УИХ дахь МАН-ын бүлэг ээлжит хуралдаанаа хийсэн билээ. Тус хуралдаанаар хэлэлцсэн асуудлын талаар МАН-ын дарга М.Энхболд, Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Ж.Мөнхбат, УИХ дахь МАН-ын бүлгийн дарга С.Бямбацогт мэдээлэл өглөө.

МАН-ын дарга М.Энхболд “МАН-ын бүлгийн өчигдрийн хуралдаанаар цаг үеийн асуудал, 2014 оны төсвийн гүйцэтгэлийг хэлэлцсэн. Мөн Тавантолгойн орд газрыг ашиглах гэрээний талаар Сангийн сайдаас мэдээлэл авсан. Өнөөдөр өглөө МАН-ын удирдах зөвлөлийн хурал боллоо. Удирдах зөвлөлийн хурлаар сонгуулийг ямар системээр явуулахыг ард иргэдийн санал асуулга авч байж шийдвэрлэнэ гэсэн шийдвэрийг гаргалаа” гэв.

Тэд мэдээлэл хийснийхээ дараа сэтгүүлчдийн асуултад хариуллаа.

 -УИХ-ын даргын өчигдрийн хийсэн мэдэгдлийг танай намыхан юу гэж үзэж байгаа вэ?

-М.Энхболд: Эдийн засаг хүндрэлтэй үед Тавантолгойн орд газрыг ашиглах нь зүйтэй гэдэг байр суурьтай байна. Гэхдээ хамтарсан Засгийн газар байгуулах зөвшилцлийн баримт бичигт Тавантолгой болон Оюутолгойн орд газрыг ашиглахтай холбоотой асуудлыг иргэд олон нийтэд ил тод, УИХ-ын хяналтанд, одоо байгаа эдийн засгийн нөхцөл байдлыг муутгахгүйгээр явуулна гэж тусгасан. Энэ зөвшилцлийн хүрээнд УИХ-д оруулж ирж танилцуулга хийж, зөвшөөрлийг авч байж энэ гэрээ байгуулагдах ёстой гэж МАН үзэж байгаа.

-Иргэн Г.Алтан Тусгаар тогтнолын байрыг авахаар шүүхэд гомдол гаргасан гэсэн мэдээлэл байна. Энэ хэрэг ямар шатандаа явж байна вэ?

- Ж.Мөнхбат: Хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр иргэн Г.Алтан Тусгаар тогтнолын ордныг авах гэж шүүхэд хандсан гэсэн мэдээлэл гараад байгаа. Энэ бол ташаа мэдээлэл. Өнөөдрийн байдлаар ямар ч хүн МАН-ыг шүүхэд өгөөгүй.

-Ард нийтийн санал асуулгыг хэзээ явуулахаар төлөвлөж байна вэ?

С.Бямбацогт: Ард нийтийн санал асуулга явуулахыг бид бүлгийн хурал, удирдах зөвлөлийн хурлаараа хэлэлцээд шийдсэн юм биш. Чуулган завсарлах хугацаанд тойрогтоо ажиллаж, ард иргэдийнхээ саналыг сонсож гаргасан шийдвэр. Асуух асуулт нь тодорхой, хариулт нь ойлгомжтой учраас цаг хугацаа, хөрөнгө, мөнгө зарцуулахгүй. Ирэх зургаадугаар сара багтаагаад ард нийтийн санал асуулгыг явуулах бололцоотой.

-Ленины музейг барьцаанд тавьсан асуудал байгаа нь  үнэн үү. Төрийн өмчийн хорооноос Лениний музейг тэр өмчлөлдөө авч чадахгүй байгаа гэж мэдээлж байсан шүү дээ. Гэтэл  та бүхэн Лениний музейг барьцаанд тавиагүй гэж мэлзээд байгаа нь ямар учиртай юм бэ?

