Монгол орны бэлчээрийн доройтол, цөлжилтийн нэг томоохон шалтгаан нь үлийн цагаан оготно зэрэг мэрэгч амьтдын хэт олшрол болоод байна. Химийн хор ашиглах нь богино хугацаанд үр дүн үзүүлэх ч экосистемд урт хугацааны сөрөг нөлөө дагуулдаг. Харин энэхүү асуудлыг байгалийн жамаар, шинжлэх ухаанд суурилсан бүтээлч аргаар шийдвэрлэж болохыг Юнител группийн хэрэгжүүлж буй “Шувууны үүр” төсөл бодитоор нотолж байна.
Юнител группийн Тогтвортой байдлын тайлан 2025: Байгальд ээлтэй бодит шийдэл
Юнител группийн байгаль орчинд үзүүлэх сөрөг нөлөөллийг бууруулах, нийгэмдээ эерэг туршлага түгээх зорилготой “Ногоон байгаасай” хөтөлбөрийн хүрээнд хэрэгжиж буй “Шувууны үүр” төсөл нь 2025 оны Тогтвортой байдлын тайланд онцлох сайн жишээгээр нэрлэгдэж байна.
Төслийн хүрээнд махчин шувуудын үүрлэх, суурьших орчныг бүрдүүлснээр тэд тухайн бүсэд тогтвортой нутагшиж, мэрэгч амьтдын популяцийг байгалийн жамаар зохицуулах нөхцөл бүрдэж байна.
Судалгаагаар тогтоогдсон онцлох баримтууд
Нэг махчин шувуу = 1000–3000 мэрэгч
Шонхор, сар, элээ зэрэг махчин шувууд жилд дунджаар 1000–3000 хүртэлх үлийн цагаан оготныг агнаж, мэрэгчдийн хэт өсөлтийг байгалийн жамаар хянадаг.
Үлийн цагаан оготно цөлжилтийн далд шалтгаан
Оготно олон салаа нүх ухсанаар хөрсний чийг алдагдаж, ургамлын үндэс сулран, бэлчээр доройтож цөлжилт эрчимждэг.
Яагаад заавал хиймэл үүр хэрэгтэй вэ?
Тал хээрийн бүсэд өндөр мод, хад асга хомс тул махчин шувууд тогтвортой суурьших боломжгүй байдаг. Иймээс инженерийн шийдэлтэй хиймэл үүр нь шувуудын “найдвартай орон сууц” болдог.
Бодит үр дүн:
• Багахангайд 189 бодгаль махчин шувуу амжилттай үржсэн
• Оготнын нягтаршил 30–50 хувиар буурсан
• 2025 онд Эрдэнэсантад 105 км² талбайг хамруулсан
Дүгнэлт:
“Шувууны үүр” төсөл нь химийн хор ашиглахгүйгээр экосистемийг сэргээх шинжлэх ухаанд суурилсан, тогтвортой шийдэл юм. Энэхүү санаачилгаар дамжуулан технологийн компани зөвхөн дижитал шийдэл санал болгохоос гадна креатив сэтгэлгээ, инновацийг байгаль хамгаалалтай уялдуулан бодит нөлөө үзүүлж чаддгийг харуулж байна. Tech company + creative solution + байгаль гэсэн хослол нь хувийн хэвшил нийгэм, экосистемийн тулгамдсан асуудлыг шийдэхэд идэвхтэй оролцох боломжтойг илэрхийлж, бусад байгууллага, салбаруудад нээлттэйгээр түгээн хэрэгжүүлэх жишиг загвар болж байна
Хиймэл үүр нь байгалийн жамд суурилсан биологийн хамгийн ухаалаг шийдэл бөгөөд бүтээлч сэтгэлгээ, хүртээмжтэй дизайнаар дамжуулан хэн ч хэрэгжүүлэх боломжтой шийдэл юм.
“Шувууны үүр” төслийг Юнител Групп “Зэрлэг амьтан судлах, хамгаалах төв”-тэй хамтран хэрэгжүүлж буй бөгөөд 2022 онд Улаанбаатар хотын Багахангай дүүрэгт анхны 30 хиймэл үүрийг байршуулжээ. Хэдий эхний жилд шууд өөрчлөлт ажиглагдаагүй ч хоёр дахь жилээсээ эхлэн үр дүн нь тодорч, 25 үүрэнд 189 бодгаль махчин шувуу амжилттай үржсэн байна.
Энэ талаар тус төвийн төслийн менежер Б.Батбаяр ийнхүү онцоллоо.
Б.Батбаяр: “Бид Юнител Групптэй хамтран хиймэл дагуулын зураглал болон хээрийн судалгаанд үндэслэн хамгийн оновчтой цэгүүдэд үүрүүдээ байршуулдаг. Ингэснээр махчин шувууны тоо толгой өсөх боломж бүрддэг. Багахангайд гарсан амжилттай үр дүн өнөөдөр Эрдэнэсантад ийнхүү үргэлжилж байна.”
2024 оны хяналт, шинжилгээний дүнгээр Багахангайд үлийн цагаан оготнын нягтаршил 30–50 хувиар буурсан нь хиймэл үүр бодит нөлөө үзүүлж буйг баталлаа.
2025 онд төслийн цар хүрээ тэлэв
Амжилттай туршлагад тулгуурлан Юнител Групп 2025 онд төслийн дараагийн шатыг хэрэгжүүлж, Төв аймгийн Эрдэнэсант сумын 105 км² талбайд махчин шувуудад зориулсан 70 хиймэл үүрийг 1.5 км-ийн зайтайгаар суурилуулсан байна.
Орон нутгийн иргэн: Бэлчээр сэргэж байгааг малчид хамгийн түрүүнд мэдэрч байна
Төв аймгийн Эрдэнэсант сумын малчин Л.Отгонбаатар төслийн бодит үр нөлөөг ийнхүү ярив.
Л.Отгонбаатар:
“Өмнө нь манай нутагт оготно ихэд олширч, шувууд үүргүй учраас өндөглөхдөө газарт байрлуулж, малын хөлд гишгүүлэх тохиолдол ч гардаг байсан. Харин одоо хиймэл үүртэй болсноор шонхор, сар олширч, оготно цөөрч байгааг илт мэдэрч байна. Малчдын хувьд бэлчээр сэргэнэ гэдэг хамгийн том тус.”
Ийнхүү “Шувууны үүр” төсөл нь Юнител Группийн байгаль орчны нөлөөллийг бууруулах, нийгэмдээ эерэг туршлага түгээх зорилготой “Ногоон байгаасай” хөтөлбөрийн хүрээнд хэрэгжиж буй олон ажлын нэг юм. Юнител Групп цаашид ч тогтвортой хөгжлийн бодлогынхоо хүрээнд энэхүү ажлыг үргэлжлүүлэх гэнэ.
