Засгийн газар, Ажил олгогчдын эздийн нэгдсэн холбоо, Монголын Үйлдвэрчний эвлэлүүдийн холбооны гурван талт хэлэлцээр өчигдөр эхэлсэн. Хэлэлцээр хэрхэн явагдаж байгаа болон цалин хөлс хэр хэмжээгээр нэмэх боломжтой вэ гэсэн асуулт бий. Энэ талаар МҮЭХ-ны Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Г.Адъяатай ярилцлаа.

-Хөдөлмөр нийгмийн гурван талт хэлэлцээрийн асуудлаар зөвлөлдөж эхэлсэн. Өнөөдрийн байдлаар ямар шийдэлд хүрч байгаа вэ?

-Хөдөлмөр нийгмийн гурван талт хэлэлцээрт нэмэлт оруулах өчигдөр эхэлсэн юм. Ямар нэгэн шийдвэр, шийдэл гараагүй байна. Хурал түр хугацаанд хойшилж, завсарлаад байгаа. Гурван талт хэлэлцээрт нэмэлт өөрчлөлт оруулах асуудлыг МҮЭХ, Засгийн газар, Ажил олгогч эздийн холбоо ярьж шийдэхээр явна.

-Хойшилж, түр завсарласан шалтгаан нь?

-МҮЭХ-ны зүгээс Засгийн газар цалин хөлс нэмэгдэхтэй холбоотой тодорхой санал оруулж ир гэсэн чиглэл, шаардлага тавьсан юм. Тиймээс уг асуудлыг шийдэхийн тулд өнөөдрийн хуралдаанаар оруулж байгаа хэрэг. Ер нь, сүүлийн хэдэн жил цалин хөлс хэлэлцээрт заагдсан ёсоор нэммэгдээгүй. Тиймээс энэ асуудлын хүрээнд нэмэлт оруулах ажил хийгдэнэ. Хамгийн гол нь Засгийн газрын шийдвэрийг харах байна.

-Ямар хугацаагаар хэлэлцээр хойшлогдож байгаа нь сонин байна?

-Цаг хугацааны асуудлыг бид мэдэхгүй байна. Ямартай ч өнөөдрийн Засгийн газрын хуралдаанд асуудлыг оруулж байгаа юм билээ. ХНХ-ын сайд Чинзориг хуралдаанд танилцуулж, шийдвэр гарсны дараа хэлэлцээрт өөрчлөлт оруулах асуудал яригдана. Магадгүй Засгийн газар шуурхай хандвал хэлэлцээрт нэмэлт оруулахад МҮЭХ хэзээд бэлэн байна. Ер нь, түр завсарлага маань наад тал нь нэг хоног, цаад талдаа гурван өдөр хүлээх асуудал юм.

-Тэгэхээр цалин, хөлс нэмэх зайлшгүй нэмэх шалтгааныг хэрхэн харж байна?

-Гурван талт хэлэлцээр байгуулсан 2013 оноос хойш цалин, хөлс нэмсэнгүй. Гэтэл амьжиргааны өртөг өдөр ирэх тусам нэмэгдсээр байна. Хүмүүс амьдрахын тулд ажил хөдөлмөр эрхэлж, үр хүүхэд, аав ээжээ тэжээх ёстой. Гэвч тэр авч буй цалин нь өнөөдөр амьжиргаанд нь хүрэлцэхгүй явна. Аль ч улс орны жишгийг харсан иргэд нь амьжиргааны өртгөө дийлэх, үр хүүхдээ өсгөх хэмжээний цалин хөлстэй байх ёстой гэсэн зарчимтай. Харин Монгол Улсад үүнийг хэрэгжүүлж чадахгүй байгаа. Тиймээс цалин нэмэх асуудлыг жил бүр хөндсөөр ирсэн.

-Ямар хэмжээгээр нэмэх шаардлагатай гэж үзэж байгаа вэ?

-Төрийн албан хаагчдын авч буй цалин тийм ч хангалттай биш. Өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүний үнийн өсөлт ямар хэмжээтэй байгаа билээ. Ялангуяа хүнсний гол нэрийн барааны ханш их хэмжээгээр өсч байна. Энэ бүхнийг харгалзан үзэх, инфляци, валютын ханшны асуудлыг харах хэрэгтэй. Бидний үзэж байгаагаар багадаа 40 хувиар нэмэх шаардлагатай гэж бодож байгаа. Гэхдээ эдийн засгийн өнөөгийн нөхцөл байдлыг ч харгалзах нь чухал. Цалин хөлс нэмэх асуудал Засгийн газрын хуралдаанаар хэлэлцэгдээд ямар шийдвэр гаргах нь уу гэдгийг хүлээж сууна. Хурлаар нөхцөл байдалд дүгнэлт хийж, ямар хэмжээнд хүргэх боломжтойг шийдвэрлэх болов уу.

