Улаанбаатар
Өнөөдөр / 2026.11.18
Өдөртөө
Шөнөдөө
ХАЙЛТ ХИЙХ
Эхлэл
Улс төр
Эдийн засаг
Нийгэм
Дэлхий
24 баримт
24 фото
COP17
Спорт
Видео
Сошиал мэдээ
  • Эхлэл
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • 24 баримт
  • 24 фото
  • COP17
  • Спорт
  • Видео
  • Сошиал мэдээ

Х.Баянмөнх: Тоглоомын дүрмээ нарийн боловсруулахгүй бол монгол бөх ердөө л “Долоон худаг”-ийн наадам болж хувирна шүү

2021-11-24
0
ЖИРГЭХ

Монголын үндэсний бөхийн өнөө, одоо, ирээдүй сэдэвт анхдугаар форм боллоо. Форумд XX зууны манлай монгол бөх, Хөдөлмөрийн баатар, гавьяат тамирчин, дархан аварга Хорлоогийн Баянмөнх байр сууриа илэрхийлсэн юм.


-Монгол бөх шинжлэх ухаан талаасаа их хоцорч байна. Бөхөд хэн хэд түрүүлэх нь өөр асуудал. Нэг аавын хүү төрүүлдэг л ажил. Би шинжлэх ухааныг нь хөгжүүлэх хэрэгтэй гэсэн шийдвэртэй байгаа. Миний монгол бөхөд нэвтрүүлсэн анхны шинжлэх ухааны туршилтын ажил нь “Шонхор” клуб байлаа. 1988 онд байгуулахдаа шилмэл 21 хүүхэд цуглуулж, монгол бөхийн баридааны арга мэх, барилдах чадварыг дэлхийн сонгодог барилдаантай хослуулж болох эсэх, харилцан нөлөөлөл ямар байгааг судалсан.

Чөлөөт бөхийн мэхийг үндэсний бөхөд, үндэсний бөхийн мэхийг чөлөөт бөхөд хийх нь ямар нөлөөлөл байгааг судлахад монгол бөх бол дэлхийн сонгодог барилдааны суурь юм гэдэг судалгаа гаргасан. Миний байгуулсан клубээс дархан аварга, арслан, гарьд, заан, харцага, начин цолтон болон дэлхийн хэмжээний бөх төрөн гарлаа. 21 хүүхдээс нэг нь бэртгэл гэмтэл авч, бас нэг хүүхэд ар гэрийн гачигдлаас болж нутаг буцсан юм. 19 хүүхэд чөлөөт бөх, үндэсний бөхийн төрөлд тодорхой хэмжээний амжилт үзүүлжээ. Цаашлаад багш, дасгалжуулагч бэлтгэсэн. Мөн нутгархах үзэл дээр нь менежмент хийж, бөхийн анхны гал байгуулсан нь “Увс нуур” гал юм. Энэ менежмент цар хүрээгээ тэлж, өдгөө 21 аймаг тус бүр бөхийн галтай болсон байна

Бөхийн гал байгуулсан ажлаа би Монгол бөхөд оруулсан дэвшил гэж бодож явдаг. Хүмүүс юу гэж дүгнэх нь хамаа алга.

Манай бөхчүүд оюун ухаан, боловсролын хувьд чамлагдахааргүй. Аварга, арслан цолтой хүмүүстэй ярихаар нэг өөр байдаг. Аливааг танин мэдэх, буурь суурьтай хандах, ноён нуруутай байдаг юм. Монгол бөхийг судлахаар агуу соёл гэдэг нь тодордог. Өмнөх аваргууд “аварга хүн аваргаараа төрдөг” гэж хэлэхэд нь би маргаж байлаа. Хэн бэлтгэл сургуулилт сайн хийсэн нь аварга болохгүй яадаг юм гээд багштайгаа хүртэл маргасан удаатай. Тэгээд бөх судлаад ирэхийн цагт тэдний хэлсэн үнэн болж таарсан. Аварга төрдөг юм байна. Соёл иргэншлийг дуртай ард түмэн бий болгодоггүй юм. Урт удаан хугацааг туулж, амьдрал тэмцэл, аж ахуйтай холбогдсон, соёл, зан заншил, хүсэл мөрөөдөл нь нүүдлийн соёлтойгоо сүлжилдсэн үйл явдал болдог байна.

