АТГ-ын дэргэдэх Олон нийтийн зөвлөлийн дарга Г.Баасантай ярилцлаа. 

-АТГ-ын дэргэдэх Олон нийтийн зөвлөлөөс УИХ-ын дарга Г.Занданшатар, Улсын Ерөнхий прокурор, АТГ, улс төрийн нам, эвслүүдэд авлига, албан тушаалын гэмт хэрэгт холбогдож байсан хүнийг УИХ-ын сонгуульд нэр дэвшүүлэхгүй байх долоо хоногийн хугацаатай шаардлага, зөвлөмж хүргүүллээ. Энэ хугацаанд багтаж хариу өгөхгүй бол яах вэ?

-Нэг сэдэл олно доо. Уг нь журмаараа хариу  өгөх үүрэгтэй. Үүргээ хэрэгжүүлэхгүй бол авлигачдын талд орж байна гэсэн үг.

-Олон нийтийн зөвлөлөөс Х.Энхжаргал даргын үед байнга шахуу мэдээлэл хийж, шавдуулдаг байлаа. Гэтэл шинэ даргатай болсноос хойш нам гүм болсон юм шиг санагдсан.

-АТГ-ын даргаар З.Дашдаваа томилогдох үед ажлаа хийх, ажилдаа дадах, шинэ бүрэлдэхүүнтэйгээ танилцахаас эхлээд эв эеэ олох нэг жилийн хугацаа өгсөн юм.  Жилийн хугацаанд АТГ-д шалгаж байгаа томоохон хэргүүдийг боогоод прокурорт шилжүүл. Хадгалаад, дараад байж болохгүй гээд ажиллах боломжийг нь олгосон. Үүний үр дүнд ч томоохон хэргүүдийг прокурорт шилжүүллээ. Прокуророос шүүхэд шилжүүлж, заримынх нь гэм буруугийн хурлыг хийж байна. Ажил урагшилж байна.

Бүх зүйл АТГ-аас хамаарахгүй шүү дээ. Прокурор том үүрэг гүйцэтгэдэг. Үүний дараа эцсийн шийдвэрийг шүүх гаргадаг. Процесс нь ийм. Тиймээс өнгөрсөн хугацаанд шударга бус үйлдэл, авлигатай холбоотой мэдээллийг авах 110 дугаарын утас ажиллуулж байна. Чимээгүй суусан юм байхгүй. Аль болох ажиллаж байгаа. Хамгийн гол нь коронавирусний дэгдэлтийг далимдуулж авлига, албан тушаалын гэмт хэрэгт холбогдож байсан хүмүүс УИХ-д орохыг санаархаж байна. Энэ үйлдлийг таслан зогсоох үүднээс ийм шаардлага хүргүүлсэн.

-Танайхаас “Ийм хүмүүсийг битгий нэр дэвшүүлээч. Ийм хүмүүсийн нэрсийг олон нийтэд ил мэдээллээч” гэж шаардлага хүргүүлсэн. Тэгвэл танай талаас нэрс зарлах боломж бий юү?

-Бидэнд ийм эрх байхгүй. Яагаад гэвэл, мөрдөн шалгах, гүйцэтгэх, хэрэг бүртгэлийн ажиллагаанд бид оролцох эрхгүй. Гэхдээ өмнө нь иргэдээс ирсэн гомдлын талаар бид мэдээлдэг байсан шүү дээ.  

-Энэ утгаар нь асуусан юм л даа.

-Үгүй, үгүй. Нийт сонгогчдын өмнөөс тавьсан шаардлага. Би ч гэсэн хамгийн сайн хүнийг сонгомоор байна шүү дээ. Гэтэл хулгай хийж байсан хүмүүсийг нэр дэвшүүлчихээд “Сайныг нь сонго” гээд байвал алийг нь сонгох юм бэ. Хулгайчид сайн, муу гэж байхгүй биз дээ. Ямар бага хулгай хийсэн юм гээд сонголтой биш дээ. Тиймээс сонгогдох эрхийг хулгайч нарт өгч болохгүй гэж ийм шаардлага хүргүүлсэн. Юуны төлөө АТГ-ын дэргэдэх Олон нийтийн зөвлөл гэж байдаг юм бэ?. Бидэнд дахиж 30 жил хагаралдах хугацаа байхгүй. Тиймээс хаана хууль бус зүйл байна, тэрийг нь өшиглөж унагаадаг. Хаана шударга зүйл байна, тэрийг хоёр гараа өргөөд дэмждэг систем рүү шилжих ёстой.

-Яахав, АТГ-аас хэргүүдийг шалгаад прокурорт шилжүүлж байна. Гэхдээ ЖДҮ-гийн хэрэг нэг л ахицгүй байх шиг байна. Сайд асан Б.Батзоригийг эс тооцвол Г.Солтан, Л.Энхболд нарын гишүүдийг албадан дуудуулах гэтэл нотлох баримт хангалтгүй байна гээд шүүхээс буцаасан. Энэ нь мөрдөгчийн ажлын алдаа юм уу, эсвэл шүүхийн хүнд суртал юм уу гэдэг нь ойлгогдохгүй байна. Гэтэл цаана нь концесс, ЖДҮ, тендертэй холбоотой маш олон хэрэг дарагдаж өнгөрч байна. Үүнд шаардлага тавьж байна уу?

