Цагтаа сүр дуулиантайгаар нээлтээ хийж гурван тэрбум төгрөгөөр сүндэрлэсэн гэх хог боловсруулах үйлдвэрийн үйл ажиллагаа зогсчээ. Тодруулбал, эл хог хаягдал ангилан ялгах, боловсруулах, хатуу түлш үйлдвэрлэх зориулалттай үйлдвэрийг  Солонгосын “Койка” ОУБ 3.5 сая ам.долларын хөрөнгө оруулалтаар байгуулсан билээ.

Буцалтгүй тусламжаар багагүй хэмжээний төсөв “хаяж” байгуулсан үйлдвэр өнөөдөр хог хураах агуулах төдий зүйл болж хувирсан нь олон хүний бухимдлыг төрүүлж байгаа юм.

Манай сурважлах баг энэхүү мэдээллийн дагуу тус үйлдвэрийг зорьж нөхцөл байдалтай танилцлаа.

Улаанчулуутын хогийн цэгийг дэрлэн байрлах том цэнхэр барилга дотор ямар нэгэн үйл ажиллагаа явуулдаггүй болох нь гаднаасаа илт харагдаж байв. Тэнд боловсруулах үйлдвэрийн хэдэн том тоног төхөөрөмж, хаа сайгүй преслеж тавьсан цаасан хайрцагнаас өөр юу ч байгаагүй нь сурвалжлах багийнхны сонирхолыг ихэд татаж орхив.

“Нүглийн нүдийг гурилаар хуурах”-ын үлгэрээр их хөрөнгө зарцуулж байгуулсан хэмээн сүрийг үзүүлээд байсан энэхүү үйлдвэр нь эхнээсээ л манай орны ус, цаг уурын нөхцөлд тохирохгүй баригдсан байсныг тэнд тааралдах олон арван иргэн дуу нэгтэйгээр хэлж байсныг нуух юун. Ус, цахилгааны ямар ч асуудлыг шийдээгүй барьсан сэндвичэн барилгад хүн байтугай мал тогтохын аргагүй хүйтэн байгаа нь хогоо ангилж чадахгүй байх гол нөхцөл болжээ.  

Койкагаас дахин 380 сая воннын тусламж хүсчээ

“Улаанбаатар нэгтгэл” ОНӨААТҮГ хариуцан ажиллаж байсан тус үйлдвэрийг өнгөрсөн оны наймдугаар сараас опиротерийн гэрээгээр “Эко юуби” ХХК менежментийг нь хариуцан ажиллах болжээ.

Тус компанийн захирал Б.Төгөлдөр үйлдвэр дээр нь хүмүүс ирэх сургаар энд иржээ. Түүнээс үйлдвэрийн үйл ажиллагаа яагаад зогсоод байгаа талаар тодруулахад “Гялгар уут, хаягдал цаасаар үйлдвэрлэсэн хатуу түлшний утаанаас элэгний хорт хавдар үүгэдэг бодис ялгаруулдаг болох нь тогтоогдсон. Тиймээс хог боловсруулах үйлдвэр ашиглалтанд орсон цагаасаа хойш зөвхөн ангилан ялгах төдийхөнөөр үйл ажиллагаагаа явуулж байна” гэв. Мөн тэрбээр “Бид цаашид энэ хэвээрээ үйл ажиллагаа явуулахад боломжгүй учраас Койкагаас дахин 380 сая воннын хөрөнгө оруулалт хийлгэхээр тусламж хүссэн” хэмээн ярьсан.

Ер нь хог боловсруулах үйлдвэр нь хатуу түлш үйлдвэрлэхгүй зөвхөн бутлаж, пресслэх үйлдлийг хийдэг юм бол дахин хөрөнгө зарцуулах шаардлагатай юм уу гэсэн асуултад “Бид хогоо боловсруулж эцсийн бүтээгдэхүүн хийдэг болох гэж байгаа юм. Манай улсад хоёрдогч түүхий эд авдаг хятадын таван иргэн байдаг. Тэд манайхнаас 250 мянган төгрөгөөр авсан түүхий эдээ хятадын зах зээлд 250 сая төгрөгөөр нийлүүлдэг. Ингээд бодохоор энэ их мөнгийг гадагшаа урсгахгүй дотооддоо үйлдвэрлэдэг болгоё гэсэн бодолтой ажиллаж байна” гэлээ.  

Гурван тэрбум төгрөгийн өртөгтэй боссон хог боловсруулах үйлдвэрийн оронд хагас сая орчим хүн ажиллаж, амьдарч байгаа “Улаанчулуутын хогийн цэгийг гэрэл цахилгаантай болгочихсон бол” гэсэн бодол төрж байсан юм.

Ямартай ч гурван тэрбум төгрөгөөр сүндэрлэсэн хог боловсруулах үйлдвэр хэнд ч хэрэггүй “хог” болоод байгааг холбогдох албаны хүмүүст дуулгая.

Хоногт 80 тонн хог хаягдал хүлээн авч, ангилан ялгаад хоёр тонн хатуу түлш үйлдвэрлэх хүчин чадалтай тус үйлдвэрийг  2013 оны 11-р сарын 28-ний өдөр Улсын комисс хүлээж авсан. Тухайн үед хотын удирдлагууд “Хог боловсруулах үйлдвэртэй боллоо” хэмээн сүр дуулиан болж, улаан тууз хайчилж байсан ч өнөөдөр хог боловёруулах үйлдвэр нь өөрөө “хог” болчихсон байгааг сануулахад илүүдэхгүй биз ээ.

Б.Энхжин