-Энэ жил 54,6 тэрбум төгрөг цалин нэмэгдүүлэхэд зарцуулах шийдвэр гаргасан?

-Тийм л дээ. Гэхдээ энэ чинь нүглийн нүдийг гурилаар хуурахтай адил зүйл. Ерөнхийдөө дуслын төдий л шүү дээ. Төрийн албанд ажиллагсад үүнийг хүлээн зөвшөөрөхгүй гэдгээ ч илэрхийлсэн. Үүнээс гадна 300 мянган төгрөгийн нэг удаагийн тусламж, дэмжлэг үзүүлсэн. Энэ ч мөн адил цаг хугацаа хожиж, аргацаасан асуудал. Өнгөрсөн онд 56 тэрбумын урамшуулал олгох ёстой байсан ч гүйцэт олгогдоогүй. Өнөөдөр ядуурал найман пунктээр өсчихсөн байна. Үүнийг харж, ямар шалтгаан гэдгийг олж харах нь зүйтэй. Засгийн газар ч үнэлэлт дүгнэлт өгч, тодорхой шийдэл гаргахаар ажиллана гэж харж байгаа.

-Ажил хаях тухай яригдсан. Энэ тийм ч оновчтой шийдэл биш гэж харж байгаа?

-Туйлдаа хүрсэн төрийн албан хаагчдын эцсийн арга хэмжээ энэ. Багш, эмч нарын ажлын нөхцөл хүнд. Тиймээс л цалингаа нэмүүлэхийг ярьж, Засгийн газар хүлээн зөвшөөрөхгүй болохоор хуулийн дагуу асуудалд хандаж, ажил хаях шийдэлд хүрсэн хэрэг. Үнэндээ үүнд төрийн албан хаагчид буруугүй. Засгийн газар л буруутай гэж хэлэх байна. Төрд ажиллах хүмүүсээ ийм байдалд хүргэж, ажил хаях зам хөтлөж байгаа нь Засгийн газарт хамаатай. Магадгүй шийдэлд хүрч чадахгүй бол ажил хаях байх. Ажил хаяхгүйгээр явж ирсээр өнөөдөртэй золгож байна. Аргаа барсан ажилчдын тэмцлийн сүүлчийн хэлбэр, эцсийн арга хэмжээ шүү дээ. Ардчилсан нийгэмд талууд зөвшилцөж шийдэлд хүрдэг зарчимтай. Хэрэв зөвшилцөхгүй бол тэмцлийн ямар нэгэн алхам л хийдэг.

-МҮЭХ ажил хаялтанд дуртайдаа л хийх гээд байна гэсэн шүүмжлэл бий?

-Хүн бүр өөр өнцгөөр харж байгаа биз. МҮЭХ ажил хаялтанд дуртайдаа ийм зам руу хөтлөөгүй гэдгийг онцолж хэлмээр байна. Засгийн газар үүсч буй нөхцөл байдалд бодит үнэлэлт дүгнэлт өгч ажиллаагүйгээс л хамааралтай асуудал өрнөж байгаа гэдгийг түрүүн хэлсэн. Нийгмээ тольдвол зээлийн боолчлолд автсан дүр зураг харагдаж байгаа. Хүн бүр өртэй, зээлтэй, бараг л төрөх хүүхэд ч өртэй болж байна. Орлогын хомсдолоос үүссэн ийм нөхцөл байдлаас төр засаг нь татаж гаргах л ёстой. Энэ хэвээр явбал маш харанхуй ирээдүй рүү алхаж орно. Ажил хөдөлмөр эрхэлж байгаа хүмүүс ямар хэмжээнд цалин авах ёстой вэ гэхээр өөрийгөө болон ар гэрээ хангахуйц хэмжээний мөнгө олдог байх ёстой. Үүнийг Засгийн газар анхааралдаа авч, боломж бололцоогоор хангаж, тодорхой шийдэл, шийдвэр гаргах хэрэгтэй.