Улаанбаатар
Өнөөдөр / 2026.11.20
Өдөртөө
Шөнөдөө
ХАЙЛТ ХИЙХ
Эхлэл
Улс төр
Эдийн засаг
Нийгэм
Дэлхий
24 баримт
24 фото
COP17
Спорт
Видео
Сошиал мэдээ
  • Эхлэл
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • 24 баримт
  • 24 фото
  • COP17
  • Спорт
  • Видео
  • Сошиал мэдээ

Х.Баянмөнх: Тоглоомын дүрмээ нарийн боловсруулахгүй бол монгол бөх ердөө л “Долоон худаг”-ийн наадам болж хувирна шүү

2021-11-24
0
ЖИРГЭХ

Монголын үндэсний бөхийн өнөө, одоо, ирээдүй сэдэвт анхдугаар форм боллоо. Форумд XX зууны манлай монгол бөх, Хөдөлмөрийн баатар, гавьяат тамирчин, дархан аварга Хорлоогийн Баянмөнх байр сууриа илэрхийлсэн юм.


-Монгол бөх шинжлэх ухаан талаасаа их хоцорч байна. Бөхөд хэн хэд түрүүлэх нь өөр асуудал. Нэг аавын хүү төрүүлдэг л ажил. Би шинжлэх ухааныг нь хөгжүүлэх хэрэгтэй гэсэн шийдвэртэй байгаа. Миний монгол бөхөд нэвтрүүлсэн анхны шинжлэх ухааны туршилтын ажил нь “Шонхор” клуб байлаа. 1988 онд байгуулахдаа шилмэл 21 хүүхэд цуглуулж, монгол бөхийн баридааны арга мэх, барилдах чадварыг дэлхийн сонгодог барилдаантай хослуулж болох эсэх, харилцан нөлөөлөл ямар байгааг судалсан.

Чөлөөт бөхийн мэхийг үндэсний бөхөд, үндэсний бөхийн мэхийг чөлөөт бөхөд хийх нь ямар нөлөөлөл байгааг судлахад монгол бөх бол дэлхийн сонгодог барилдааны суурь юм гэдэг судалгаа гаргасан. Миний байгуулсан клубээс дархан аварга, арслан, гарьд, заан, харцага, начин цолтон болон дэлхийн хэмжээний бөх төрөн гарлаа. 21 хүүхдээс нэг нь бэртгэл гэмтэл авч, бас нэг хүүхэд ар гэрийн гачигдлаас болж нутаг буцсан юм. 19 хүүхэд чөлөөт бөх, үндэсний бөхийн төрөлд тодорхой хэмжээний амжилт үзүүлжээ. Цаашлаад багш, дасгалжуулагч бэлтгэсэн. Мөн нутгархах үзэл дээр нь менежмент хийж, бөхийн анхны гал байгуулсан нь “Увс нуур” гал юм. Энэ менежмент цар хүрээгээ тэлж, өдгөө 21 аймаг тус бүр бөхийн галтай болсон байна

Бөхийн гал байгуулсан ажлаа би Монгол бөхөд оруулсан дэвшил гэж бодож явдаг. Хүмүүс юу гэж дүгнэх нь хамаа алга.

Манай бөхчүүд оюун ухаан, боловсролын хувьд чамлагдахааргүй. Аварга, арслан цолтой хүмүүстэй ярихаар нэг өөр байдаг. Аливааг танин мэдэх, буурь суурьтай хандах, ноён нуруутай байдаг юм. Монгол бөхийг судлахаар агуу соёл гэдэг нь тодордог. Өмнөх аваргууд “аварга хүн аваргаараа төрдөг” гэж хэлэхэд нь би маргаж байлаа. Хэн бэлтгэл сургуулилт сайн хийсэн нь аварга болохгүй яадаг юм гээд багштайгаа хүртэл маргасан удаатай. Тэгээд бөх судлаад ирэхийн цагт тэдний хэлсэн үнэн болж таарсан. Аварга төрдөг юм байна. Соёл иргэншлийг дуртай ард түмэн бий болгодоггүй юм. Урт удаан хугацааг туулж, амьдрал тэмцэл, аж ахуйтай холбогдсон, соёл, зан заншил, хүсэл мөрөөдөл нь нүүдлийн соёлтойгоо сүлжилдсэн үйл явдал болдог байна.