Монгол бөх бол нүүдлийн соёл иргэншилтэй хамт хөгжиж ирсэн ард түмний баяр бахдал. Монгол бөхийг дурайж хийсэн хичнээн бөхийн барилдаан байлаа ч монгол бөхийн 12 дархлааг шинчилж чадаагүй байгаа. Тэгэхээр монгол бөх өвөрмөц гэдгийг ойлгох хэрэгтэй. Монгол бөх бол маш их шалгаруулалт явагддаг талбар. Шинжлэх ухаан, судалгааны ажил явагдахгүй байгаа нь харамсалтай санагдаж байна. Монгол бөхөө судлая, энд их зүйл байна.

Төрөлжсөн энэ соёлыг бусад судалгааны төрлүүдтэй хослуулан судлах хэрэгтэй гэдэг асуудал дэвшүүлэхэд сонирхолтой судалгаа гарсан.

Хоол хүнс, удамшил, газар зүйн нөлөөлөл, нарны тусах цикл, ногоон массын хуримтлал зэрэг харьцуулсан олон судалгаа хийсэн. Ардын хувьсгалын 200 жилийн ойгоор 128 бөх барилдана гэсэн прогноз гаргасан. Энэ олон талын үндэслэлтэй. Цаашид тоонд бус чанарын араас хөөцөлдөнө. Чанар чансаа гэдэг зүйл хүн төрлөхтний амьдралын нэгжийг тодорхойлж байна. Монгол бөхөд бол бодлого алга. Бодлого үгүй болохоор зорилт байхгүй. Ийм болохоор тоглоомын дүрмээ гаргаж чадахгүй байгаа юм. Тоглоомын дүрмээ яаж боловсруулна тэр спорт тийм замаар явна.

Тоглоомын дүрэмд тухайн спортыг ард түмэнтэй холбож өгдөг бодлого, зорилт зэрэгцэн явж байх ёстой. Начны найраа, допингийг устгах хэрэгтэй. Дэлхий нийтийн спортын хөгжилтэй хөл нийлүүлэн алхахын тулд чансааны системд шилжих асуудал монгол бөхөд амин чухал асуудал. Бид эрэмбэ, чимэг гэдэг зүйлээр явж ирсэн. Одоо ингэж явж болохгүй. Тоглоомын дүрмээ нарийн боловсруулахгүй бол бидний монгол бөх долдугаар сарын 13-ны өдрийн долоон худгийн наадам болж хувирна шүү. Монгол бөхийг хойч үедээ өвлүүлэхэд шинжлэх ухаан их нэмэр болно.

Б.Жаргал 

0
ЖИРГЭХ
Санал болгох
Боксын гурван удаагийн дэлхийн аварга Хорхе Линаресыг АНУ-ын цагаачлалын албаныхан саатуулжээ
Дархан аваргыг гурвантаа хаясан Сумын заан П.Нямжав
Д.Гэгээ гардан тулааны Азийн аваргаас хос алтан медаль хүртлээ
ОХУ-ын тулаанч Сергей Билостенный PFL холбооны хүнд жингийн дэлхийн аварга боллоо
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл (10)

