Багш миний бие хүүхдийн хөгжилтэй холбоотой асуудлаар сайдын  ярилцлагуудыг шүүрдэж,  түүний үг өгүүлбэрээр илэрхийлэгдэж байгаа утга  санаа  болон  энэ асуудлыг орчин цагийн боловсрол судлалын онол,  үзэл баримтлалтай харьцуулан  судалж,  өөрийн ойлголт, төсөөллөө бас илэрхийлэхээр шийдлээ.  Үүнийг  сайд ба судлаач багшийн нүүр тулаагүй ярилцлага гэж үзэж болно.

БШУ-ны Сайд Л.Гантөмөр: “Цаг үе  маань хувь хүнд маш их сорилтыг бий болгож байна шүү дээ. Зөв шийдвэр гаргах шаардлагыг хувь хүнд тулгаж, хувь хүн амьдралаа авч явахын тулд биелүүлэх даалгавар өдрөөс өдөрт нэмэгдэж байна. Маш олон зүйл дээр хүн өөрөө шийдвэр гаргах ёстой болдог. Тэр чадварыг хүмүүст өгөх арга зүй, технологийн шинэчлэлийг л бид хийж байгаа юм. Үүнийг олон өгөгдөлтэй тэгшитгэл гэж харах юм бол өгөгдөл нь “ юуг сурах вэ, яаж сурах вэ, сурсаныг хэрхэн үнэлэх вэ” гэсэн гурван том даалгавар байна. (Ярилцлага: news.mn 2013 оны 1 сарын 15)

МУИС-ийн багш, профессор Б.Бурмаа: Сурах гэж юу вэ, хүн яаж сурдаг вэ гэдэг асуудлыг судалдаг шинжлэх ухааныг когнитив сэтгэл судлал буюу суралцахуйн сэтгэл судлал гэж нэрлэдэг бөгөөд орчин үед олон чиглэлтэйгээр хөгжиж байна.
1970 оны дунд үе хүртэл боловсролын  философи,  когнитив сэтгэл судлалын онолд  мэдлэг нэг хүнээс нөгөөд дамжина, хүнийг гаднаас нь удирдаж сургаж болно гэж үзэх хандлага давамгайлж байсан. Энэ онолд баримжаалсан сургалтын арга зүйд юуг, яаж сурах, сурсан зүйлийг хэрхэн үнэлэхийг  зөвхөн багш мэддэг учир  багш төвтэй сургалт гэж нэрлэдэг. Багш их хэмжээний агуулгыг  боловсруулан , сурагчдад бага хугацаанд их зүйлийг ойлгуулах боломжтой байдаг учир ном сурах бичиг ховор, мэдээлэл олж авах боломж тааруу нөхцөлд энэ арга давуу талтай байдаг.    Харин   суралцаж буй хүний оролцоог, тухайлбал  хүүхэд бүрийн сонирхол, хэрэгцээ, оюуны боломжийг  тооцдоггүй, бүх хүүхдийг ижил юм шиг үздэг нь энэ онолд баримжаалсан сургалтын  сул тал гэж судлаачид үзэх болсон. Энэ онол одоо ч цаг үедээ зохицон шинэ шинэ санаагаар баяжин хөгжиж байна. Ер нь онол, үзэл баримтлалыг сайн муу гэж ангилахаас илүүтэй  тухайн үеийн нийгмийн хөгжлийн шаардлагад тохирч байгаа эсэх талаар авч үздэг. Хүн төрөлхтний хөгжлийн тухай төсөөлөл, үзэл баримтлал шинэчлэгдэх болсонтой уялдан сургалт нь  нийгмийн хөгжил, бодит амьдралын шаардлагыг тэр бүр хангахгүй байгааг шүүмжлэн, боловсролыг ардчилах талаар шинэ шинэ санаанууд дэлхийн түвшинд дэвшигдэж,  сургалтыг өөр өнцгөөс харж эхэлсэн. 

Орчин цагийн боловсролын философи, когнитив сэтгэл судлалын  Конструктив (constructivism) үзэл баримтлалын онолын суурь  санаанууд нь  энэ салбарын  том онолчид (Амеркийн эрдэмтэн Ж.Девей, Швецарийн эрдэмтэн Ж. Пиаже, оросын эрдэмтэн Л. Выготский г.м.) –ын нилээд өмнө үеийн бүтээлүүдэд тусгалаа олсон  байдаг. Харин шинэ зууны нийгмийн хөгжлийн онцлогтой уялдан энэ үзэл баримтлал нь өнгөрсөн зууны наяад оны үеэс хүчтэй хөгжиж эхэлсэн бөгөөд,  улмаар суралцахуйн онолын шинэ парадигм гэж нэрлэх болсон. 

Онолын гол санаа нь :
•    Мэдлэг нэг хүнээс нөгөөд дамжих боломж үгүй
•    Суралцахуй нь мэдлэг бүтээх идэвхитэй үйл ажиллагаа
•    Сурагчдын өмнөх төсөөлөл ба тэдний хуримтлуулсан өмнөх туршлага нь суралцахуйг тодорхойлно. Гаднаас өгч буй мэдээллийг сурагч бүр өөрт байгаа мэдлэгийн хүрээгээр л хүлээж авна. Энэ нь 30 хүүхэд З0 өөр байдлаар хүлээж авна гэсэн үг.
•    Суралцахуйн үр дүн нь мэдлэгийн цуглуулага биш  харин мэдлэгийн бүтэц эмх цэгцтэй болж, төсөөлөл, хандлага, үнэт зүйлийн үнэлэмж өөрчлөгднө гэсэн үг юм.
 
Энэхүү онолын үзэл баримтлалд баримжаалсан сургалтыг  сурагч төвтэй сургалт буюу өөрийн удирдлагатай суралцахуй гэж нэрлэдэг. Энэ нь суралцагч өөрийн сурах  үйл явц, хүрсэн үр дүнгээ тунгаан бодож, сурах стратегиэ боловсруулж  өөрөөр хэлбэл  өөрийгөө танин мэдэж  өөрийн үнэлгээтэй, өөрийн зохицуулалттай суралцана гэсэн үг. Үүнийг   “Metacognition” гэдэг ухагдахуунаар илэрхийлдэг. Хүүхэд байх үедээ өөрийн удирдлагатай суралцахуйн арга барилыг  зохих хэмжээнд   эзэмшсэн, суурь баримжаатай болсон   сурагч хожим өөрийн удирдлагатай сэтгүүл зүйч, улс төрч гэх мэт зөв шийдвэр гаргадаг хариуцлагатай мэргэжилтэн  болж төлөвших учиртай.   Орчин үед мэдээлэл, мэдлэг маш хурдацтай нэмэгдэж мөн тэр хэрээр хурдтай хуучирч байна. Тэрчлэн мэдээлэл авах боломж асар өргөн болсон энэ үед их агуулгыг дамжуулж заах аргын оронд  мэдлэг бүтээх аргыг илүү чухалчлах болж байна.