АН-ын Үндсэн дүрмийн шинэчилсэн найруулгын төслийн хэлэлцүүлэг орон даяар өрнөж байна. Өнгөрөгч амралтын өдөр буюу бямба гарагт Дархан-Уул аймгийн АН-ын гишүүд дүрмийн төсөлд өөрчлөлт орж буйтай холбогдуулан өөрсдийн санаа бодлоо төсөлд тусгахаар хэлэлцүүлэг өрнүүллээ. Хэлэлцүүлэгт АН-ын ЕНБДаргын үүрэг гүйцэтгэгч Ц.Оюундарь болон аймгийн намын удирдлагууд, намын 800 гаруй идэвхтэн гишүүд оролцсон юм.
Намын хуучин дүрэм нь хэвтээ тогтолцоотой учир дунд шатны намын хагаралыг төв намаас шууд зохиуцуулах боломжгүй. Тиймээс тухайн шатны нам асуудлаа дотроо шийдэж чадалгүй хүнд байдалд ордог. Мөн хэн хариуцлага хүлээж, хэнд хариуцлага тооцох нь тодорхойгүй байдал үүсдэг. Тиймээс цаашид ямар дүрмээр тоглохоо тодорхой болгох хэрэгтэй. Энэ ч үүднээсээ намын Үндсэн дүрэмд өөрчлөлт оруулах зайлшгүй шаардлагатай болсон гэдгийг ЕНБДаргын үүрэг гүйцэтгэгч Ц.Оюундарь хэлэлцүүлгийн эхэнд хэлж байсан юм.
Үндсэн дүрэмд орж буй өөрчлөлтөөр Намын эрх барих дээд байгууллага нь намын Их хурлаас-ҮЗХ-Бодлогын зөвлөл-Бодлого судалгааны төв-Намын дарга-ЕНБДарга-хэлтэс албад гэсэн бүтэцтэй болох аж. Намын дарга аймаг, нийслэлийн намын дарга болон хурлын даргыг томилох бол ЕНБДарга ХЭГ-ын даргыг шууд томилох юм байна.
Одоо мөрдөгдөж байгаа дүрмд ҮЗХ-ны гишүүдийн тоо 76х3 буюу 228 байгаа бол шинэчилсэн дүрэмд энэ тоо 250-350 болон нэмэгдэж байгаа гэнэ. Ингэхдээ шат шатны намын удирдлага, УИХ гишүүд болон нийслэл аймаг дүүргийн ИТХ-ын тодорхой хувь нь шууд суудлын зарчмаар ҮЗХ-ны гишүүнээр сонгогдох юм байна. Харин чөлөөт суудал нь шууд суудлын 25 хувьтай тэнцүү байх ба дүүргийн намын хорооны хурлаас олонхын санал авсан чөлөөт суудлын 1/3-т эрэмблэгдсэн санал хураалтаар эргэлтийн сонгуулийг жил бүр явуулахаар төсөлд тусгажээ. Мөн ҮЗХ-ны чөлөөт цагт намыг шуурхай удирдлагаар хангах зорилгоор Бодлогын Зөвлөл байгуулах нь зүтэй гэж үзсэн байна. Бүрэлдэхүүнд нь Намын удирдлага буюу ГЗ-ийн гишүүд, намаас нэр дэвшиж сонгогдсон УИХ-ын гишүүд, Засгийн газрын гишүүн, сайд, Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дарга, нийслэлийн Засаг дарга, нийслэлийн ИТХ-ын дарга, намын дэргэдэх байгууллага ААХ, АЭХ, АЗХны тэргүүн нар орох юм байна. Түүнчлэн Хяналтын ерөнхий хороо сүүлийн үед бүлэглэл фракцийн нөлөөлөлд автах хандлагатай болсон учир гишүүдийн тоог нэмж ҮЗХ-ноос 3, Бодлогын Зөвлөлөөс 3, ААХ, АЭХ, АЗХ-ноос тус бүр нэг нийт 3, ГЗ-өөс 2 хүн тодруулан намын Их Хурлаас сонгосон нийт 11 гишүүнтэйгээр 4 жилийн хугацаанд үй ажиллагаа явуулах эрх олгожээ.
