ОХУ-ын Ерөнхийлөгчийн ээлжит сонгууль ирэх сарын 18-нд болно. Одоогийн Ерөнхийлөгч В.Путин бие даан нэр дэвшин өрсөлдөж байгаа ч саяхан болсон сонгуулийн өмнөх хамгийн томоохон санал хураалтаар ОХУ-ын иргэдийн 74 хувь нь түүнийг дахин Ерөнхийлөгчөөр сонгоход бэлэн байгаагаа илэрхийлснээр бусад өрсөлдөгчдийнх нь тухайд ямар нэгэн ирээдүй харагдахгүй гэдэг нь тодорхой болоод байгаа юм. Тэгвэл Испанийн нийслэл Мадридын Бизнес сургуулийн Орос профессор Максим Миронов “Московский вечер” сонинд гаргасан нэгэн нийтлэл уншигчдын сонирхлыг багагүй татсан тул Монголын уншигчдад орчуулан хүргэж байна.

Ерєнхийлєгчийн єрсєлдєєн тасралтгїй эрчимжиж байгаа нь 2018 оны сонгуулиар тєдийлєн хамааралгүй, харин В.Путины дэглэмийн цаашдын хувь тавилантай холбоотой нь тодорхой юм. В.Путины хувьд 2036 нь хүртэл, тэр ч байтугай 2042 он хүртэл замаа засчихсан гэж ойлгож болно. Би яагаад ингэж бодож байна гэж үү. Учир нь өөрийг нь эсэргүүцсэн аливаа оролдлого бүрийг  маш ширүүнээр нухчин дарж байгаа. Ингэснээрээ түүний дэглэм магадгүй маш удаан,  дор хаяж 2030 он хүртэл оршин тогтнох нь тодорхой. Учир нь өнөөдрийн байдлаар түүнтэй бодитойгоор эн тэнцүү өрсөлдөх хүн алга. 

В.Путины 2018-2024 оны сүүлчийн хугацааг Үндсэн хуульд заасанчлан, тэтгэвэрт гарах төлөвлөгөөг нь төсөөлөөд үзээрэй. Тэгэхээр хамгийн тохиромжтой төлөвлөгөө юу вэ гэж тооцоолохыг төсөөлөөд үзье.  В.Путины хувьд одоо болох сонгууль болон магадгүй ирээдүйн хоёр арван жил  бол үнэхээр аюулгүй юм. Хамгийн гол нь  ноцтой өрсөлдөгч, А.Навальный сонгуульд оролцсон ч 20-иас дээш хувийн санал авч чадахгүй. А.Навальный тухайд Москвад түүний кампанит ажилд хязгаарлалт тавиагүй байхад 27 хувийн л  санал авч байсныг эргээд бодоод үзээрэй. Бид томоохон хотуудад Москвагийн үр дүнг давтах боломжтой гэж үзсэн ч гэсэн А.Навальный 30  хувийн л санал авч, бусад бүс нутгуудад зөвхөн 10-15 хувийн л санал авах магадлалтай.  Ийм нөхцөлд В.Путин сонгуулийн эхний шатанд л Ерөнхийлөгч болчихно. Гэтэл Орос болон дэлхийд В.Путиныг албан тушаалаа шударгаар хашдаг, жинхэнэ Ерөнхийлөгч гэж үзэж байна. Туунтэй ноцтойгоор өрсөлдөгч хүмүүсийн хэн нь ч хууль ёсных нь талаар асууж болох шүү дээ. Үнэн хэрэгтээ В.Путины Оросод тулган хүлээлгэсэн хэлмэгдүүлэлт болон өрсөлдөгчдөө чимээгүй болгодог нарийн арга тактикийн талаар юу ч ярихгүй байгаад хэргийн учир оршиж байна. Энэ нь В.Путин нам гүм горимд шилжиж Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхээр хамгаалагдахад хамгийн их тус нэмэртэй. Тэрээр энэ удаа ялалт байгуулах нь ойлгомжтой. 

