Улаанбаатар
Өнөөдөр / 2026.11.19
Өдөртөө
Шөнөдөө
ХАЙЛТ ХИЙХ
Эхлэл
Улс төр
Эдийн засаг
Нийгэм
Дэлхий
24 баримт
24 фото
COP17
Спорт
Видео
Сошиал мэдээ
  • Эхлэл
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • 24 баримт
  • 24 фото
  • COP17
  • Спорт
  • Видео
  • Сошиал мэдээ

Адууны ям өвчний тархалт нэмэгджээ

2024-9-13
0
ЖИРГЭХ

Адуу ям өвчний тархалт нэмэгдэж байгаа тухай мал эмнэлгийн салбарынхан судалгаанд үндэслэн мэдээлэв. Тодруулбал, тэд 4 жилийн хугацаанд 13 аймгийн 47 сумаас 2800 гаруй адууны сорьц цуглуулан судалжээ. 


1. Тодорхойлолт: Ямаар битүү туурайтан амьтад (адуу, илжиг, луус, хулан, тахь), муурны төрлийн махчин амьтад (арслан, бар, муур, чоно, үнэг), хүн өвчлөх ба уушиг, хамрын салст бүрхүүл, арьсны зарим хэсэгт идээт яр, булдруу үүсэх шинжээр илэрдэг мал, амьтнаас хүнд халдварладаг ужиг халдварт өвчин юм.

2. Үүсгэгч: Өвчин үүсгэгч Burcholderia mallei 1-5 мкм урт, 0.3-0.8 мкм өргөн, грам сөрөг, хөдөлгөөнгүй, үзүүр нь мөлүү, шулуун савханцар. Үрэнцэр, бүрээс үүсгэдэггүй, аналины будгуудаар сайн будагддаг. Ямын үүсгэгч хэлбэр зүйн хувьд их хувьсамтгай бөгөөд индол үүсгэхгүй, хүхэрт устөрөгч, шүвтэр үүсгэнэ.

3. Үүсгэгчийн тэсвэрт чанар: Үүсгэгч ус ба ялзарч муудсан материалд 30 хоног хүртэл, хамрын хатсан гоождсонд 15 хоног, 800С хүртэл халаахад 5 мин, нарны гэрэлд 1 хоног амьдрах чадвартай. 5%-ийн хлорын шохой, 2%-ийн карболын хүчил, 1%-ийн натрийн шүлтийн үйлчилгээнд амархан үхнэ.

4. Халдвар дамжих зам: Өвчин үүсэх эх булаг нь өвчтэй адуу бөгөөд түүний нус, хамрын шингэн, арьс салст бүрхүүлийн идээ гоождсоор үүсгэгч гадагшилж ус тэжээл, тоног хэрэгсэл зэргийг бохирдуулах бөгөөд хоол тэжээл, амьсгалын болон бэлгийн зам, мөн гэмтсэн арьсаар халдварлана. Үүнээс гадна дулаан улиралд цус сорогч ялаа, шумуулаар дамжиж тархаж болно. Ер нь мэдрэмтгий амьтдын дунд аажмаар тархан дэлгэрэх бөгөөд архаг, далд хэлбэрийн үед өвчний үүсгэгч байнга гадагшлаад байдаггүй. Ям өвчин байран маллагааны нөхцөлд бэлчээрийн маллагаатайг бодвол хурдан тархана. Монгол адуу ихэвчлэн далд хэлбэрээр өвчилнө.

5. Эмнэлзүйн шинж тэмдэг: Ям цочмог болон архаг явцтай өвчин бөгөөд эмгэгийн байршлаар хамрын ба арьсны мөн далд хэлбэрийн гэж ангилна. Бэлчээрийн монгол адуунд голдуу архаг, далд хэлбэрээр илэрнэ. Цочмог хэлбэрийн үед биеийн халуун 41-42оС хүрч, мах, булчин чичрэх, уушиг нь гэмтснээс амьсгаадах, ханиалгах, номой байдалтай болж тэжээлдээ дургүй болох, судасны лугшилт удаашрах, сулрах, салст бүрхүүлүүд улайх зэрэг шинж илэрч, 10-аад хоноод үхэх ч бий.

