Их бүтээн байгуулалт ид өрнөж, хөдөлмөрийн хүчээр  ажлын амтанд орж, амьдрал ахуйгаа дээшлүүлэх хүсэлтэй  хөдөөгийн буйдхан сумын залуучуудыг ажлын байраар  хангаж эхэлсэн Монгол Хятадын хамтарсан СТРАТО компанийн Нүүрс боловсрох үйлдвэрийн нээлт өчигдөр боллоо. Монгол Улсын нүүрс гуравдагч орны зах зээлд гарах боломж бүрдэж, нэг алхам урагшлуулж буй  үйлдвэрийн нээлтэд УИХ-ын гишүүн Б.Дэлгэрсайхан, УУХҮЯ-ны Төрийн нарийн бичгийн дарга Г.Нандинжаргал, ЗТХЯ-ны Төрийн нарийн бичгийн дарга С.Батболд, Үндэсний хөгжлийн газрын дарга  Б.Баярсайхан,  СТРАТО компанийн хөрөнгө оруулагч GAO ZHI YOUNG, гүйцэтгэх захирал А.Баттүшиг зэрэг албаныхан оролцсон юм.

Томоохон бүтээн байгуулалтын түүчээ болсон  нүүрс боловсруулах үйлдвэр нь  Улаанбаатар хотоос 250 км зайтай Говьсүмбэр аймгийн Шивээговь сумын нутагт байршилтай.  Ашигт малтмалын түүхий эдийг боловсруулж,  нэмүү өртөг шингэсэн бүтээгдэхүүнийг орчин үеийн технолгиор үйлдвэрлэж, дотоодынхоо болон Ази, Европын орныг бүтээгдэхүүнээр хангах зорилготой аж.  

Жилд 1.5-1.8 сая тонн нүүрс угаах хүчин чадалтай тус үйлдвэрийн  дэд бүтэц нь  бүрэн шийдэгдсэн анхны үйлдвэр гэдгээрээ давуу талтай.  Орон нутгийн иргэдийн амьжиргааг дэмжиж 80 гаруй иргэнийг ажлын байраар хангасан байна.

БНХАУ-ын Эрээн хотоос 425 км бөгөөд нүүрс тээвэрлэх дэд бүтэцтэйгээ ойр буюу Орос, Хятадыг холбосон автозам, төмөр замаас 400м метрийн зайтай оршдог. Тус үйлдвэр нь 22,5 га талбай  2 км-ийн урттай салаа төмөр замтай. Гаалийн хяналтын талбай болон агуулахын 8 га газар, төвийн эрчим хүчний системийн 35 квольт шугамд холбогдон ажиллаж байна.  Энэ талаар СТАТО компанийн гүйцэтгэх захирал А.Баттүшиг “Монгол Хятадын хамтарсан СТРАТО компани нь 2015 онд үүсгэн байгуулагдсан. Нүүрс баяжуулах үйлдвэрийн төслөө өнгөрсөн жилээс эхлүүлж, Шивээговь сумын II багийн нутаг дэвсгэрт үйлдвэрээ амжилттай барьж, ашиглалтад оруулсан. Манай үйлдвэрийн хүчин чадал жилд 1,500,000 тонн  түүхий нүүрс баяжуулж, 1,200,000 тонн баяжуулсан нүүрс гаргах хүчин чадалтай. Нүүрсээ Европын болон Хятадын зах зээлд гаргах төлөвгөөтэй байна. Одоогоор туршилтын журмаар Хятад руу 30,000 тонн нүүрс экспортлосон” гэв.

Нэмүү өртөг шингэсэн тус үйлдвэр саарал усныхаа 90 гаруй хувийг дахин боловсруулж, ашигладаг. Шинэ технолгиор нүүрсийг угааж, баяжуулдаг учир усыг дахин болосвруулж хэрэглэх бүрэн боломжтой. Усны ямар ч хаягдал байхгүй. Саарал усыг дахин боловсруулж ашигладаг гэсэн үг.

Одоогоор  нүүрс боловсруулах үйлдвэр нь усныхаа асуудлыг гүний худгийг ашиглан шийдэхээс гадна Шивээ-Овоо компанитай хамтран ажиллах санамж бичигт гарын үсэг зурсан байна. СТРАТО компанийн гүйцэтгэх захирал А.Баттүшиг “ Манай үйлдвэрээс 5 км-ын зайд Шивээ овоо уурхай оршдог. Хүрэн нүүрсний уурхай учир нүүрс олборлоход их хэмжээний шүүрнэл ус гардаг. Тиймээс бид Шивээ- Овоо компанитай санамж бичигт гарын үсэг зурж, хаягдал усыг худалдаж авахаар болсон. Жилдээ 2 сая тонн хаягдал усыг худалдаж авахад усныхаа хэрэгцээг бүрэн хангах боломжтой” гэв.