  • Зочин (192.82.72.59)
    энэ дурак одоо болимоор юм, махан толгойлсон, нутгархаж жижгэрсэн өчүүхэн гар,
    2021 оны 11 сарын 30 | Хариулах
  • САНАЛ-02 (66.181.161.97)
    Сумо гэхэд л аль 60-70 жилийн өмнө жилд нэг удаа барилддаг хуучин системээ шинэчлээд жилийн 6 удаагийн барилдаан зохион байгуулдаг болчоод байна ш дээ. Манайх жилийн 4 удаагийн улиралын барилдаан зохион байгуулаад аймаг бүрт сайхан аяллын барилдаануудыг зохион байгуулаад, аймаг нутгийн ард иргэд, ахуй амьдрал, уламжлал угсаатай нь танилцуулаад одоо жаахан өргөжүүлмээр байна. Одоо тэгээд энэ сайхан барилдаанууд зохион байгуулах гэхээр наад нэг Допингийн үнэтэй шинжилгээнүүд нь лай болох юм байна даа. Яалтай ч юм бэ дээ. Энэ сумо ямар зарчмаар явагддаг юм болдоо.
    2021 оны 11 сарын 27 | Хариулах
  • Санал (66.181.161.97)
    Нэг жилд 4 удаагийн улиралын барилдаан зохион байгуулмаар санагдаад байх юм. Зуны наадамд цолоо олгодогоороо олгоод, бусад " улиралд нь чансааны оноо өгч цуглуулсан оноогоор цол олговол тухайн улиралын барилдаан илүү сонирхолтой болно. Жишээ нь хаврын улиралын цагаан сарын барилдаанаар цуглуулсан оноогоороо начин, харцага,,,,,аварга цол авах тэдэн бөх байна. Хэрэв энэ удаагийн улиралын барилдаанаар тэд давах юм бол цолоо авнаа гээд л үзэгчдэд илүү сонирхолтой, язганасан энэ олон залуу бөхөд илүү боломж нь нээлттэй хүртээмжтэй байх болов уу гэж бодох юм.
    2021 оны 11 сарын 27 | Хариулах
  • Zochin (66.181.161.2)
    Huguu meregjiliin buhiin holbooni yasan be undesnii buhiin holboog awah gej ulairch had awargiig horloj odoo hentiin zaluug buhiin kareriigni tugsgul bolgowuu
    2021 оны 11 сарын 27 | Хариулах
  • зочин (167.160.90.74)
    Допингоо төрлөөр нь ангилмаар юм шиг санагдаж байна. 4жил барилдах эрхийг нь хасна гэдэг арай л урт уу. Ганц бөх хэдий ч түүний цаана нутаг ус, ар гэр, амьдрал ахуй, маш олон тооны дэмжигч фэнүүдийн сэтгэлийг унтрааж монгол бөх сонирхогчдын тоог бууруулж болохгүй юм шиг санагдаж байна. Гадаадын ижил жинтэй бөхчүүдэд үйлчилдэг дүрмийг харьцангуй жингийн зөрөөтэй мэргэжлийн бөхөд хэрэгжүүлээд байх юм. Барилдах эрх хасах хугацаа хэтэрхий урт байнаа.
    2021 оны 11 сарын 27 | Хариулах
  • Зочин (202.126.89.101)
    Хар аврагын шонхор дээд сургууль гэж одоо дампуурч хаагдсан сургууль олон аавын хүүгийн ирээдүйг ажилгүй чанаргүй сургалт олон эцгийн санхүүг залгилаад аа
    2021 оны 11 сарын 27 | Хариулах
  • Зочин (66.181.161.8)
    Өөрөө одоог хүртэл юуг ч ойлгоогүй байж бусдад юу ойлгуулах гэсэн юм бол.
    2021 оны 11 сарын 27 | Хариулах
    • Хэнд ч юунд хэрэгтэй юм дээрэлхүү сагсуу хүүхэмсэг допинг архичин ихэнх ньг
      Зочин
      2021 оны 11 сарын 27
  • Зочин (202.126.90.3)
