БАРИМТ 1
Ноолуур нь нарийн ширхэгтэй, нягт ихтэй боловч хөнгөн, дулаан алдадгүй чанартай, дээд зэрэглэлийн бүтээгдэхүүн юм. Байгалийн өнгө нь цагаан, саарал, бор байдаг.
БАРИМТ 2
Ноолуурын чанарыг түүний нарийн чанар, цагаан өнгө, уртаар нь шинжинэ. Нарийн байх тусмаа зөөлөн болдог. Цагаан ноолуур нь цайруулах шаардлагагүй тул бага гэмтдэгээс гадна, өнгө сайн ордог байна.
БАРИМТ 3
Монгол улс дэлхийн ноолуурын нийт түүхий эдийн ~40 орчим хувийг нийлүүлдэг.
БАРИМТ 4
Ноолуурын ямаа нь эрс тэс уур амьсгалтай нутагт амьдардаг тул бүдүүн ширхэгтэй ноосоор бүрхэгдсэн байх бөгөөд түүний дотор талаар зөөлөн, нарийн үс байдаг.
БАРИМТ 5
Хавар болж дулаарах үед тэрхүү үсийг тусгай самаар самнаж авдаг нь ноолуур юм. Нэг ямаанаас 150-300 грамм л ноолуур гардаг байна.
БАРИМТ 6
Мөн эрлийз үүлдрийн ямаанаас 1 кг хүртэл ноолуур гарах нь бий. Иймээс ноолуурын үйлдвэрлэл хязгаарлагдмал, өртөг өндөртэй тул үнэтэй бүтээгдэхүүн болно.
БАРИМТ 7
Ноолуурын ямаа нь Монгол Улс, Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын баруун хойд хэсэг, Дундад Ази, Балбын Гималай орчмын бүс, Ираны уулархаг нутгаар тархсан байдаг.
БАРИМТ 8
Боловсруулаагүй ноолуурын үйлдвэрлэлээр дэлхийд Монгол улс тэргүүлдэг бөгөөд жилийн үйлдвэрлэлийн хэмжээ нь 15 мянга орчим тонн гэж үздэг.
БАРИМТ 9
Дараа нь Хятад 10.000 гаруй тонн, түүнчлэн Энэтхэг, Пакистан, Иран, Афганистан, Турк, Дундад Азийн орнууд орно. Дэлхийн хэмжээнд ноолуурын үйлдвэрлэлийн нийт хэмжээ нь 25,000 тонн байдаг.
БАРИМТ 10
Боловсруулаагүй ноолуураас тослог, хаг хог, технологт тохирохгүй хялгас зэргийг ялгаснаар ноолууран бүтээгдэхүүн хийхэд бэлэн болно. Боловсруулсан ноолуурын нийт үйлдвэрлэлийн хэмжээ 15,000 тонн болно.
БАРИМТ 11
Ноолуурыг будаж, ноолууран утас болгосны дараа цамц, ороолт, малгай, бээлий, оймс, цув, хантааз, дотуур хувцас, унтлагын хувцас, алчуур, хөнжил зэргийг хийнэ. Хонины ноос, нийлэг утас зэрэгтэй хольж ашиглах тохиолдол бий.
БАРИМТ 12
Ноолуур нь хонины ноосноос 3–8 дахин илүү дулаан барьдаг.
БАРИМТ 13
Монгол ноолуур урт ширхэгтэй, чанараараа дэлхийд дээгүүрт ордог.
БАРИМТ 14
Ноолуурын ширхэгийн диаметр нь дунджаар 14–19 микрон байдаг.
БАРИМТ 15
Ямааны тоо хэт өсөх нь бэлчээрийн доройтолд нөлөөлдөг ч малчдын амжиргаанд ноолуурын гүйцэтгэх үүрэг их учир үржүүлэх тохиолдол элбэг.
БАРИМТ 16
Монголын хамгийн ноолуурын чанар сайтай ямаа бол Эрчмийн хар ямаа билээ. Эрчим хар үүлдрийн ямааны үржлийн цөм сүргийг Хөвсгөл аймгийн Төмөрбулаг суманд үржүүлж байна. Хөвсгөл аймгийн бүх сум, тус аймагтай хил залгаа Архангай, Булган аймгийн сумын ямаан сүргийн ашиг шимийн гарц, чанарыг сайжруулахад сайжруулагчаар ашиглана.
БАРИМТ 17
Ойт хээрийн бүс дэх Хөвсгөл аймгийн Төмөрбулаг сумын нөхцөлд ардын уламжлалт селекцийн үр дүнд бий болсон ямаан сүргийг түшиглэн Горно-Алтай үүлдрийн ямаагаар сайжруулах ажлыг шинжлэх ухааны үндэстэй явуулсны үр дүнд ноолуур-мах сүүний ашиг шимийн чиглэлийн Эрчим хар ямааг бий болгожээ.
БАРИМТ 18
Эрчим ямаа манай орны өндөр уул, ойт хээрийн бүсийн байгаль, цаг уурын нөхцөлд бэлчээрээр маллахад зохицсон, сахлаг хар хүрэн өнгийн хялгастай, бараан саарал, цайвар саарал өнгийн ноолууртай. Гэдэс хөлний ноолууржилт хангалттай, хялгас ноолуураа давж ургасан байна. Бусад үүлдэр, омгийн ямаанаас 1,8-5,9 кг-аар илүү жинтэй бөгөөд амьдрах чадвар сайтай, урт ноолууртайгаараа онцлог юм.
БАРИМТ 19
Ноолуур нь арьсанд харшил багатай материал.
БАРИМТ 20
Ноолуур маш нарийн ширхэгтэй учир онцгой арчилгаа шаардлагатай. Шинээр авсан ноолууран эдлэлээ 1-2 удаа өмссөний дараа зааврын дагуу цэвэрлэх хэрэгтэй. Ингэж зөв арчлагдсан ноолууран эдлэл тань дулаан, зөөлөн торгомсог шинжээ улам илүү мэдрүүлж, эдэлгээ нь уртасдаг.
БАРИМТ 21
Ноолууран эдлэлийг хуурай хими цэвэрлэгээгээр цэвэрлэх нь илүү тохиромжтой. Гараар угаах тохиолдолд зориулалтын угаагч бодис ашиглан цэвэрлэж болно.
БАРИМТ 22
Зориулалтын угаалгын шингэн хэрэглэж 180-200-ын бүлээн усанд сайтар уусгана. Угаах хувцасаа угаалгын шингэнтэй усандаа хийж 10-20 минут дэвтээж амраана.
БАРИМТ 23
Дэвтээсэн усаа зөөлөн базаж угаах ба амрааж угаах үйлдлийг 2 удаа давтана. Угаасан хувцасаа цэвэр усанд сайтар зайлж, зөөлөн базаж усыг шүүнэ. Базаж гаргасан хувцасаа хавтгай талбай дээр хэлбэржүүлэн тавьж хатаана.
БАРИМТ 24
Хатсан хувцасаа дунд зэргийн хэмтэй индүүгээр бүтээгдэхүүнээс 3-5мм зайтай уураар индүүднэ. Индүүдсэний дараа хувцасны бөөгнөрөлийг түүж цэвэрлэнэ. Цэвэрлэсэн хувцасаа зааврын дагуу эвхэж, зориулалтын уутанд хадгална.
Сэтгэгдэл (8)