Алдаж онодог нь хүний амьдрал хойно хоёр нийгмийн золиос болж архинд орж, амьдралаа алдсан хүмүүс манай улсад нэлээд байдаг. Траншейныхан хэмээн нэрлэгдэж нийгмээс тусгаарлагдсан тэдгээр иргэдэд төрөөс хүрэх тусламж үйлчилгээ тэр бүр байдаггүй. Байдаг хэд нь үнэхээр тэдний ирээдүйд хэрэг болж байгаа эсэх нь бас л эргэлзээтэй.

Харин нэг олдсон амьдралаа бусдын төлөө зориулан, хоёргүй сэтгэлээр зүтгэж яваа нэгэн өрх бий хэмээн сонсоод “Зөв амьдрах ухаан” ТББ-ыг зорилоо. Тус байгууллагын тэргүүн Г.Загдаагийнх хэмээх өнөр гэр бүлийг уншигч та бүхэнтэй уулзуулъя.

Зах зээлийн үед бага хэмжээний бизнес эрхэлдэг байсан Г.Загдаа гуай нийгмийн эмзэг бүлийн хүмүүс олноор төрөх болсон 2000 оноос тэднийг хүмүүжүүлдэг, хүнлэгээр хүлээн авч засдаг гэр бүлийг бүтээхсэн хэмээн бодсоор явжээ. Ингээд зургаан жилийн дараа 2006 онд энэхүү хүслээ биелүүлж байгууллагынхаа үйл ажиллагааг эхэлсэн байна.

Алдаж оносноосоо болж “аавын хаалга” татсан, хүмүүжээд суллагдсан, харж хандах хүнгүй, архинд орж амьдралгүй болсон гээд нийгмийн бүхий л эмзэг давхаргад байсан 120 орчим хүн “Зөв амьдрах ухаан” ТББ-аар овоглон амьдардаг аж.

        Баянзүрх дүүргийн тавдугаар хороонд байрлах “Зөв амьдрах ухаан” төвийн хаалгаар орвол ширхэг ч тамхины иш, чихрийн цаасгүй цэмцгэр хашаа угтан авав. Хашааны хойморьт баригдаж дуусаагүй гурван давхар байшин, түүнтэй хаяа дэрлүүлэн гэрүүдийг эгнүүлэн барьжээ. Мөн багахан зайд сагсан бөмбөгийн талбай байгуулсан нь хүүхэд, залуучууд бас амьдардаг юм байна даа гэх сэтгэгдлийг төрүүлж байсан юм. Хоорондоо тав ч хүрэхгүй метрийн зайтай байрлах гэрийн хооронд хэц татаж хүүхдийн өлгий даавуу дэлгэжээ. Үүнийг хараад нярай хүүхэд амьдардаг бололтой гэр рүү зөвшөөрөл авч орвол тав зургаан насны жаахан охин дүүгээ тэврээд зогсч байв. Харин толгойгоо цагаан даавуугаар ороосон эмэгтэй хүүхдийн хувцас угааж, тогоон чинээ гэдэстэй хүүхэн түүнд туслаж байлаа. Тэднээс ярилцлага авах зөвшөөрөл хүсэхэд ”Таньдаг хүмүүс харвал муу хэлэх болов уу. Гэхдээ яахав дээ бид ямар хулгай хийж, худлаа хэлсэн биш дээ” гэсээр яриа өгөхийг зөвшөөрсөн юм.

        Ч.Ариунтөгс: Дөнгөж төрөөд хэдхэн хонож байхдаа энд ирсэн

-Та энд хэзээнээс амьдарч байна. Хэн хэнтэй байдаг юм вэ?

-Би энд сар гаруйн өмнө ирсэн. Хоёр хүүхэдтэйгээ амьдарч байна.

-Бага хүүхэд чинь сар хүрсэн юм уу. Яагаад энд ирэх болов?

-Бага маань хоёр хоногийн өмнө сар хүрсэн. Харин том нь зургаан настай. Нөхөр маань зодож дарамтлаад гэрээсээ хөөчихсөн. Тэгээд дөнгөж төрөөд хэдхэн хонож байхдаа энд ирсэн. Надад өөр очих газар байхгүй.  

-Танд ах дүү хамаатан садан байхгүй юу?

-Уг нь байгаа. Гэхдээ тэд маань бид хэдийг асарч халамжлах боломжгүй амьдардаг.

-Том охин нь сургуульд сурдаг уу. Хаана сурдаг юм бэ?

-Том охин маань нөхрийн ах дүү нар дээр байдаг. Тэдний хаягаар сургуульд явдаг.  Харин намайг санаад байна гээд саяхан амралтаараа ирээд байгаа юм.

-Уг нь цуг амьдардаг бол зүгээр юм тэ. Гэхдээ сургуулиа завсардаж болохгүй байх л даа?

-Тийм ээ. Би эх хүн болохоор охиноо өөр шигээ болгочихгүй эрдэм номтой сайн хүн болоосой л гэж бодох юм. Тиймдээ ч өөр дээр байлгаад байж чадахгүй нөхрийнхөө талд өгчихсөн. Гэхдээ манай байгууллагын удирдлагууд охинд маань сургууль олж өгөөд бид гуравыг цуг амьдруулна гэсэн.

-Хүүхэдтэй хүнд өлгий даавуу, живхний гээд л мөнгө их хэрэг болдог шүү дээ. Та энэ бүхнийг яаж зохицуулдаг вэ?

