“Би чадна” хэмээн үргэлж өөртөө итгэдэг гэх энэ эмэгтэйг Г.Цогтгэрэл гэдэг. Тэрбээр долоон жилийн өмнө авто машины осолд орж өрөөсөн хөлөө тайруулснаас болж “хөгжлийн бэрхшээлтэй” гэх нэр зүүсэн нэгэн. Гэвч тэр хөгжлийн бэрхшээлтэй хүн гэж байдаггүй, оюун санааны эмгэг гэж л бий хэмээн хатуухан хэлж, өөрийгөө ялахын тулд их спортын замыг сонгожээ. Ингээд Өмнөговь аймгийн Даланзадгад сумын иргэн, Монголын Үндэсний шигшээ багийн паралимпийн хөнгөн атлетикийн тамирчин, спортын мастер Г.Цогтгэрэлтэй цөөн хором ярилцлаа.

-Анх яагаад паралимпын спортоор хичээллэх болсон бэ?

-2008 онд  авто машины осолд орчихоод сэтгэлээр их унасан. Маш хүнд бэртэж бэртээгүй зүйл ховор байсан тул 14 удаагийн хагалгаанд орсон юм. Тэр үед хөл минь нэгэнт ч минийх биш боллоо. Одоо би юу хийх вэ гэж бодсон. Тэгээд 2012 оноос эхлэн спортоор хичээллэж, өөртэйгээ тэмцэхээр шийдсэн.

-Спортоор хичээллэснээр таны бие махбодь, сэтгэлзүйд ямар өөрчлөлт гарсан бэ?

-Би 10 дугаар ангид сурч байсан хүүгээ гурван жилийн өмнө зуурдаар алдсан. Тэр үед амьдрал дэндүү хатуу санагдаж байсан. Одоо би ганц охинтой. /Тэрбээр хүүгээ ярих үед хоолой нь зангирч, нулимс мэлмэрүүлэн уйлав/  Сэтгэл санаагаа цэгцлэхийн тулд энэ спортоор шуудраад  хичээллэж явна. Тэгээд бэлтгэл сургуулилтаа хийгээд өөрөөсөө илүү энэ спортдоо цаг зав их гаргадаг болсон. Ер нь бол өөрийгөө ялах болон амьдралын хүнд бэрхийг даван туулах сэтгэлийн тэнхээг эндээс л олж авсан даа.

-Хэцүү санагдсан үедээ та өөрийгөө юу гэж зоригжуулдаг вэ?

-“Би чадна” гэж л боддог. Тэгж ч өөртөө хэлж, өөртөө итгэдэг. Бэлтгэл сургуулилт хийх үеэр маш их ядарч туйлдах үе байдаг. Тэр үед охин, хань хоёр минь надад тусалж, дэмждэг. Бас багш минь үргэлж урам зориг, эрч хүч хайрладаг. Эднийхээ хүчээр шантрахгүй явж байна даа.  

-Таны багш гэж ямар хүн байдаг вэ?

-Манай багш Архангай аймгийн Биеийн Тамир Спортын газрын дарга Ц.Нэргүйбаатар гэж мундаг хүн бий. Багш маань намайг уралдаан, тэмцээнд ороод -амжилт гаргаж явах үеэс мэддэг болж, өөртөө шавь оруулсан юм. Багшийнхаа дэргэд очиж, олон улс, тив дэлхийн томоохон тэмцээнүүдэд бэлддэг.

-Гаргасан амжилтаасаа хуваалцвал?

-Улсын чанартай тэмцээн уралдаануудад байнга оролцож амжилт гаргаж байсан. Тиймдээ ч паралимпийн Монголын Үндэсний шигшээ багийн тамирчны нэг болж чадсан юм. Мөн 2013 онд Монголын шилдэг тамирчин, 2013, 2014 оны аймгийн шилдгийн шилдэг тамирчин болсон. Томоохон амжилтаас дурдвал,  Бээжингийн Гранпригаас алт, ОХУ-ын АШТ-ээс аваргын алтан медаль хүртэж байлаа. Мөн БНСУ-ын Инчеон хотноо болсон Азийн аваргаас хүрэл медальтай ирж байсан.