Харин УИХ-ын ээлжит сонгуулийн албан ёсны дүн гармагц намын удирдлага, АЭХ, АЗХ, ААХ, Орон нутгийн сонгуулийн албан ёсны дүн гармагц тухайн шатны намын удирдлага, болон намын дэргэдэх байгууллагын удирдлагууд шууд огцорч шинэ удирдлага сонгогдох хүртэл үүрэг гүйцэтгэгчээр ажиллах юм байна. Харин УИХ болон орон нутгийн сонгуульд гаргасан намын амжилт өмнөх сонгуулийн дүнгээс дээшилсэн бол дээрх нөхдүүд дахин нэрээ дэвшүүлэх эрх нь нээгдэх заалт оруулжээ. Дээрх заалтыг намын гишүүд дуу нэгтэй дэмжиж байсан юм. Гишүүдийн зүгээс төсөлд оруулах санал их, хэлэлцүүлгийн цаг бага байлаа. Шинэчилсэн дүрэмд өөрчлөлт оруулах саналыг АН-ын гишүүд 12-06 утсанд өгч байгаа. Тиймээс хэлэлцүүлэгт саналаа хэлж амжаагүй гишүүд 12-06 утсанд саналаа өгөхөөр болсон.
Намын хуучин дүрэм нь хэвтээ тогтолцоотой учир дунд шатны намын хагаралыг төв намаас шууд зохиуцуулах боломжгүй. Тиймээс тухайн шатны нам асуудлаа дотроо шийдэж чадалгүй хүнд байдалд ордог. Мөн хэн хариуцлага хүлээж, хэнд хариуцлага тооцох нь тодорхойгүй байдал үүсдэг. Тиймээс цаашид ямар дүрмээр тоглохоо тодорхой болгох хэрэгтэй. Энэ ч үүднээсээ намын Үндсэн дүрэмд өөрчлөлт оруулах зайлшгүй шаардлагатай болсон гэдгийг ЕНБДаргын үүрэг гүйцэтгэгч Ц.Оюундарь хэлэлцүүлгийн эхэнд хэлж байсан юм.
Үндсэн дүрэмд орж буй өөрчлөлтөөр Намын эрх барих дээд байгууллага нь намын Их хурлаас-ҮЗХ-Бодлогын зөвлөл-Бодлого судалгааны төв-Намын дарга-ЕНБДарга-хэлтэс албад гэсэн бүтэцтэй болох аж. Намын дарга аймаг, нийслэлийн намын дарга болон хурлын даргыг томилох бол ЕНБДарга ХЭГ-ын даргыг шууд томилох юм байна.
Одоо мөрдөгдөж байгаа дүрмд ҮЗХ-ны гишүүдийн тоо 76х3 буюу 228 байгаа бол шинэчилсэн дүрэмд энэ тоо 250-350 болон нэмэгдэж байгаа гэнэ. Ингэхдээ шат шатны намын удирдлага, УИХ гишүүд болон нийслэл аймаг дүүргийн ИТХ-ын тодорхой хувь нь шууд суудлын зарчмаар ҮЗХ-ны гишүүнээр сонгогдох юм байна. Харин чөлөөт суудал нь шууд суудлын 25 хувьтай тэнцүү байх ба дүүргийн намын хорооны хурлаас олонхын санал авсан чөлөөт суудлын 1/3-т эрэмблэгдсэн санал хураалтаар эргэлтийн сонгуулийг жил бүр явуулахаар төсөлд тусгажээ. Мөн ҮЗХ-ны чөлөөт цагт намыг шуурхай удирдлагаар хангах зорилгоор Бодлогын Зөвлөл байгуулах нь зүтэй гэж үзсэн байна. Бүрэлдэхүүнд нь Намын удирдлага буюу ГЗ-ийн гишүүд, намаас нэр дэвшиж сонгогдсон УИХ-ын гишүүд, Засгийн газрын гишүүн, сайд, Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дарга, нийслэлийн Засаг дарга, нийслэлийн ИТХ-ын дарга, намын дэргэдэх байгууллага ААХ, АЭХ, АЗХны тэргүүн нар орох юм байна. Түүнчлэн Хяналтын ерөнхий хороо сүүлийн үед бүлэглэл фракцийн нөлөөлөлд автах хандлагатай болсон учир гишүүдийн тоог нэмж ҮЗХ-ноос 3, Бодлогын Зөвлөлөөс 3, ААХ, АЭХ, АЗХ-ноос тус бүр нэг нийт 3, ГЗ-өөс 2 хүн тодруулан намын Их Хурлаас сонгосон нийт 11 гишүүнтэйгээр 4 жилийн хугацаанд үй ажиллагаа явуулах эрх олгожээ.