Монгол бөх бол нүүдлийн соёл иргэншилтэй хамт хөгжиж ирсэн ард түмний баяр бахдал. Монгол бөхийг дурайж хийсэн хичнээн бөхийн барилдаан байлаа ч монгол бөхийн 12 дархлааг шинчилж чадаагүй байгаа. Тэгэхээр монгол бөх өвөрмөц гэдгийг ойлгох хэрэгтэй. Монгол бөх бол маш их шалгаруулалт явагддаг талбар. Шинжлэх ухаан, судалгааны ажил явагдахгүй байгаа нь харамсалтай санагдаж байна. Монгол бөхөө судлая, энд их зүйл байна.

Төрөлжсөн энэ соёлыг бусад судалгааны төрлүүдтэй хослуулан судлах хэрэгтэй гэдэг асуудал дэвшүүлэхэд сонирхолтой судалгаа гарсан.

Хоол хүнс, удамшил, газар зүйн нөлөөлөл, нарны тусах цикл, ногоон массын хуримтлал зэрэг харьцуулсан олон судалгаа хийсэн. Ардын хувьсгалын 200 жилийн ойгоор 128 бөх барилдана гэсэн прогноз гаргасан. Энэ олон талын үндэслэлтэй. Цаашид тоонд бус чанарын араас хөөцөлдөнө. Чанар чансаа гэдэг зүйл хүн төрлөхтний амьдралын нэгжийг тодорхойлж байна. Монгол бөхөд бол бодлого алга. Бодлого үгүй болохоор зорилт байхгүй. Ийм болохоор тоглоомын дүрмээ гаргаж чадахгүй байгаа юм. Тоглоомын дүрмээ яаж боловсруулна тэр спорт тийм замаар явна.

Тоглоомын дүрэмд тухайн спортыг ард түмэнтэй холбож өгдөг бодлого, зорилт зэрэгцэн явж байх ёстой. Начны найраа, допингийг устгах хэрэгтэй. Дэлхий нийтийн спортын хөгжилтэй хөл нийлүүлэн алхахын тулд чансааны системд шилжих асуудал монгол бөхөд амин чухал асуудал. Бид эрэмбэ, чимэг гэдэг зүйлээр явж ирсэн. Одоо ингэж явж болохгүй. Тоглоомын дүрмээ нарийн боловсруулахгүй бол бидний монгол бөх долдугаар сарын 13-ны өдрийн долоон худгийн наадам болж хувирна шүү. Монгол бөхийг хойч үедээ өвлүүлэхэд шинжлэх ухаан их нэмэр болно.

Б.Жаргал 

0
ЖИРГЭХ
Санал болгох
Монгол улсын шигшээ багийн тамирчин Алтангэрэлийн Азбаяр Японы B.LEAGUE-ын "ASIA ALL-STARS" багийн бүрэлдэхүүнд шалгарчээ
Монгол улсын шигшээ багийн тамирчин Ч.Маргад эх орондоо ирлээ
"Өмнөговийн Хүлэгүүд" баг Зүүн Азийн супер лигийн хоёр дахь тоглолтдоо 29 онооны хожигдлоос эргэн ирсэн ч хожигдол хүлээлээ
Жүдо бөхийн залуучуудын ДАШТ-д зодоглох Монголын 18 бөх
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (10)

