүрэг гүйцэтгэсэн алба хаагчдыг хүлээн авч уулзжээ
    12 цаг 5 мин
  • "Нойрсож буй гоо бүсгүй" хүүхэлдэйн киноны хөдөлгөөний зураач Флойд Норман "Оскар" авчээ
    12 цаг 14 мин
  • АНУ-д эрчүүдийн бэлэг эрхтнийг томруулах бизнес цэцэглэн хөгжиж байна
    12 цаг 46 мин
  • Ерөнхий сайдын мэдээллээс онцлох 10 ЭШЛЭЛ
    13 цаг 16 мин
  • Н.Учрал: Төр эзгүйдэж болохгүй
    13 цаг 43 мин
  • Ерөнхийлөгчийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг УИХ хэрхэн шийдвэрлэх вэ?
    14 цаг 17 мин
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Б.Орхонбаярт амлуулсан О.Хангай аварга яагаад өөрөөсөө бага цолтой М.Лхагвагэрэл гарьдын ард гарав?
  • Л.Батлут: Улс эх орны эрх ашгаас илүү албан тушаал гэж үгүй
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • Ойрын 10 хоногийн цаг агаарын урьдчилсан ТӨЛӨВ
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • Бөхчүүдийн улирлын чансааг Улсын аварга О.Хангай хол тасархай тэргүүлж, Улсын арслан Ц.Бямба-Отгон удаалж байна
  • МУГТ Т.Тулга, Л.Энхрийлэн нар дэлхийн чансааг ТЭРГҮҮЛЖ байна
  • Нийслэлийн 8 дүүрэгт томуу, томуу төст өвчний үзлэг, оношилгоо, эмчилгээний 21 цэг ажиллаж байна
  • Өвөлжилтийн бэлтгэл, отор нүүдлийн зохион байгуулалтыг эрчимжүүлэх чиглэл өглөө
  • Жүдо бөхийн залуучуудын ДАШТ энэ сарын 19-нд эхэлнэ
  • Б.Хурцын эхлүүлсэн шинэ зам буюу “Их эвсэл”
  • “Онцгой хотхон”-ы 512 айлын орон сууцны барилга угсралтын ажлыг шуурхайлахыг үүрэг болголоо
  • ОХУ-ын АНУ-д суугаа Элчин сайд Александр Дарчиев гэнэт нас баржээ
  • Өнөөдөр нутгийн баруун өмнөд хэсгээр цас орно
  • СЗХ-ы даргыг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөх асуудалыг хэлэлцэнэ
  • УИХ-ын гишүүн Х.Болормаа “Нээлттэй парламент” танхимд хоёр дахь удаагаа ажиллав
  • СУРВАЛЖИЛГА: Махны үнэ өсөж, иргэд өвлийн идэшээ бага багаар базааж байна
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Б.Хурцын эхлүүлсэн шинэ зам буюу “Их эвсэл”
  • Хууль зүй, дотоод хэргийн дэд сайд Д.Мөнх-Эрдэнэ чөлөөлөгдөх хүсэлтээ өглөө
  • ОХУ-ын АНУ-д суугаа Элчин сайд Александр Дарчиев гэнэт нас баржээ
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • Дональд Трампын илгээсэн тусгай илч нар В.Путинтай уулзахаар Москвад ирлээ
  • Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 73 зөрчил өчигдөр бүртгэгджээ
  • Одоо л С.Бямбацогтыг дэмжихгүй бол оройтож мэдэх нь!
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • СУРВАЛЖИЛГА: Махны үнэ өсөж, иргэд өвлийн идэшээ бага багаар базааж байна
  • ФАКТ: Г.Дамдинням сайдын барьсан "iPhone Duo" гар утас дунджаар 10 сая төгрөгний үнэтэй
  • Б.Орхонбаярт амлуулсан О.Хангай аварга яагаад өөрөөсөө бага цолтой М.Лхагвагэрэл гарьдын ард гарав?
  • Л.Батлут: Улс эх орны эрх ашгаас илүү албан тушаал гэж үгүй
  • Э.Одмөнх: Төрийн ёслолын дэг журамд "бөхчүүдийн гарыг арчуулах" гэсэн зүйл байхгүй
  • Ойрын 10 хоногийн цаг агаарын урьдчилсан ТӨЛӨВ
  • П.Батчимэг: Ирэх оны төсвийг 41.5 их наядын алдагдалтай батласан нь татвар төлөгчдийг улам сөхрүүлэх арга гэхээс өөр үг алга
  • Нийслэлийн 8 дүүрэгт томуу, томуу төст өвчний үзлэг, оношилгоо, эмчилгээний 21 цэг ажиллаж байна
  • Халтиргаа гулгаа үүсэж болзошгүй замууд дээр 41тонн давс, 2 тонн давс цацаад байна
24 баримт
  • Ерөнхий сайдын мэдээллээс онцлох 10 ЭШЛЭЛ
  • 24 БАРИМТ: Дэлхийн гүнжүүдийн тухай сонирхолтой түүхүүд
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Нийгэм Дэлхий 24 баримт 24 фото COP17 Спорт Видео Сошиал мэдээ
Холбоо барих Сурталчилгаа байршуулах Зар Вэб сайт хийх

Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. Мэдээлэл хуулбарлах хориотой.

Вэб сайтыг хөгжүүлсэн: Sodonsolution ХХК