Нарны аймгийн хамгийн жижиг гараг болох Буд өмнө нь тооцоолж байснаас 10–30 хувь илүү хэмжээгээр агшсан байж болзошгүйг шинэ судалгаагаар тогтоожээ. Эрдэмтдийн тооцоолсноор гаргийн радиус ойролцоогоор 11.6 километрээр багассан байж болох аж.
Буд гараг анх үүссэнээсээ хойш дотоод хэсэг нь аажмаар хөрч, улмаар агшсаар ирсэн байна. Энэ үйл явцын улмаас гарагийн гадаргуу дээр олон тооны хадан хяр, ан цав, үрчлээ мэт тогтоц бий болсон байдаг. Гэвч Будын гадаргуу солирын мөргөлдөөнөөс үүссэн тогоо, чулуулгийн хэлтэрхийгээр маш их өөрчлөгдсөн тул агшилтын зарим шинж тэмдэг нь далдлагдсан байж болзошгүй гэж судлаачид үзжээ.
Шинэ судалгааг Германы Сансрын агентлагийн Сансар судлалын хүрээлэнгийн эрдэмтэд хийж, үр дүнгээ Geophysical Research Letters сэтгүүлд нийтэлсэн байна. Тэд NASA-гийн MESSENGER сансрын аппаратын өмнө нь цуглуулсан мэдээллийг дахин шинжилж, Буд гарагийн гадаргуу дээрх агшилттай холбоотой тогтоцуудыг судалжээ.
Буд гараг ойролцоогоор 4.9 мянган километрийн диаметртэй. Тиймээс хэдэн арван километрийн хэмжээний агшилт нь гаргийн хувьд бага үзүүлэлт биш юм.
Эрдэмтэд энэхүү шинэ тооцооллыг баталгаажуулахад "BepiColombo" сансрын хөлөг чухал үүрэг гүйцэтгэнэ гэж найдаж байна. Европын Сансрын Агентлаг болон Японы Сансар судлалын агентлагийн хамтарсан уг аппарат Буд гарагийг нарийвчлан судлахаар зорьж байгаа бөгөөд цаашид гарагийн хэмжээг илүү өндөр нарийвчлалтай хэмжих боломжтой болох юм.
Судлаачдын үзэж буйгаар, Буд гаргийн агшилтыг судлах нь зөвхөн энэ жижиг гарагийн геологийн түүхийг ойлгоход бус, дотоод бүтэц нь хөрч, агшиж буй бусад тэнгэрийн биетүүдийн хувьслын талаар шинэ ойлголт өгөх ач холбогдолтой аж.
Л.Баяр