-Хүн бүрийг сайн, муу гэж ялгах хэцүү. Гэхдээ хууль тогтоох байгууллагад шургалж, хууль бус үйлдэлтэй нэр холбогдсон хүмүүс өөрийн гар, хөлөө хуулийн байгууллагад шургуулчихаж. Ингэхээр төрийн алба хаагчид яаж хөдлөх юм бэ. Шалгаад явуулах гэхээр өөрөө ажилгүй болчих гээд байдаг. Магадгүй амь насанд заналхийлж байхыг үгүйсгэхгүй. Шалгахгүй гэхээр ард түмэн хохирох гээд байдаг. Ийм хайчин дунд зарим хуулийн салбарын алба хаагчид ажиллаж байна. Өөрөөр хэлбэл, төрийн алба хаагчид амар тайван ажлаа хийх боломжийг төрийн эрх баригчид хааж байна гэсэн үг. Энэ утгаараа үнэхээр мөрдөгчийн ур чадвар дутаж хэрэг буцсан уу, эсвэл шүүгчид ашиг сонирхол байв уу гэдгийг цаг хугацаа харуулна. Түүнээс биш өнөөдөр аль нь бэ гэдгийг ялгах ямар боломж алга. Тиймээс иргэн бүр өөрийн болон улс эх орны сайн сайхны төлөө сонголт хийх ёстой.

-Тэгэхээр шинэ дарга ажлаа аваад нэг жил болсон юм чинь Олон нийтийн зөвлөлөөс шахаж шаардаад эхэлсэн гэж ойлгох уу?

-Яг тийм. Зарим сард бүр хоёр удаа мэдээлэл авч байна. Хаана, ямар гомдол ирэв. Шалгаж байна уу, үгүй юү гэдгээс эхлээд бүх мэдээллийг авч байгаа.

-Х.Энхжаргал даргыг байхад Олон нийтийн зөвлөл ажиллах боломж бага байна. Ядаж л хэвлэлийн бага хурлыг бүтэн бичиж авч байна, АТГ руу нэвтрэх хүндрэлтэй гэдэг зүйл яригдаж байсан. Энэ асуудал хэр цэгцэрсэн бэ?

-Зогссон. Өмнө нь орж гарахад ч хүндрэлтэй байсан. Одоо бол мөрдөн шалгах хэлтсээс бусад бусад хэлтэс рүү орох боломжтой болсон. Урьдчилан сэргийлэх, соён гэгээрүүлэх хэлтсийнхэнтэй чөлөөтэй харилцаж байна. Өөр болсон л доо.

-Нэр бүхий УИХ-ын гишүүдийн хөрөнгө орлого огцом өссөн байна гэдэг асуудал УИХ-ын Ёс зүйн дэд хороогоор орсон ч эцэстээ АТГ-аас мэдүүлгийг буруу бөгөлсөн гээд чимээгүй болсон. Үнэхээр АТГ ажилдаа хайнга хандсан юм болов уу. Энэ асуудлаар УИХ-ын нэр бүхий гишүүд танай зөвлөлд хандсан уу?

-Хэн ч бидэнд хандаагүй. Хэрвээ хандсан бол тодруулах боломжтой.  

-Энэ удаагийн УИХ-ын ээлжит сонгуульд та өрсөлдөх үү?

-Өрсөлдөнө. Өмнө нь 2008-2016 онуудад бие дааж нэр дэвшсэн. Одоо ч нэр дэвшинэ.

-Уг нь АТГ-ын дэргэдэх Олон нийтийн зөвлөлд чанга дуугарч чаддаг хүн байх нь зүгээр юм шиг ээ?

-За яахав дээ. Би ямар цалин хөлс авч байгаа биш. Дээр нь асар их факт баримт мэдсэн хүний хувьд хууль тогтоох байгууллагад орж болж бүтэхгүй байгаа хуулиудыг цэгцэлмээр байна.

-Яг наадах чинь юм шиг ээ. Та АТГ-ын дэргэдэх Олон нийтийн зөвлөлийн даргын хувьд жирийн иргэдээс илүү гэмт хэргийн шинж агуулсан мэдээллийг авч байгаа. Гэтэл УИХ-ын гишүүнээр сонгогдчихвол энэ бүхэн дөнгө болно гэж бодохгүй байна уу?

-Би юу гэж дөнгөнд орж байдаг юм бэ. Дөнгөнд орох байсан бол өдий болтол явах уу. Би дөнгөнд ордог “гар” биш. Таван цаасны төлөө авлига аваад дөнгөнд ордог тэнэг нь би биш.

-Олон нийтийн зөвлөлийн зүгээс “Нэр цэвэр, гар цэвэр” хүнийг нэр дэвшүүл гээд шаардлага хүргүүлсэн. Гэтэл та өөрөө нэр дэвшинэ гэж байна. Эндээс ашиг сонирхолын зөрчил үүсэхгүй гэж үү?

-Ямар юмных нь ашиг сонирхлын зөрчил гардаг юм бэ. Би ямар төрийн алба хаагч биш. Их хуралд сонгогдсон биш.

-Үгүй яахав дээ. Та Олон нийтийн зөвлөлийг "малгай"-гаа болгож, өөрийн өрсөлдөгчдөө намнах гэсэн арга юм болов уу гэж хардах хүмүүс байна шүү дээ?

-Надад ямар юмных нь "малгай" байдаг юм бэ. "Малгай" байтугай "оймс" ч алга. Ариун цагаан хөдөлмөрөөрөө мөр зэрэгцээд өрсөлдвөл тэр л биз. Бузар булай бол амаараа шороо хатгаад унана л биз.

Г.Нацаг-Эрдэнэ