ДОХ-ын тархалтыг сааруулах чиглэлээр дэлхийн улс орнууд маш ахицтай ажиллаж байгааг ДОХ-ын асуудалд анхаарал хандуулах энэ өдрөөр миний бие талархан тэмдэглэж байна. 2030 он гэхэд ДОХ-ын асуудлыг бүрэн шийдвэрлэх зорилтыг дэлхийн хэмжээний манлайлагчид энэ жил дэвшүүллээ. Энэ зорилтод хэрхэн хүрэх хурдавчилсан төлөвлөгөөг өнгөрсөн долоо хоногт танилцуулсан юм.

Дэлхий даяар 14 сая орчим хүн ХДХВ-ын эмчилгээнд хамрагдаж байна. 2001 оноос хойш бид ХДХВ-ийн шинэ халдварыг 38 хувиар бууруулж чадсан. Вирусын эсрэг эмчилгээний тусламжтай бид 1.16 сая хүүхдийг эхээсээ халдвар авахаас сэргийлсэн.
2015 он гэхэд 15 сая хүнийг ХДХВ-ын эмчилгээнд хамруулна, ирэх цөөн жилд эхээс урагт халдвар дамжихыг бүрэн зогсооно гэсэн зорилтондоо хүрэх боломж харагдаж байна. Иргэний нийгмийн болон олон хамтрагч талуудын оролцоо, шургуу хөдөлмөрийн ачаар хүнийг ялгаварладаг, гутаан доромжилсон өнгө аястай хууль тогтоолыг хүчингүй болгох, өөрчлөх ажлаа цаашид бид үргэлжлүүлэх болно. Ахиц хурдан гарч байна.

Гэвч эдгээр ололт хэврэг хэвээр байна. Өнөөдөр 35 сая ХДХВ-ын халдвартай хүн амьдарч байгаагийн 19 сая нь халдвартай эсэхээ мэдэхгүй байгаа. Түлхүү анхаарах ёстой хүн амын зарим бүлэгт үйлчилгээ хүрэхгүй хэвээр байна. Гурван хүүхэд тутмын хоёр нь вирусын эсрэг шаардлагатай эмчилгээнд орж чадаагүй байна. ХДХВ-ын халдварын тархалт ихтэй олон оронд залуу эмэгтэйчүүд халдварт илүү өртөж байна. Уг халдвартай холбоотой ялгаварлан гадуурхалт, гутаан доромжлол, шийтгэдэг хууль эрх зүйн орчин нь Зүүн Европ, Төв Ази болон Ойрхи Дорнодын улс орнуудад ДОХ-ын тархалт өссөөр байгаагийн гол шалтгаан болж байна. Олон нийтийн тогтолцоо, хамтрагч байгууллагуудын зүгээс явуулж буй чухал үйл ажиллагаанд шаардлагатай дэмжлэг ихэнх тохиолдолд дутагдаж байна. Бид хэнийг ч орхих ёсгүй.

Гарч буй ахицыг хараад миний бие баярлаж, бахархаж байна. Хойд Африкт Эбола вирусын халдвар дэгдэхэд ДОХ-ын чиглэлээр хуримтлуулсан туршлага бидэнд хэрэг болж байна. Эрүүл мэндийн чанартай үйлчилгээ үзүүлэхэд эмнэлгийн тогтолцоо дангаараа хангалтгүй гэдгийг бид мэднэ. Үүнд нийгмийн шударга байдал, шинжлэх ухааны ардчилал, санхүүжилтын хамтарсан хариуцлага, хүний эрх, хүйсийн тэгш байдал, хүн-төвтэй буюу хүндээ чиглэсэн арга ажиллагаа чухал болохыг ДОХ-ын эсрэг явуулсан ажлын сургамжаас бид мэдэж авсан. Эдгээр сургамжийг олон чиглэлээр, тухайлбал 2015 оноос хойшхи хөгжлийн зорилтыг хэлэлцэх явцад ч бид ашигласаар байна.

ДОХ-ын асуудалд анхаарал хандуулах энэ өдрийг тохиолдуулан бидэнд хамааралтай нэг шалтгааныг шийдвэрлэхийн төлөө нэгдэхийг улс орны манлайлагчдад хандан би уриалж байна. Нөхцөл байдлыг бид нааштай эргүүлээд байна. Мөн тодорхой зорилт тавилаа. 2030 он гэхэд ДОХ-ын асуудлыг хамтдаа шийдвэрлэцгээе.