- Ж.Мөнхбат: Төрийн өмчийн хорооноос нэхэмжлэл  гарч, МАН Лениний музейг  улсад буцааж өгсөн. Уг нь үлэг гүрвэлийн музей байгуулна гэж байснаа саяхнаас өөр зориулалтаар ашиглахаар болсон гэсэн сураг байна. Түрүүн би Иргэн Г.Алтан гэдэг хүн МАН-ыг шүүхэд өгсөн асуудал байхгүй гэж хэлсэн. Музейг барьцаанд тавьсан асуудал байхгүй. МАН нэг байраа буцааж өгсөн. Яг  үүнтэй адил улстөрийн намууд өмчөө буцааж өгөх асуудал ярьвал АН-ыг бүрдүүлж байгаа  таван улстөрийн хүчин Нийслэлийн иргэдийн хурал, Засгийн газрын шийдвэрээр авсан дөрвөн байраа буцааж өгч, нэгийг нь хүүхдийн эмнэлэг болгож яагаад болохгүй гэж. Заримыг нь банкны барьцаанд тавьчихсан, зарчихсан зүйл ч байгаа шүү дээ. Номхон тэмээ ноолоход амар гэгчээр ганц МАН – руу хараа хяналтаа шилжүүлэх хэрэггүй.

-С.Бямбацогт: Яагаад барьцаанд тавиад байгаа юм гэж асуулаа. Үндсэн хуульд хэн ч хувийн өмчөө захиран зарцуулах эрхтэй гэж заасан.  Өмчийг эзэмших, ашиглах, захиран зарцуулах эрх нь өмчлөх эрхээр ногдсон байдаг.  Тиймээс  энхэ бол асуудал биш. Лениний музейг ямар ч барьцаанд тавиагүй  байсан гэдгийг хэлье.

-НАМЗХ  хоёр хуваагдсан,  одоогийн Ерөнхийлөгч гэгдэж буй Н.Номтойбаяр гишүүнийг түр орлон  гүйцэтгэгч гэсэн маргаан явж  байна. Энэ асуудалд МАН-ын удирдлагууд ямар байр суурьтай байгаа вэ?

-Ж.Мөнхбат: 2012 оны сонгуулийн дараа НАМЗХ-ны Ерөнхийлөгч Н.Оюун-Эрдэнэ АНУ-д суралцахаар явсан.  Явахдаа Залуучуудын холбооныхоо Удирдах зөвлөлтэй яриад үүрэг гүйцэтгэгчээр Н.Номтойбаяр гишүүнийг томилсон. Өнгөрсөн онд болсон Залуучуудын холбооны   бага хурлаар Н.Номтойбаяр гишүүнийг холбооны Ерөнхийлөгчийн  үүрэг гүйцэтгэгчээр баталсан юм билээ. Үүнээс болоод МАН бужигнасан ч юмуу том асуудал, хагарал үүссэн зүйл байхгүй. Энэ бол албан тушаалаа булаацалдаад байх хэмжээний том асуудал биш. Хувь хүнтэй холбоотой асуудал байгаа. Намын удирдлагууд анхаарч, асуудал шийдэгдэх байх.

-Сонгуулийн хуулиар бүх нийтийн санал асуулга явуулна гэж хэлсэн. Ард, нийтийн санал асуулга явуулахад сонгуулийн санал хураалтын автомат системийг ашиглах ёстой гэж үзэж байгаа юм уу?

-М.Энхболд: Санал асуулгыг хар машинаар явуулах боломжгүй гэж Сонгуулийн төв хороо үзэх байх. Ер нь санал асуулгаа аваад гараар тоолох байх. Техникийн нөхцөл бололцооны хувьд ч мөн ялгаагүй тийм байгаа. 2012 оны сонгуулиас хойш орон нутгийн сонгууль гэх мэт маш олон удаагийн нөхөн  сонгууль болсон. Монгол улс нөхөн сонгууль хийхдээ хар машиныг өөрсдийнхөө санасан, бодсон, хүссэнээрээ ашиглаж чаддаггүй шүү дээ. Хар машиныг ажиллуулах тусгай зөвшөөрлөөс эхлээд цаасыг нь хүртэл гаднаас оруулж ирдэг асуудлууд байгаа юм. Тиймээс түүнийг ашиглах боломжгүй байх. Бидний зүгээс сонгууль ямар тогтолцоогоор  явах ёстойг ард түмнээсээ асууна гэж бодож байна. Тэдний саналыг сонгуулийн хуулиндаа тусгаж өгөх ёстой.