Архаг хэлбэрийн үед хамрын салст бүрхүүл дээр идээгээр дүүрсэн өөх шиг цагаан ёроолтой, зах нь идэгдсэн өвөрмөц яр үүсэж зах нь идэгдсэн од хэлбэртэй сорви тогтох, толгой, хүзүү, гуяны дотор талын арьсанд яршилт үүсэх, уушиг үрэвсэж хавагнах, эрүүний доод булчирхай томорч хатуурах зэрэг шинж тэмдгүүд илэрнэ. Ямын халдвар авсан адуунд эхний 4 долоо хоног буюу түүнээс ч удаан хугацаанд  ямар нэгэн ил шинж тэмдэг илрэхгүй. Гэхдээ халдвар авснаас хойш 2-3 долоо хоног болоход ямлуурын сорилд урвал үзүүлж эхэлнэ. Махчин амьтдын ям голдуу архаг явцтай илэрч үхлээр төгсөнө.

6. Эмгэг бие бүтцийн хувиралт: Ямын илрэх хэлбэр, явцаас шалтгаалан харилцан адилгүй байна. Арьс ба хамрын хөндийд ямын зангилаа, яршилт үүссэн байна. Ямтай адууны 84-97% хувь нь уушиг, 65-84% нь мөгөөрсөн хоолойн булчирхай, 25-56% нь хамрын таславч, 19-50% нь дэлүү, 21-53% нь элэг, 12-40% нь эрүүний булчирхай, 15-37% нь залгиурын арын булчирхай, 0.8-13.1% нь арьс, 10-56% нь төвөнх, багалзуурт эмгэгт хувиралт үүсгэнэ. Өвчний цочмог явцтай үед уушгинд шил мэт цэнхэр өнгөтэй зангилаат булдруунууд үүсэж гадна талаараа цусархаг, улаан цагирган бүслүүртэй болно. Ужиг явцтай үед гадуураа шохойжсон бүрээстэй болсон байна. Мөн уушгинд олон, цөөн тоотой идээт буглаа гарч уушгинд хөндий үүсч цоорно. Тунгалгийн зангилаа томорч зүсэж үзэхэд үхжлийн жижиг голомтууд  ажиглагдана. Харин хамрын хөндийд янз бүрийн хэлбэртэй, цагаан шаргал өнгө бүхий ямын зангилаат булдруунууд ажиглагдана. Ил ямтай монгол адууны уушгинд цацсан шар будаа шиг олон тоотой шаргалдуу зангилаа, булдруунаас гадна идээт буглаа үүсэх ба уушигны хэвийн хэмжээ нэлээд томорч цайвар ягаан өнгөтэй болдог.

7. Онош: Адууны ямыг шинж тэмдгийн үзлэг хийж хамрын салст бүрхүүлийн өвөрмөц яр, сорвийн илрэлт,  нүд, арьсны харшил сорилын болон ХХУ–ын шинжилгээ хийж оношлоно. Лабораторид эмгэгт материалыг “Мал эмнэлгийн лабораторийн шинжилгээнд зориулсан дээж авах, бэлтгэх, илгээх журмын” 5.2.1–д заасны дагуу авч хүргүүлнэ. Лабораторид ирүүлсэн эмгэгт дээжид нян судлалын арга, ПГУ–ыг ашиглана. Цусны ийлдсэнд ХХУ тавьж шинжилгээ хийнэ.

8. Ялгаварлах онош: Ям өвчнийг хуурамч ям, сахуу, хулгана яраас ялган оношлох ёстой. Хуурамч ям үүсгэгч R хэлбэрийн колони үүсгэх бөгөөд хөдөлгөөнтэй байхаас гадна туулай, цагаан хулгана, сармагчин, нохой, хонь, ямааг туршлагын журмаар халдварлуулахад хялбархан өвчлүүлнэ. Сахуугаар ихэнхдээ унага, даага өвчлөх ба 3-аас дээш насны адуу өвчлөх нь тун ховор. Унага, дааганы сахуу 7-10  дугаар сард элбэг тохиолдоно. Сахуугийн үед хамрын хөндийд яргүй идээт үрэвсэл, эрүүний доод тунгалгийн зангилаанд буглаа үүснэ. Хулгана яраар голчлон 1-5 насны адуу, илжиг, луус өвчлөх бөгөөд үе мөчний тунгалгийн зангилаа, судсыг дагаж цуварсан байрлалтай идээ, товруутсан буглаа үүсдэг онцлогтой.