  • Зочин (192.82.72.59)
    энэ дурак одоо болимоор юм, махан толгойлсон, нутгархаж жижгэрсэн өчүүхэн гар,
    2021 оны 11 сарын 30 | Хариулах
  • САНАЛ-02 (66.181.161.97)
    Сумо гэхэд л аль 60-70 жилийн өмнө жилд нэг удаа барилддаг хуучин системээ шинэчлээд жилийн 6 удаагийн барилдаан зохион байгуулдаг болчоод байна ш дээ. Манайх жилийн 4 удаагийн улиралын барилдаан зохион байгуулаад аймаг бүрт сайхан аяллын барилдаануудыг зохион байгуулаад, аймаг нутгийн ард иргэд, ахуй амьдрал, уламжлал угсаатай нь танилцуулаад одоо жаахан өргөжүүлмээр байна. Одоо тэгээд энэ сайхан барилдаанууд зохион байгуулах гэхээр наад нэг Допингийн үнэтэй шинжилгээнүүд нь лай болох юм байна даа. Яалтай ч юм бэ дээ. Энэ сумо ямар зарчмаар явагддаг юм болдоо.
    2021 оны 11 сарын 27 | Хариулах
  • Санал (66.181.161.97)
    Нэг жилд 4 удаагийн улиралын барилдаан зохион байгуулмаар санагдаад байх юм. Зуны наадамд цолоо олгодогоороо олгоод, бусад " улиралд нь чансааны оноо өгч цуглуулсан оноогоор цол олговол тухайн улиралын барилдаан илүү сонирхолтой болно. Жишээ нь хаврын улиралын цагаан сарын барилдаанаар цуглуулсан оноогоороо начин, харцага,,,,,аварга цол авах тэдэн бөх байна. Хэрэв энэ удаагийн улиралын барилдаанаар тэд давах юм бол цолоо авнаа гээд л үзэгчдэд илүү сонирхолтой, язганасан энэ олон залуу бөхөд илүү боломж нь нээлттэй хүртээмжтэй байх болов уу гэж бодох юм.
    2021 оны 11 сарын 27 | Хариулах
  • Zochin (66.181.161.2)
    Huguu meregjiliin buhiin holbooni yasan be undesnii buhiin holboog awah gej ulairch had awargiig horloj odoo hentiin zaluug buhiin kareriigni tugsgul bolgowuu
    2021 оны 11 сарын 27 | Хариулах
  • зочин (167.160.90.74)
    Допингоо төрлөөр нь ангилмаар юм шиг санагдаж байна. 4жил барилдах эрхийг нь хасна гэдэг арай л урт уу. Ганц бөх хэдий ч түүний цаана нутаг ус, ар гэр, амьдрал ахуй, маш олон тооны дэмжигч фэнүүдийн сэтгэлийг унтрааж монгол бөх сонирхогчдын тоог бууруулж болохгүй юм шиг санагдаж байна. Гадаадын ижил жинтэй бөхчүүдэд үйлчилдэг дүрмийг харьцангуй жингийн зөрөөтэй мэргэжлийн бөхөд хэрэгжүүлээд байх юм. Барилдах эрх хасах хугацаа хэтэрхий урт байнаа.
    2021 оны 11 сарын 27 | Хариулах
  • Зочин (202.126.89.101)
    Хар аврагын шонхор дээд сургууль гэж одоо дампуурч хаагдсан сургууль олон аавын хүүгийн ирээдүйг ажилгүй чанаргүй сургалт олон эцгийн санхүүг залгилаад аа
    2021 оны 11 сарын 27 | Хариулах
  • Зочин (66.181.161.8)
    Өөрөө одоог хүртэл юуг ч ойлгоогүй байж бусдад юу ойлгуулах гэсэн юм бол.
    2021 оны 11 сарын 27 | Хариулах
    • Хэнд ч юунд хэрэгтэй юм дээрэлхүү сагсуу хүүхэмсэг допинг архичин ихэнх ньг
      Зочин
      2021 оны 11 сарын 27
  • Зочин (202.126.90.3)
    Яг юуг нь шинжлэх ухаан гээд байгаа нь ойлгомжгүй. Монгол бөх тоглоомын дүрэмтэй дүрэмгүй хөгжөөд явж л байна.
    2021 оны 11 сарын 26 | Хариулах
  • Ь (202.72.245.125)