-Үндсэн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах эсэх асуудлаар МАН ямар байр суурьтай байгаа. Сонгуулийн хуулиас том, тулгуур хуулийг ард нийтээсээ асуух ёстой юм биш үү?

- М.Энхболд: Манай үндсэн хууль мөрдөгдөж эхлээд 20 гаруй жил болчихлоо. Тиймээс Үндсэн хуульд өөрчлөлт орох цаг хугацаа болсон. Нөгөөтэйгүүр тус хуулийн үйлчлэл талаасаа ч мөн өөрчлөлт орох цаг болсон гэж МАН-ын бүлэг үзэж байна. Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулах УИХ-аас  гарсан ажлын хэсэгт МАН-ын бүлгийн хоёр гишүүн орж ажиллаж байгаа. Сая чуулганы завсарлагааны үеэр тус ажлын хэсэг хоёр удаа хуралдсан. Бид хоёр гишүүнээрээ дамжуулаад мэдээллийг авч байгаа. Саналыг эцэслэн батлах үед МАН хоёр гишүүнээрээ дамжуулж ажлын хэсэгт нь саналаа хүргүүлнэ.

Өнгөрсөн оны төсвийн гүйцэтгэлийн асуудлаар танай бүлэгт мэдээлэл хүрсэн гэсэн. Ямар нэгэн буруушаах баримт байсан уу?

С.Бямбацогт: Энэ долоо хоногийн чуулганы хуралдаанаар хэлэлцэх асуудалд 2014 онд нийгэм эдийн засгийг хөгжүүлэх үндсэн чиглэлийн биелэлтийг оруулчихсан байгаа. Хаврын чуулганаар Төсвийн гүйцэтгэлийг хэлэлцэнэ. Нийгэм, эдийн засгийн үндсэн чиглэлтийн биелэлтийг дүгнээд 2014 онд Засгийн газар дэвшүүлсэн мөрийн хөтөлбөрийнхөө 63 хувийг биелүүлсэн гэж байгаа. Гэхдээ бодит байдал дээр байдал өөр байна. Тухайлбал, ДНБ-ий өсөлтийг 14.7 хувьтай байна гэж тооцож байсан бол 7 хувь болж хоёр дахин буурсан. Өөрөөр хэлбэл дэвшүүлсэн зорилт 50 хувьд ч хүрээгүй байна. Нэг хүнд ногдох ДНБ 5300 доллар болгоно гэж тооцож байсан 4000 доллар болсон. Бас л зорилт нь биелээгүй. Инфляцийг 6 хувьд барина гэж байсан бол 11 хувь болж өсчихсөн байна. Долларын ханшийг 1350 төгрөг гэж тооцож байсан. Гэтэл өнөөдөр долларын ханш хэд болчихсон байгаа билээ. МАН-ын бүлэг Засгийн газрын үндсэн чиглэлийн биелэлтийг хангалтгүй гэж дүгнэж байгаа. Бага ажил хийхээр төлөвлөсөн мөртлөө түүнийгээ хийж чадаагүй. Сая хамтарсан Засгийн газар байгуулагдсанаараа өмнөх Засгийн газрын мөрийн хөтөлбөр хэрэгжих боломжгүй болсон. Харин хямралыг даван туулах төлөвлөгөөгөө хэрэгжүүлэх шаардлага үүсээд байна.

Т.Хулан