Гэхдээ энэ стратегийг 2024 онд А.Навальный давтах боломжтой. А.Навальныйд энэ удаа Ерөнхийлөгч болох магадлал байхгүй ч  2022 онд Төрийн Думд өөрийн тэрслүү үзлийг зарлан тунхаглах боломж олгох болно. Ингээд тэрээр 2024 онд дахиад л Ерөнхийлөгчийн сонгуульд өөрийгөө сойх нь тодорхой болно. Гэхдээ түүний  энэ өрсөлдөөн, аливаа "Залгамжлагч-2024" үйл ажиллагаа нь маш их эрсдэл авч ирнэ. Энд нэг зүйлийг онцлоход ОХУ-ын сөрөг хүчнийхэн 6 жилийн дараа төрийн эрхэнд гарч ирэх магадлал эрс өсч байна. Үүний цорын ганц учир шалтгаан нь одоо өнөөдрийн тэгш бус өрсөлдөөний талбар гэж хэлж болно. Ингэхээр 2024 он хүртэл В.Путиний хаанчлал байх хэдий ч 2024 оноос байдал үндсээрээ эргэх болов уу. Учир нь 2024 онд В.Путинийг шинээр залгамжлагч тодрох боломжтой юм. Гэхдээ түүнээс наана Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулах замаар  В. Путин Ерөнхийлөгчийн суудалд  "Дараалан 2 удаа" биш, харин "4 дараалсан хугацаа" эсвэл дурын тоогоороо залрах боломжтой болоод явчихна гэсэн үг.Энэ тухайд Төрийн Дум болон Холбооны зөвлөл шаардлагатай залруулга  батлах нь ямар ч эргэлзээгүй юм. Тиймээс 2018 оны гуравдугаар сарын 18-нд ОХУ-ын ард иргэд В.Путиныг Ерөнхийлөгчөөр дахин сонгосноор 6 жилийн турш биш харин хамгийн багадаа 12 жил, цаашлаад 18 жил, эсвэл бүр илүү урт хугацаагаар сонгочихсоноо хожуухан мэдэрцгээх болно.