Усны хомсдолд орж байгаа өнөө үед саарал усыг дахин ашиглах нь дэвшил нөгөөтэйгүүр байгальд ямар ч хор уршиг, сөрөг нөлөөгүй нь шинэ технологийн үр шим гэлтэй.

Нүүрс боловсруулах үйлдвэрийн төсөл хөтөлбөр гурван үе шаттай үргэлжлэнэ. Тодруулбал, Төслийн нэгдүгээр шатанд 1,500,000 тонн нүүрс баяжуулахаас экспортын эцсийн бүтээгдэхүүн 1,350,000 тонн, үүнээс 1,200,000 тонн үйлдвэрлэх аж. Харин II шатанд 4,5 сая тонн нүүрс баяжуулж, 3,6 сая тонн нэгдүгээр зэрэглэлийн нүүрс боловсруулахаар төлөвлөсөн байна.

Төслийн гуравдугаар шатанд шинээр 2,700,000 тонн кокс үйлдвэрлэх хүчин чадалтай үйлдвэр барих  юм байна.  600,000 тонны хүчин чадалтай коксын үйлдвэрийг 2021 онд ашиглалтанд оруулахаар төлөвлөж байгаа аж.

GAO ZHI YOUNG: 80 гаруй сая юанийн хөрөнгө оруулал хийсэн

Монгол Хятадын хамтарсан СТРАТО компанийн хөрөнгө оруулагч  GAO ZHI YONG компаниас дараах асуултад хариулт авсан юм.

-Нүүрс боловсруулах үйлдвэрийн бүтээн байгуулалтад хэр их хэмжээний хөрөнгө оруулалт хийсэн бэ?

-Ажлын маань эхлэл тавигдаж байна. Одоогоор 80 гаруй сая юанын хөрөнгө оруулалт хийсэн. Энэ нь төслийн нэгдүгээр үе шатны хөрөнгө оруулалт. Цаашдаа төслийн хоёр, гуравдугаар үеийн хөрөнгө оруулалт шат дараатайгаар орж ирнэ.

Хөрөнгө оруулалтын тогвортой байдлын батламжыг гардуулж өгсөн?

-Тиймээ. Монгол улсын Засгийн газар, холбогдох яамны эрхэм хүмүүсийг итгэлцэлд баярлаж байна. Та бүхнийхээ итгэлийг алдахгүй. Цаашид хүч гарган ажиллах болно

Орон нутагт үйлдвэрлэл хөгжих нь иргэдийн амьдрал ахуйд эерэгээр нөлөөлж байгааг тус сумын засаг дарга  В.Бат-Эрдэнэ   хэлсэн юм. Тэрбээр “Манай суманд үйлдвэрлэл хөгжиж байна. Нүүрс боловсруулах үйлдвэрлэл ашиглалтад орсноор сумын ажилгүй байсан 50 гаруй хүн ажлын байртай болж, амьдрал ахуй нь дээшилсэн. Үүнийг дагаад сумын нийгэм, эдийн засгийн байдал ч сайширч байна” гэлээ.

Зам дагаж хөгжил ирдэг гэдэг. Тэгвэл үйлдвэр дагаж иргэдийн аж амьдрал сайжирч байгааг нутгийнхан хэлж байсан юм. Энэ үеэр бид СТРАТО компанийн нүүрс боловсруулах үйлдвэрийн ээлжийн инженер Б. Тэгшбаярын сэтгэгдлийг сонссон юм.

Б.Тэгшбаяр: Цалин хангамж хангалттай

Би Говьсүмбэр аймгийн Шивээговь сумын иргэн. Манай суманд ажлын байр хомс байдаг.  СТРАТО компанийн нүүрс боловсруулах үйлдвэрт ээлжийн инженер хийдэг. Манай суманд үйлдэрлэл байгуулагдсанаараа ажлын байр бий болж, ард түмний амьдрал сайширч эхэлсэн. 80 гаруй ажилчны 62 нь орон нутгийн иргэд байгаа. Зам дагаж хөгжил гэдэг. Манай үйлдвэрийн давуу тал нүүрс угааж экспортонд гаргах юм. Цалин хангамж хангалттай. Сар бүр тогтмол цалин олгодог.

С.Ичинхорлоо