-Надад өөрийн хэсэг мөнгө байхгүй. Энд амьдардаг хүмүүс, Г.Загдаа ахынхаа гэр бүлийн хүчинд л хүүхдээ өсгөж байна. Хүүхдээ хоолонд орохоор нь ажил хийж мөнгөтэй болно оо.

Ийнхүү хөөрөлдөж байх зуур түүнтэй хамт амьдардаг эмэгтэй ”Бидэн шиг нийгмийн халамж дутагдаж байдаг хүмүүст ажлын байр бий болговол үнэхээр сайхан байна. Би удахгүй төрнө. Хүүхдээ төрүүлчихээд л ажил хийж, сайхан амьдрахсан гэж бодож байна” хэмээсэн. Ингээд “Зөв амьдрах ухаан” ТББ-ын үйлдвэрийн байранд орвол нэлээд том хэмжээтэй сийлбэртэй гэрийн мод урлаж байв. Увс аймгийн Сагил сумаас 10 метр диаметртэй гэрийг захиалан хийлгэж байгаа нь энэ аж. Ер нь эмзэг бүлгийн иргэдийн амьдралыг ойлгож, туслаж дэмжих хүсэлтэй иргэд тэдэнд захиалга өгч модон эдлэл хийлгэдэг болохыг “Зөв амьдрах ухаан” ТББ-ын тэргүүн Г.Загдаа өгүүлж байсан. Тус төвийн хувьд бүх төрлийн модон эдлэлийг хийдэг бөгөөд захилга орж ирэх нь тэдний амьдралд маш их тус нэмэр болдог гэдгийг ч хэлж байсан.

Архи гэх гашуун идээнээс болж эхнэр хүүхдээсээ салж улмаар траншейнд амьдарч яваад тус төвд ирж нийгэмшиж элэг бүтэн болж амьдарч яваа нэгэн мужаан залуутай уулзаж түүний амьдралынх нь талаар хөөрөлдлөө.

Архинаас гараад гэр бүлтэйгээ элэг бүтэн амьдарч байна

-Та чухам яаж яваад энд ирэв. Энэ талаараа яриагаа эхлэх үү? 

-Ах нь хөдөө мал маллаж амьдарч байгаад зуднаас үлдсэн хэдэн малаа зараад хотод орж ирсэн. Харин энэ тэндгүй барилгын ажил хийж, ихэнхдээ ажилгүй явсаар байгаад архинд орж, эхнэр хүүхдээсээ салсан. Тэгээд л траншейнд очиж үхэх сэхэхийн даваан дээр л энд ирсэн дээ.

-Энд ирээд хэдэн жил болж байна вэ?

-Би энд ирээд хоёр жил гаруй болж байна. Анх ирэхдээ архи уухгүй л болж байж сууж чаддаггүй тийм өвчтэй байсан. Харин энд ирээд архинаас гарч бүр мэргэжилтэй болчихоод ажиллаж, амьдарч байна.

-Таныг гэр бүлээ элэг бүтэн болгож чадсан гэж сонслоо. Энэ талаараа яриач?

-Архи уухгүй л бол амьдрал сайхан байдаг юм байна. Архи ууж солиорч явахдаа гэр орон гээд бүх зүйлээ зарчихсан байсан. Харин эхнэр хүүхэд хоёр маань аль наашаа харсан айлаар толгой хорогдож амьдарч байсан юм билээ. Тэгээд энд ирж архинаас гараад эхнэр хүүхдээ дэргэдээ авч ирсэн.

-Архинаас гарч амьдралаа сайхан авч яваад танд баяр хүргэмээр санагдчихлаа. Эхнэр хүүхэд нь юу хийдэг бэ?

-Баярлалаа. Манай хүүхэд жаахан бие муутай. Гэхдээ сургуульд сурдаг. Гэр бүлийн хүн маань хүүхдээ сургуульд нь зөөж, авдаг. Сургуулийн хүүхэдтэй болохоор тогтмол ажил хийж чаддаггүй ээ. Гэхдээ энд туслах ажил энэ тэр хийдэг.

-Эр хүн болохоор их л зүйлийг төлөвлөж боддог байх. Нууц биш бол ойрын төлөвлөгөөгөө сонирхуулаач?

-Хамгийн түрүүнд өөрийн гэсэн гэр оронтой болж сайхан амьдраад Г.Загдаа ах, Г.Амараа эгч хоёрынхоо ачийг хариулах юмсан гэж боддог. Тэр л миний мөрөөдөл басхүү төлөвлөгөө юм даа.

        Тэрбээр ийнхүү яриад “Архи ууж, алдаж онож яваа хүмүүс туслаж, нийгэмшүүлдэг манайх шиг газар олон байвал мөн ч олон өөртөө итгэлтэй сайхан амьдрах байхдаа” хэмээн хоолой зангируулж байлаа.

Эдгээр хүмүүс алгаа дээш харуулж хэнээс ч мөнгө гуйхыг хүсээгүй. Зөвхөн ажлын байртай болгож өгөхийг л холбогдох албаны хүмүүст уламжилж өгөхийг хүсч байсан юм. 

Ямартай ч амьдралын хатуу хөтүүг туулж яваа эдгээр хүмүүс, бусдын төлөө гэх цохилох зүрхтэй “Зөв амьдрах ухаан” ТББ-ын хамт олны ажил үйлсэд сайн сайхан бүхнийг хүсэн ерөөе.     

Б.Батчимэг

www.24tsag.mn