    Яг юуг нь шинжлэх ухаан гээд байгаа нь ойлгомжгүй. Монгол бөх тоглоомын дүрэмтэй дүрэмгүй хөгжөөд явж л байна.
    2021 оны 11 сарын 26 | Хариулах
  • Ь (202.72.245.125)
    уНГАРААС сОЛОНГОС ПАКИСТАН ХҮРТЭЛ НҮЦГЭН БҮСТЭЙ БӨХТЭЙ ГАЗАР МОНГОЛЧУУД ЗАХИРЧ ТЭД ДУУРАЙЖ БАЙСАН ГЭСЭН ХЭЛБЭР ҮЛДСЭН
    2021 оны 11 сарын 24 | Хариулах
  • Шинэ
  • Их уншсан
  • Их сэтгэгдэлтэй
  • СЗХ-ны гишүүнд нэр дэвшигчийг сонгон шалгаруулах ажлын хэсэг байгууллаа
    5 цаг 47 мин
  • Цахилгааны 1.05 сая тоолуурын 855.1 мянгыг ухаалаг болгожээ
    6 цаг 17 мин
  • Говь-Алтай аймагт 3.7 магнитудын газар хөдөлжээ
    6 цаг 44 мин
  • Электрон тамхи уушгины хорт хавдар үүсгэдэг үү? Шинжлэх ухаан юу хэлж байна вэ?
    7 цаг 25 мин
  • Танилц: Засгийн газрын хуралдаанаас гаргасан шийдвэрүүд
    8 цаг 1 мин
  • Б.Пүрэвдагва: Шөнө ажилладаг иргэддээ зориулж 22:00-02:00 цаг хүртэл явах шөнийн автобусыг  үйлчилгээнд гаргаад байна
    8 цаг 20 мин
  • Ши Жиньпин Трампыг очихоос өмнө В.Путинтэй уулзлаа
    8 цаг 33 мин
  • Сошиалд олны хайрыг татсан Фиона нэртэй усны үхэр сүлжмэл малгай залгисны улмаас эмнэлэгт очжээ
    8 цаг 48 мин
  • ТББХ: Ерөнхийлөгчийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг дэмжсэн болон дэмжээгүй гишүүд
    9 цаг 19 мин
  • “Хятадын засаглал ба дэлхийн хөгжил” хэлэлцүүлэг боллоо
    9 цаг 29 мин
  • Б.Дамдинням: Шатахууны нийлүүлэлт, түгээлтийг хэвийн байлгахад анхаарна
    9 цаг 41 мин
  • Ц.Идэрбат: Монгол Улс 1990 оноос хойших хамгийн өндөр буюу 1.4 сая тонн ургац хураан авлаа
    9 цаг 53 мин
  • Тавантолгой Түлш ХХК-ийн бүтээгдэхүүн чанар, стандартын шаардлага хангаж буйг дахин баталгаажууллаа
    10 цаг 13 мин
  • Ц.Идэрбат: Малын вакцины асуудалд онцгой анхаарна
    10 цаг 14 мин
  • Энхийг сахиулах ажиллагаанд үүрэг гүйцэтгэсэн алба хаагчдыг хүлээн авч уулзжээ
    10 цаг 37 мин
  • "Нойрсож буй гоо бүсгүй" хүүхэлдэйн киноны хөдөлгөөний зураач Флойд Норман "Оскар" авчээ
    10 цаг 46 мин
  • АНУ-д эрчүүдийн бэлэг эрхтнийг томруулах бизнес цэцэглэн хөгжиж байна
    11 цаг 18 мин
  • Ерөнхий сайдын мэдээллээс онцлох 10 ЭШЛЭЛ
    11 цаг 47 мин
  • Н.Учрал: Төр эзгүйдэж болохгүй
    12 цаг 15 мин
  • Ерөнхийлөгчийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг УИХ хэрхэн шийдвэрлэх вэ?
    12 цаг 49 мин
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Б.Орхонбаярт амлуулсан О.Хангай аварга яагаад өөрөөсөө бага цолтой М.Лхагвагэрэл гарьдын ард гарав?
  • Л.Батлут: Улс эх орны эрх ашгаас илүү албан тушаал гэж үгүй
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • Ойрын 10 хоногийн цаг агаарын урьдчилсан ТӨЛӨВ
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • Бөхчүүдийн улирлын чансааг Улсын аварга О.Хангай хол тасархай тэргүүлж, Улсын арслан Ц.Бямба-Отгон удаалж байна