    уНГАРААС сОЛОНГОС ПАКИСТАН ХҮРТЭЛ НҮЦГЭН БҮСТЭЙ БӨХТЭЙ ГАЗАР МОНГОЛЧУУД ЗАХИРЧ ТЭД ДУУРАЙЖ БАЙСАН ГЭСЭН ХЭЛБЭР ҮЛДСЭН
    2021 оны 11 сарын 24 | Хариулах
  • Шинэ
  • Их уншсан
  • Их сэтгэгдэлтэй
  • Л.Мөнхбаясгалан: Монголын өв соёл  адуу, дээл, гэртэйгээ оршиж буй
    3 мин
  • Ерөнхийлөгч асан У.Хүрэлсүхийн трэнд болгосон “Хувь заяа” дуу
    1 цаг 52 мин
  • Винсент ван Гогийн зураг дуудлага худалдаанд 190.4 сая ам.доллароор зарагдаж, өөрийн дээд амжилтаа шинэчиллээ
    2 цаг 39 мин
  • Ц.Идэрбат: “Нэг сум-Нэг мал эмнэлэг” хөтөлбөрийг 30 суманд хэрэгжүүлж, мал эмнэлгийн анхан шатны нэгжийг чадавхжуулахад анхаарч байна
    2 цаг 39 мин
  • Хаврын морин уралдаан: Өв уламжлалаа сэргээх үү, хүүхдийн эрхийг хамгаалах уу?
    3 цаг 3 мин
  • Монгол-Оросын ШУА-ийн эрдэмтэд “Эгийн голын усан цахилгаан станц” төслийг хэрэгжүүлэх боломжтой гэж дүгнэлээ
    3 цаг 20 мин
  • НҮБ-ын олон улсын шүүх Мьянмар улсыг Рохинжа үндэстний эсрэг геноцид үйлдсэн гэж үзлээ
    3 цаг 47 мин
  • ЗГХЭГ-ын даргаар томилогдох Б.Бат-Эрдэнэ гэж хэн бэ?
    3 цаг 49 мин
  • Жил бүр 700 мянга гаруй хүүхэд уушгины хатгалгааны улмаас эндэж байна
    4 цаг 25 мин
  • Багануур дүүргээс хөнгөлөлтттэй зээлийн санхүүжилт хүссэн 5 аж ахуйн нэгжид нарийвчилсан шатны үнэлгээ хийлээ
    4 цаг 30 мин
  • УИХ: Усны тухай хуулийн төслийг хэлэлцэнэ
    4 цаг 33 мин
  • ӨНӨӨДӨР: УИХ-ын дарга С.Бямбацогтод Төрийн тамга хүлээлгэн өгнө
    4 цаг 42 мин
  • Өсвөр болон залуучуудын ДЭЛХИЙН АВАРГА Т.Ариунзаяа гэж хэн бэ?
    4 цаг 53 мин
  • Хүүхдийн төлөө "ЗА" гэж хэлье
    4 цаг 59 мин
  • Улаанбаатарт шөнөдөө ялимгүй цастай
    5 цаг 16 мин
  • Трамп, Путин, Ши Жиньпин нарын түүхэн уулзалтаас онцлох таван дүгнэлт
    5 цаг 21 мин
  • У.Хүрэлсүхийн төрийн тэргүүний хувиар хэлсэн сүүлчийн үгнээс "онцлох" 24 эшлэл
    19 цаг 18 мин
  • Үндэсний аврах бригад Имарттай хамтран 3,500 айл өрхөд угаарын хийн мэдрэгч суурилуулна
    20 цаг 16 мин
  • Европын 23 орны 23 киног БНСУ-ын Сөүл хотод үнэ төлбөргүй толилуулна
    21 цаг 20 мин
  • Монгол улсын шигшээ багийн тамирчин Алтангэрэлийн Азбаяр Японы B.LEAGUE-ын "ASIA ALL-STARS" багийн бүрэлдэхүүнд шалгарчээ
    21 цаг 37 мин
  • Л.Батлут: Улс эх орны эрх ашгаас илүү албан тушаал гэж үгүй
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Ойрын 10 хоногийн цаг агаарын урьдчилсан ТӨЛӨВ
  • Нийслэлийн 8 дүүрэгт томуу, томуу төст өвчний үзлэг, оношилгоо, эмчилгээний 21 цэг ажиллаж байна
  • Халтиргаа гулгаа үүсэж болзошгүй замууд дээр 41тонн давс, 2 тонн давс цацаад байна
  • “Онцгой хотхон”-ы 512 айлын орон сууцны барилга угсралтын ажлыг шуурхайлахыг үүрэг болголоо
  • Өнөөдөр нутгийн баруун өмнөд хэсгээр цас орно
  • Боксын гурван удаагийн дэлхийн аварга Хорхе Линаресыг АНУ-ын цагаачлалын албаныхан саатуулжээ
  • Жүдо бөхийн залуучуудын ДАШТ энэ сарын 19-нд эхэлнэ
  • Б.Хурцын эхлүүлсэн шинэ зам буюу “Их эвсэл”
  • Ерөнхий сайдын мэдээллээс онцлох 10 ЭШЛЭЛ