В.Путин яагаад Ерөнхийлөгч байхыг хүсдэг вэ, үнэндээ тэр энэ албанд дэндүү олон жил болж байна шүү дээ. Гэтэл яг үнэндээ тэрээр үүнийг тэгтлээ  хүсдэггүй гэж би боддог. 2024 он гэхэд тэрбээр улс орны дөнгөж деревний нэгийг л удирдана. Орчин үеийн удирдагчийн хувьд Л.Брежневээс илүү урт хугацаанд буюу И.Сталинтай адил хугацаагаар ОХУ-ыг захирч байна шүү дээ. Гэтэл дараагийн Ерөнхийлөгчийн үед улс орны хөгжил дэвшлийн талаар ОХУ-ын ард иргэд бүрэн дүүрэн ойлголтгүй байдаг нь байнга л давтагддаг үзэгдэл. Нэг ёсондоо мөнхийн зогсолт л гэсэн үг. Үүнээс гадна В.Путин аль хэдийнэ долларын тэрбумтан болчихсон. Тэрбээр тэтгэвэртээ сууж, залуу эхнэр, сувилагч, ач, зээ нартайгаа усан онгоц, зуслан, амралт цэнгэлдэхээр зугаалах үнэхээр сонирхолтой байдаг нь мэдрэгддэг. Үүнээс гадна түүний гол өрсөлдөгч А.Навальный В.Путинийг яллахаас илүүтэйгээр дархан эрх олгох талаар дотроо бодож явдаг ч ил гаргадаггүй. Тэр ч байтугай А.Навальный хэлээгүй ч В.Путин болон түүний гэр бүлийн гишүүдийн халдашгүй дархан эрхийг ОХУ-ын хууль тогтоомжоор аль хэдийнэ баталгаажуулчихсан. ЗХУ-ын түүхийн үеэс хойш төрийн тэргүүнүүдийн хэнийг ч мөрдөөгүй билээ. Н.Хрущев, Б.Ельцин нар тэтгэвэрт гарч тансаг сайхан амьдарч байгаад л нөгөө ертөнц рүү явцгаасан. М.Горбачев одоо ч тайван амьдарч, дэлхийг тойрон аялж, олон нийтийн үйл ажиллагаанд оролцдог. В.Путин ирээдүйдээ тайван итгэлтэй байж болно. Энэ нь бидний уламжлалд хадгалагдан үлдсэн ирээдүйн удирдагчдын батлан ​​даалтаар нотлогддог. Гэхдээ В.Путины орчинд санаа зовох зүйл бий. Тэр нь мэдээж 99 хувь  биш ч, В.Путин өөрийн тансаг их хөрөнгөө 100 хувь эрүүгийн арга замаар олсныг мартаж болохгүй.  Эдгээр баялагт нь баавгай, рутенберг, тиканки, хумс, тээрэм, асар их алт зэрэг орно.  Санхүүгийн эх үүсвэр нь дангаараа төсвийн хөрөнгийг шилжүүлэхэд үндэслэсэн баялаг юм. Гэхдээ тэдгээрийг бүгдийг нь өнөөдрийнхөө их хүч чадал нь өөрчлөгдөх үед "Хэт их хөдөлмөрөөр олж авсан бүх зүйл"-ээ алдах төдийгүй, үлдсэн амьдралаа шоронд өнгөрүүлэхгүй гэсэн баталгаа байхгүйд В.Путины засаглалын онцлог оршиж байгаа юм.    
ОХУ-ын нийгэм 2011-2012 оноос хойш багагүй өөрчлөгдсөн. 2000 оны эхээр, найз нарын маань ихэнх нь улстөр сонирхдог байсан. Тухайн үед ОХУ-ын эдийн засаг жилд дунджаар 7-8 хувь өсч, хөрөнгийн зах зээл өсөн нэмэгдэж байсан. Тэр үед ОХУ-ын хөрөнгийн зах зээл жилд 50 хувь өсөлттэй байсан нь шинэ залуу үеийн  зэрлэг хүсэл мөрөөдөл биелж, улам илүү санаачлагатай, өөрсдийгөө “ОХУ-ын азтай хойч ирээдүй” хэмээн гэнэхэнээр итгэж доргицгооход нь ихээхэн нэмэртэй байсныг хэлэх ёстой.  Одоо 30-аас дээш насны хүмүүст, бүх ажил зогсонги байдалд орсон, улс орны болон гадаадын томоохон компаниуд ямар ч хэтийн төлөв байхгүй болчихсон мэт, ямар ч өсөлт харагдахгүй болж, рублийн ханшийн огцом уналтаас шалтгаалан өдөр ирэх тусам итгэл найдвар нь унан доройтож байна.  Тэд В.Путин дахин сонгогдоод ч  дэвшил гарахгүй гэдгийг сайн ойлгож байгаа хэдий ч өөр сонголт байхгүйд л хэргийн учир байгаа юм. Үнэндээ В.Путинд бодитой өрсөлдөгч алга. Одоогоор тодорхой бус өрсөлдөгчид байгаа, нөгөөтэйгүүр хэн ч хууль бусаар санал өгөх боломжгүй. Энэ нь зөвхөн ОХУ-д төдийгүй гадаадад ч илт байна.  Дэлхий ертөнцөд А.Навальныйг В.Путины гол өрсөлдөгч гэж үздэг ч А.Навальный сонгуульд оролцох боломжгүй болсон нь Европын хүний ​​эрхийн гэрээний шийдвэртэй харшилдаж байгаа. Үүнийг Олон улсын хамтын нийгэмлэг В. Путин эцсийн эцэст нь дарангуйлагч болсон хэмээн тайлбарлаж байгаа юм. Эдгээр нєхцєлд Европын хориг арга хэмжээ улам чангарч, ОХУ-ын  эдийн засгийн байдал улам муудах нь тодорхой.  

30-аас доош настай хүмүүст энэ нь юу гэсэн үг вэ. Тэд өөрсдөө сайн олйгохгүй байгаа ч  тэдэнд цаашдаа хэвийн хөгжих боломж байхгүй, байдал нь улам бүр муудаж, 10-аас доошгүй, бүр 20 жил  зогсонги байдалд орно гэсэн үг юм. Эцсийн эцэст, энэ байдал ОХУ-ын иргэн бүрт хамаатай юм. Ойрын ирээдүйд  сайн сайхнаар танилцуулах эдийн засгийн өсөлт гарахгүй. Одоо ирээдүйгээ боддог, ОХУ-ын төлөө санаа сэтгэл нь өвддөг хүн бүр эсэргүүцэн тэмцэх цаг болчихоод байна. Тэгэхгүй бол байдал муудсаар л байх болно. Эдгээр эсэргүүцэгчид юу ч алдахгүй. Тэд өөрийгөө танин ухамсарлах боломж байхгүй ч, тэдэнд гадагшаа цагаачлах ямар ч хуримтлал алга, үндсэндээ ОХУ-ын залуу үед олигтой хэтийн төлөв харагдахгүй байна. Харин хамгийн бодитой тэмцэл, арга бол одоогийн горим, дэглэмийг л  өөрчлөх юм. Гэхдээ Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулчихвал энэ нь 2042 он хүртэл бараг л боломжгүй зүйл болох юм. 

Д.Түвшин