УИХ-ын нэгдсэн чуулганы хуралдаан явагдаж байна. "Хөшигийн хөндийн эдийн засгийн чөлөөт бүс байгуулах тухай" хэлэлцүүлгийн үеэр УИХ-ын гишүүд үг, асуулт асуулаа.
Энэ үеэр УИХ-ын гишүүн Ц.Мөнх-Оргил:
-Чөлөөт бүс байгуулах нь амаргүй ажил. Өмнө нь “Алтанбулаг”, “Цагааннуур” чөлөөт бүс байгуулчхаад түүнээсээ сургамж аваагүй л явна. Өмнөх хоёр чөлөөт бүс яагаад өнөөдрийг хүртэл ажиллахгүй байна вэ гэхээр улс дотор улс байгуулах цаад санааг нь ойлгож хүлээж авч чадахгүйтэй холбоотой. Тогтоолоо баталчхаад дараа нь хуулиа оруулж ирэх юм байна. Уг нь Хөшигийн хөндийд чөлөөт бүс байгуулах тогтоолтой хамт хуулиа оруулж ирмээр байна. Ажлын хэсгээс асууя өмнөх хоёр чөлөөт бүсээс сургамж авсан зүйл юу байна. Тэнд юу нь болохгүй байна вэ. Бидэнд санхүүгийн том төв байгуулах талаар мөрөөдөж болно. Гэхдээ бодит байдал дээр бид 30 жил хөөцөлдөөд банкуудын лоббиг давж чадаагүй учраас Монголд өнөөдөр нэг ч гадаадын банк байхгүй. Нэг ч гадаадын банкгүй байж олон улсын санхүүгийн чөлөөт бүс байгуулах талаар ярих нь хоорондоо авцалдахгүй байна. Ядаж эхлээд гадны банктай болмоор байна.
Банкны үйл ажиллагаагаа эрүүлжүүлмээр байна. Гадны банкыг удирдаад зохицуулсныхаа дараа олон улсын санхүүгийн чөлөөт бүс байгуулах нь логиктой. Чөлөөт бүсийн ач холбогдол нь өөр хаана ч байхгүй давуу талыг олгох зорилготой. Яг ямар давуу тал олгох нь тодорхойгүй. Жишээ нь Хятадын далайн эрэг дээрх олон чөлөөт бүсийг байгуулахдаа хямдхан ажиллах хүчнээр татсан. Зарим газар нь Дубай шиг өөрсдөө асар их нефт буюу мөнгөн дээр сууж байгаа учраас тэр мөнгийг менежмент хийх багийг бүрдүүлж байна. Казино байгуулах нь их ярвигтай шүү. Монгол шиг жижиг улс дээрээс нь Орос, Хятадын дунд байдаг хоёр хөршийн аль аль нь мөнгө угаах тал дээр хяналтаа гүйцэт тавьж чаддаггүй. Ийм тохиолдолд Монголд казино оруулж ирээд мөнгө угаагаад дэлхийн санхүүгийн системээс таслагдах вий дээ. Казиног дагаж хэдэн төгрөг орж ирэх байх. Үүнийг дагаад ямар сөрөг нөлөөтэй үзүүлэх талаар бодож үзэх хэрэгтэй. Казино цэвэр, ил тод, мөнгө угаадаггүй бол асуудал алга.
Эдийн засгийн хөгжлийн яамны дэд сайд С.Наранцогт:
-Чөлөөт бүс бол тусгай эрхзүйн зохицуулалттай явах ёстой. Энэ талаар 20 жилийн дараа ярьж байна. Одоо бол харьцангуй өөр түвшинд ирсэн. Өмнөх алдаа дутагдалд дүгнэлт хийсэн. Алдааг нь тоймлоод хэлвэл хамгийн эхэнд засаглалын тогтворгүй байдал орно. Учир нь чөлөөт бүсийн асуудлыг бодлогын хувьд удирдан зохион байгуулах байгууллагууд долоон удаа өөрчлөгдсөн. Эдийн засгийн хөгжлийн яам байгуулагдахад уг асуудал манайд харьяанд ирсэн. Анх 2002 онд Чөлөөт бүсийн тухай хууль батлагдаад 2002 онд Алтанбулаг чөлөөт бүсийг байгуулах шийдвэр гарсан. 20 жилийн хугацаанд удирдлагууд нь долоон удаа өөрчлөгдсөн. Үүнийгээ дагаад нэгдсэн бодлого, төлөвлөлт, удирдлага, зохион байгуулалт, чиг үүрэг нь тодорхойгүй явж ирсэн.
Хоёрдугаарт хууль эрхзүйн орчинд цоо шинэ зохицуулалт байхгүй. Одоогийн чөлөөт бүсийн хууль тодорхой татварын хөнгөлөлтүүдийг хуульд оруулж өгсөн. Түүнээс биш бусад зөвшөөрлийн тухай зохицуулалтыг хаягдсан. Тусдаа бие даасан хуулийн зохицуулалт байхгүй. Мөн хамгийн чухал асуудал болох дэд бүтцийг бүрэн шийдээгүй. Эдийн засгийн хүндрэлээс болоод улсын төсвийн хөрөнгө оруулалт нь тасалдсан. Төлөвлөлт хөрөнгө оруулалтын сонирхлыг урьдчилж судлаагүй. Таамгаар төлөвлөлтөө хийсэн. Тогтвортой бодлого явуулж чадаагүй. Тиймээс өмнөх алдаагаа Хөшигийн хөндийн чөлөөт бүс дээр давтахгүй. Асуудалд илүү ул суурьтай хандана. Шинэ түвшинд хийнэ гэх төлөвлөгөөтэй байна.
УИХ-ын гишүүн Ц.Мөнх-Оргил:
-С.Наранцогт дарга их сургамж авсан талаар ярилаа. Уг нь гол сургамж нь ямар давуу үйлчилгээг хөрөнгө оруулагч нарт санал болгох вэ гэдгийг тодорхой болгох ёстой. С.Наранцогт даргаа таны бодоод байгаа шиг чөлөөт бүс байгуулах амархан зүйл биш шүү.