  • Одоо л С.Бямбацогтыг дэмжихгүй бол оройтож мэдэх нь!
  • Хууль зүй, дотоод хэргийн дэд сайд Д.Мөнх-Эрдэнэ чөлөөлөгдөх хүсэлтээ өглөө
  • Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 73 зөрчил өчигдөр бүртгэгджээ
  • Дэлхийн тайзанд шилдэг 20-т бичигдэж байгаа О.Намуунаа дараагийн шатанд үлдэхийн тулд олон нийтээс өндөр санал авах шаардлагатай байна
  • АНУ-д эрчүүдийн бэлэг эрхтнийг томруулах бизнес цэцэглэн хөгжиж байна
  • Э.Одмөнх: Төрийн ёслолын дэг журамд "бөхчүүдийн гарыг арчуулах" гэсэн зүйл байхгүй
  • ТББХ: Ерөнхийлөгчийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг дэмжсэн болон дэмжээгүй гишүүд
  • П.Батчимэг: Ирэх оны төсвийг 41.5 их наядын алдагдалтай батласан нь татвар төлөгчдийг улам сөхрүүлэх арга гэхээс өөр үг алга
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Б.Хурцын эхлүүлсэн шинэ зам буюу “Их эвсэл”
  • Хууль зүй, дотоод хэргийн дэд сайд Д.Мөнх-Эрдэнэ чөлөөлөгдөх хүсэлтээ өглөө
  • Одоо л С.Бямбацогтыг дэмжихгүй бол оройтож мэдэх нь!
  • Үндэсний аврах бригад Имарттай хамтран 3,500 айл өрхөд угаарын хийн мэдрэгч суурилуулна
  • Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 73 зөрчил өчигдөр бүртгэгджээ
  • П.Батчимэг: Ирэх оны төсвийг 41.5 их наядын алдагдалтай батласан нь татвар төлөгчдийг улам сөхрүүлэх арга гэхээс өөр үг алга
  • Ерөнхий сайдын мэдээллээс онцлох 10 ЭШЛЭЛ
  • ФАКТ: Г.Дамдинням сайдын барьсан "iPhone Duo" гар утас дунджаар 10 сая төгрөгний үнэтэй
  • 2026 оны өвлийн монгол хэл бичгийн болон элсэлтийн шалгалтын бүртгэл энэ сарын 23-нд дуусна
  • ТББХ: Ерөнхийлөгчийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг дэмжсэн болон дэмжээгүй гишүүд
  • У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй
  • Л.Батлут: Улс эх орны эрх ашгаас илүү албан тушаал гэж үгүй
  • Э.Одмөнх: Төрийн ёслолын дэг журамд "бөхчүүдийн гарыг арчуулах" гэсэн зүйл байхгүй
  • Ойрын 10 хоногийн цаг агаарын урьдчилсан ТӨЛӨВ
  • Нийслэлийн 8 дүүрэгт томуу, томуу төст өвчний үзлэг, оношилгоо, эмчилгээний 21 цэг ажиллаж байна
  • Халтиргаа гулгаа үүсэж болзошгүй замууд дээр 41тонн давс, 2 тонн давс цацаад байна
  • Улаанбаатарт 168,000 орчим эзэнгүй нохой, муур байна
  • Я.Содбаатар: 2019, 2020 оны намын санхүүжилтэд хөндлөнгийн аудит оруулна
24 баримт
  • Өсвөр болон залуучуудын ДЭЛХИЙН АВАРГА Т.Ариунзаяа гэж хэн бэ?
  • Хүүхдийн төлөө "ЗА" гэж хэлье
  • У.Хүрэлсүхийн төрийн тэргүүний хувиар хэлсэн сүүлчийн үгнээс "онцлох" 24 эшлэл
  • Дэлхийн хамгийн хүнд жинтэй эрэгтэй "Жон Брауэр Миннок" нь ойролцоогоор 635 кг жинтэй байжээ
  • Ерөнхий сайдын мэдээллээс онцлох 10 ЭШЛЭЛ
Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Нийгэм Дэлхий 24 баримт 24 фото COP17 Спорт Видео Сошиал мэдээ
Холбоо барих Сурталчилгаа байршуулах Зар Вэб сайт хийх

Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. Мэдээлэл хуулбарлах хориотой.

Вэб сайтыг хөгжүүлсэн: Sodonsolution ХХК