  • МУГТ Т.Тулга, Л.Энхрийлэн нар дэлхийн чансааг ТЭРГҮҮЛЖ байна
  • Нийслэлийн 8 дүүрэгт томуу, томуу төст өвчний үзлэг, оношилгоо, эмчилгээний 21 цэг ажиллаж байна
  • Өвөлжилтийн бэлтгэл, отор нүүдлийн зохион байгуулалтыг эрчимжүүлэх чиглэл өглөө
  • Жүдо бөхийн залуучуудын ДАШТ энэ сарын 19-нд эхэлнэ
  • Б.Хурцын эхлүүлсэн шинэ зам буюу “Их эвсэл”
  • “Онцгой хотхон”-ы 512 айлын орон сууцны барилга угсралтын ажлыг шуурхайлахыг үүрэг болголоо
  • ОХУ-ын АНУ-д суугаа Элчин сайд Александр Дарчиев гэнэт нас баржээ
  • Өнөөдөр нутгийн баруун өмнөд хэсгээр цас орно
  • СЗХ-ы даргыг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөх асуудалыг хэлэлцэнэ
  • УИХ-ын гишүүн Х.Болормаа “Нээлттэй парламент” танхимд хоёр дахь удаагаа ажиллав
  • СУРВАЛЖИЛГА: Махны үнэ өсөж, иргэд өвлийн идэшээ бага багаар базааж байна
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Б.Хурцын эхлүүлсэн шинэ зам буюу “Их эвсэл”
  • Хууль зүй, дотоод хэргийн дэд сайд Д.Мөнх-Эрдэнэ чөлөөлөгдөх хүсэлтээ өглөө
  • ОХУ-ын АНУ-д суугаа Элчин сайд Александр Дарчиев гэнэт нас баржээ
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • Дональд Трампын илгээсэн тусгай илч нар В.Путинтай уулзахаар Москвад ирлээ
  • Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 73 зөрчил өчигдөр бүртгэгджээ
  • Одоо л С.Бямбацогтыг дэмжихгүй бол оройтож мэдэх нь!
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • СУРВАЛЖИЛГА: Махны үнэ өсөж, иргэд өвлийн идэшээ бага багаар базааж байна
  • ФАКТ: Г.Дамдинням сайдын барьсан "iPhone Duo" гар утас дунджаар 10 сая төгрөгний үнэтэй
  • Б.Орхонбаярт амлуулсан О.Хангай аварга яагаад өөрөөсөө бага цолтой М.Лхагвагэрэл гарьдын ард гарав?
  • Л.Батлут: Улс эх орны эрх ашгаас илүү албан тушаал гэж үгүй
  • Э.Одмөнх: Төрийн ёслолын дэг журамд "бөхчүүдийн гарыг арчуулах" гэсэн зүйл байхгүй
  • Ойрын 10 хоногийн цаг агаарын урьдчилсан ТӨЛӨВ
  • П.Батчимэг: Ирэх оны төсвийг 41.5 их наядын алдагдалтай батласан нь татвар төлөгчдийг улам сөхрүүлэх арга гэхээс өөр үг алга
  • Нийслэлийн 8 дүүрэгт томуу, томуу төст өвчний үзлэг, оношилгоо, эмчилгээний 21 цэг ажиллаж байна
  • Халтиргаа гулгаа үүсэж болзошгүй замууд дээр 41тонн давс, 2 тонн давс цацаад байна
24 баримт
  • Ерөнхий сайдын мэдээллээс онцлох 10 ЭШЛЭЛ
  • 24 БАРИМТ: Дэлхийн гүнжүүдийн тухай сонирхолтой түүхүүд
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Нийгэм Дэлхий 24 баримт 24 фото COP17 Спорт Видео Сошиал мэдээ
Холбоо барих Сурталчилгаа байршуулах Зар Вэб сайт хийх

Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. Мэдээлэл хуулбарлах хориотой.

Вэб сайтыг хөгжүүлсэн: Sodonsolution ХХК