9. Эмчилгээ: Ям өвчтэй адууг эмчлэх арга боловсрогдоогүй байна. Иймээс харшил сорилын шинжилгээгээр эерэг урвал үзүүлсэн адууг ялгаж тусгаарлан нядлана. ХХУ – аар эерэг урвал үзүүлсэн болон ил шинж тэмдэгтэй адууг устгана.

0
ЖИРГЭХ
Санал болгох
Цахилгааны 1.05 сая тоолуурын 855.1 мянгыг ухаалаг болгожээ
Говь-Алтай аймагт 3.7 магнитудын газар хөдөлжээ
Электрон тамхи уушгины хорт хавдар үүсгэдэг үү? Шинжлэх ухаан юу хэлж байна вэ?
Б.Пүрэвдагва: Шөнө ажилладаг иргэддээ зориулж 22:00-02:00 цаг хүртэл явах шөнийн автобусыг  үйлчилгээнд гаргаад байна
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
  • Шинэ
  • Их уншсан
  • Их сэтгэгдэлтэй
  • СЗХ-ны гишүүнд нэр дэвшигчийг сонгон шалгаруулах ажлын хэсэг байгууллаа
    6 цаг 7 мин
  • Цахилгааны 1.05 сая тоолуурын 855.1 мянгыг ухаалаг болгожээ
    6 цаг 37 мин
  • Говь-Алтай аймагт 3.7 магнитудын газар хөдөлжээ
    7 цаг 4 мин
  • Электрон тамхи уушгины хорт хавдар үүсгэдэг үү? Шинжлэх ухаан юу хэлж байна вэ?
    7 цаг 45 мин
  • Танилц: Засгийн газрын хуралдаанаас гаргасан шийдвэрүүд
    8 цаг 21 мин
  • Б.Пүрэвдагва: Шөнө ажилладаг иргэддээ зориулж 22:00-02:00 цаг хүртэл явах шөнийн автобусыг  үйлчилгээнд гаргаад байна
    8 цаг 40 мин
  • Ши Жиньпин Трампыг очихоос өмнө В.Путинтэй уулзлаа
    8 цаг 53 мин
  • Сошиалд олны хайрыг татсан Фиона нэртэй усны үхэр сүлжмэл малгай залгисны улмаас эмнэлэгт очжээ
    9 цаг 8 мин
  • ТББХ: Ерөнхийлөгчийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг дэмжсэн болон дэмжээгүй гишүүд
    9 цаг 39 мин
  • “Хятадын засаглал ба дэлхийн хөгжил” хэлэлцүүлэг боллоо
    9 цаг 49 мин
  • Б.Дамдинням: Шатахууны нийлүүлэлт, түгээлтийг хэвийн байлгахад анхаарна
    10 цаг 1 мин
  • Ц.Идэрбат: Монгол Улс 1990 оноос хойших хамгийн өндөр буюу 1.4 сая тонн ургац хураан авлаа
    10 цаг 13 мин
  • Тавантолгой Түлш ХХК-ийн бүтээгдэхүүн чанар, стандартын шаардлага хангаж буйг дахин баталгаажууллаа
    10 цаг 33 мин
  • Ц.Идэрбат: Малын вакцины асуудалд онцгой анхаарна
    10 цаг 34 мин
  • Энхийг сахиулах ажиллагаанд үүрэг гүйцэтгэсэн алба хаагчдыг хүлээн авч уулзжээ
    10 цаг 57 мин
  • "Нойрсож буй гоо бүсгүй" хүүхэлдэйн киноны хөдөлгөөний зураач Флойд Норман "Оскар" авчээ
    11 цаг 6 мин
  • АНУ-д эрчүүдийн бэлэг эрхтнийг томруулах бизнес цэцэглэн хөгжиж байна
    11 цаг 38 мин
  • Ерөнхий сайдын мэдээллээс онцлох 10 ЭШЛЭЛ
    12 цаг 7 мин
  • Н.Учрал: Төр эзгүйдэж болохгүй
    12 цаг 35 мин
  • Ерөнхийлөгчийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг УИХ хэрхэн шийдвэрлэх вэ?
    13 цаг 9 мин
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Б.Орхонбаярт амлуулсан О.Хангай аварга яагаад өөрөөсөө бага цолтой М.Лхагвагэрэл гарьдын ард гарав?
  • Л.Батлут: Улс эх орны эрх ашгаас илүү албан тушаал гэж үгүй
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • Ойрын 10 хоногийн цаг агаарын урьдчилсан ТӨЛӨВ