-Амжилт гаргасан паралимпийн тамирчдыг төр, засгаас хэр их дэмждэг вэ?

-Саяхнаас л тив дэлхийн чанартай уралдаанд оролцох зардал мөнгийг улсаас гаргаж өгдөг болж байна. Харин аймаг орон нутгаас дэмжлэг хүсэх гээд саяхан би бичиг баримтаа бүрдүүлээд өгчихсөн байгаа. Миний хувьд аймагтаа ганцхан байдаг паралимпийн үндэсний шигшээ багийн тамирчин. Цаашдаа тусалж дэмжинэ байх гэж найдаж байгаа.

-Мэдээж унааны зардлаас гадна бусад зардал, мөнгө маш их гардаг байх. Хувийн хэвшлээс ивээн тэтгэдэг байгууллага бий юу?

-Одоохондоо хувийн хэвшлээс ивээн тэтгэсэн байгууллага байхгүй. Нэг удаа Оюутолгой ХХК-д хандаж үзсэн. “Тавантолгой” ХХК-д бас хандаж үзсэн. Гэвч бүтээгүй. Тэдний хувьд спортоос илүү оюунлаг тал руу нь дэмждэг юм шиг санагдсан.

-Та цаашдаа өөр шигээ хүмүүст багшлах талаар төлөвлөж байгаа юу?

Тийм бодол байдаг.  Хэрэв хэн нэгэн хүсвэл миний болон манай багшийн шавь болж болно. Гэхдээ би өөрийгөө одоохондоо багшлах болоогүй байх гэж бодож байна. /инээв/ Хүн гэдэг амьтан чинь үхэн үхтлээ сурч, суралцаж явдаг шүү дээ.

-Таны цаашдын зорилго?

-Би “Рио-2016” олимпоос эх орондоо медаль өвөртлөн ирэх зорилго тээсэн байгаа. “Чадна” гэж өөртөө маш их итгэж байна. Тиймдээ ч өдөр бүр 20 тоннын жинтэй зээрэнцэг, бөөрөнцгөөр жилийн дөрвөн улиралд бэлтгэл сургуулилтаа базааж байгаа. Дасгал хийхдээ 5-15 кг жинтэй туухайг хойш, урагш хол зайд шидэх байдлаар бэлддэг. Эдгээр жин нь нэмсээр байгаад давтамжаараа 20 тоннын хүчний дасгал болдог юм.

-Өөрийгөө хөгжлийн бэрхшээлтэй хэмээн голж хаалганы цаана суугаа хүмүүст хандаж та юу хэлэх вэ?

-Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүн гэж байхгүй. Хүний оюун санаа эрүүл л бол юуг ч хийж чадна. Манай багш надад ингэж хэлдэг. “Чи бол хөгжлийн бэрхшээлтэй хүн биш. Чи бол цоо эрүүл, бусдын л адил. Тиймээс чи эрүүл хүн шиг шантралгүйгээр бэлтгэлээ хийх ёстой” гэж зөвлөдөг. Энэ үг надад маш их урам өгдөг. Энэ үийг би хэлмээр байна. Багшийнхаа ачаар амжилттай яваа тул Ц.Нэргүйбаатар багшдаа болон гэр бүлийнхэнд нь талархаж явдгаа илэрхийлмээр байна. Бас хайрт ээждээ талархаж явдаг. Тэгээд эцэст нь “Чи чадна, Чи ялна” гэж хэлье дээ. Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн гэж нэр зүүгээд явах уу эсвэл хэр их тэмцэж чадахаас шалтгаалж хэрхэн амьдрах нь шалтгаална. Хувь хүний ухамсар, идэвх зүтгэл их чухал шүү.

Д.Ундрах /24tsag.mn/