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • Бөхчүүдийн улирлын чансааг Улсын аварга О.Хангай хол тасархай тэргүүлж, Улсын арслан Ц.Бямба-Отгон удаалж байна
  • МУГТ Т.Тулга, Л.Энхрийлэн нар дэлхийн чансааг ТЭРГҮҮЛЖ байна
  • Нийслэлийн 8 дүүрэгт томуу, томуу төст өвчний үзлэг, оношилгоо, эмчилгээний 21 цэг ажиллаж байна
  • Өвөлжилтийн бэлтгэл, отор нүүдлийн зохион байгуулалтыг эрчимжүүлэх чиглэл өглөө
  • Жүдо бөхийн залуучуудын ДАШТ энэ сарын 19-нд эхэлнэ
  • Б.Хурцын эхлүүлсэн шинэ зам буюу “Их эвсэл”
  • “Онцгой хотхон”-ы 512 айлын орон сууцны барилга угсралтын ажлыг шуурхайлахыг үүрэг болголоо
  • ОХУ-ын АНУ-д суугаа Элчин сайд Александр Дарчиев гэнэт нас баржээ
  • Өнөөдөр нутгийн баруун өмнөд хэсгээр цас орно
  • СЗХ-ы даргыг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөх асуудалыг хэлэлцэнэ
  • УИХ-ын гишүүн Х.Болормаа “Нээлттэй парламент” танхимд хоёр дахь удаагаа ажиллав
  • СУРВАЛЖИЛГА: Махны үнэ өсөж, иргэд өвлийн идэшээ бага багаар базааж байна
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Б.Хурцын эхлүүлсэн шинэ зам буюу “Их эвсэл”
  • Хууль зүй, дотоод хэргийн дэд сайд Д.Мөнх-Эрдэнэ чөлөөлөгдөх хүсэлтээ өглөө
  • ОХУ-ын АНУ-д суугаа Элчин сайд Александр Дарчиев гэнэт нас баржээ
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • Дональд Трампын илгээсэн тусгай илч нар В.Путинтай уулзахаар Москвад ирлээ
  • Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 73 зөрчил өчигдөр бүртгэгджээ
  • Одоо л С.Бямбацогтыг дэмжихгүй бол оройтож мэдэх нь!
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • СУРВАЛЖИЛГА: Махны үнэ өсөж, иргэд өвлийн идэшээ бага багаар базааж байна
  • ФАКТ: Г.Дамдинням сайдын барьсан "iPhone Duo" гар утас дунджаар 10 сая төгрөгний үнэтэй
  • Б.Орхонбаярт амлуулсан О.Хангай аварга яагаад өөрөөсөө бага цолтой М.Лхагвагэрэл гарьдын ард гарав?
  • Л.Батлут: Улс эх орны эрх ашгаас илүү албан тушаал гэж үгүй
  • Э.Одмөнх: Төрийн ёслолын дэг журамд "бөхчүүдийн гарыг арчуулах" гэсэн зүйл байхгүй
  • Ойрын 10 хоногийн цаг агаарын урьдчилсан ТӨЛӨВ
  • П.Батчимэг: Ирэх оны төсвийг 41.5 их наядын алдагдалтай батласан нь татвар төлөгчдийг улам сөхрүүлэх арга гэхээс өөр үг алга
  • Нийслэлийн 8 дүүрэгт томуу, томуу төст өвчний үзлэг, оношилгоо, эмчилгээний 21 цэг ажиллаж байна
  • Халтиргаа гулгаа үүсэж болзошгүй замууд дээр 41тонн давс, 2 тонн давс цацаад байна
24 баримт
  • Ерөнхий сайдын мэдээллээс онцлох 10 ЭШЛЭЛ
  • 24 БАРИМТ: Дэлхийн гүнжүүдийн тухай сонирхолтой түүхүүд
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Нийгэм Дэлхий 24 баримт 24 фото COP17 Спорт Видео Сошиал мэдээ
Холбоо барих Сурталчилгаа байршуулах Зар Вэб сайт хийх

Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. Мэдээлэл хуулбарлах хориотой.

Вэб сайтыг хөгжүүлсэн: Sodonsolution ХХК