Улаанбаатар
Өнөөдөр / 2026.11.18
Өдөртөө
Шөнөдөө
ХАЙЛТ ХИЙХ
Эхлэл
Улс төр
Эдийн засаг
Нийгэм
Дэлхий
24 баримт
24 фото
COP17
Спорт
Видео
Сошиал мэдээ
  • Эхлэл
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • 24 баримт
  • 24 фото
  • COP17
  • Спорт
  • Видео
  • Сошиал мэдээ

Хулан хатаж ширгэсэн голын хуурай сайрыг ухаж, ус гарган бусад амьтдыг ундаалдаг

2024-10-29
0
ЖИРГЭХ

Говь-Алтай аймгийн нутагт дээрх ховор, нэн ховор амьтад болох монгол оронд нутагшиж буй тахийн 30 гаруй хувь, мазаалай баавгайн 90 хувь, хавтгай тэмээний 80 хувь, монгол бөхөнгийн 80 гаруй хувь оршин амьдардагийн зэрэгцээ хулан, хар сүүлт зээрийн нилээдгүй тархац нутаг хамрагддаг нь говь, цөл тал хээр, цөлийн бүсийн чухал зангилаа, "Говийн гайхамшигт 6" амьтад бүгд байдаг цор ганц аймаг юм.

Тиймээс говийн экосистемийг хамгаалах “Говийн гайхамшигт 6 буюу Great Gobi 6“ гэсэн нэрийг монголын брэнд болгон дэлхийд таниулах ажлыг санаачлан эхлүүлсэн.

“Говийн гайхамшигт 6”-д Монгол орны говийн экосистемийн гол төлөөлөгч хавтгай, хулан, мазаалай, тахь, хар сүүлтий, бөхөн зэрэг амьтан орно. “Говийн гайхамшигт 6” амьтнаар дамжуулан говь нутгийн экосистемийн хамгаалалд талуудыг татан оролцуулж, цаашид үйл ажиллагааг нэгтгэх нь уг арга хэмжээний гол зорилго байдаг.

Говийн зургаан амьтан тус бүрдээ экосистемдээ гүйцэтгэх үүрэгтэй.  Монголд хулан хуурай голын сайрт 60 см орчим татаал ухаж ус гарган ундалдаг. Ихэвчлэн зун задгай уснаас хамааралтай учраас усны эх булгаас 10-15 км зайд, харин өвөл цас тогтсон үед үүнээс тав дахин алс бэлчинэ, өвөлдөө цасаар ч ундаалдаг байна. Иймд хулангийн цавчаал гэж нэрлэжээ. Арьс, махыг нь худалдах зорилгоор хууль бус ан мэр сэр гардаг. Мөн уул уурхайн, зам тээвэр дэд бүтэц бусад үйл ажиллагааны улмаас хулангийн амьдрах орчин хуваагдаж, өөр нутаг руу дайжих болжээ.

Дэлхийд өөр хаана ч байхгүй, ганцхан Монголд бөхөн энэ зүйл оршсоор байна гэдэг нь говь цөлийн бүс нутгийн үзэсгэлэнт байгаль экологийн тэнцвэртэй байгаагийн баталгаа юм. Сүүлийн жилүүдэд Монгол бөхөнгийн тоо толгой цөөрч байгаа нь бэлчээр, усны нөөц хомстож байгаагийн илрэл хэмээн судлаачид хэлж байв. Монгол бөхөнд заналхийлж буй аюул нь мөн л хууль бус агнуур, халдварт өвчний эрсдэл юм.

Монгол бөхөн сүрэглэж бөөнөөр явдаг нь бэлчээрийн ургамлыг эргэлтэд оруулан хөрсийг сийрэгжүүлж, хорголоороо говь цөлийн хөрсийг борддог ач тустай амьтан юм.

Хар сүүлтийг үзэсгэлэнт гэж тодотгосон нь мөн л учиртай. Бусад амьтдаа бодвол хамгийн үзэсгэлэнтэй учир ийм гоёмсог нэртэй болжээ. Ү зэсгэлэнт хар сүүлтийд хууль бус ан мөн л заналхийлнэ. Хамгийн их хууль бус агнуурт өртдөг байна. Говийн зургааг таниулах арга хэмжээнд дээрх зургаан амьтныг хамгаалах чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг олон улсын байгууллага, БОУАӨЯ, Баянхонгор, Завхан, Говь-Алтай, Ховд, Өмнөговь аймгийн холбогдох албаны хүмүүс болон эрдэмтэн судлаачид, орон нутгийн иргэд оролцон хэлэлцүүлэг өрнүүлж, 2016-2017 онуудад Дэлхийн байгаль хамгаалах сан (WWF)-гийн Монгол дахь хөтөлбөрийн газар, Говь-Алтай аймгийн санаачилгаар 2016 онд Монгол оронд анх удаа зохион байгуулж, “Тахийн талын тунхаг бичиг”, болон “Баянтооройн тунхаг бичиг”-ийг I, II дугаар уулзалтуудаараа гаргасан билээ.

Говийн экосистемийн төлөөлөл болох хулан, тахь, хавтгай, бөхөн, мазаалай, хар сүүлтий гэсэн зургаан ховор амьтныг цогцоор нь хамгаалах зорилготойгоор “Говийн гайхамшигт-6” саанаачлагын гол утга учир нь дээрх 6 амьтныг төлөөлөл болгон хамгаалснаар говийн эмзэг эко системийн газар доорх болон дээрх бусад баялагийн нөөцийн хамгааллын цогц бүрэлдэх төдийгүй дэлхийд өөр хаана ч байхгүй унаган зүйл амьтдаар дамжуулан аялал жуулчлал, олон улсын төсөл хөтөлбөрүүдийг татах судалгааны томоохон суурь бааз байгуулах томоохон зорилт зорилгуудыг агуулж байгаагаараа онцлог юм.

Дээрх аймгуудаас ялгаатай нь Говь-Алтай аймаг нь уулсын хооронд болон баруун өмнөд хэсгээр Шарга, Бигэр, Хүйс, Зүүн гар, Цэнхэр номин зэрэг томоохон говийн эмзэг экосистем бүхий байгалийн өвөрмөц тогтоц бүхий нутагт Монголд төдийгүй дэлхийд ховордсон мазаалай баавгай, тахь адуу, монгол бөхөн, хавтгай тэмээ, хулан адуу, хар сүүлт зээр зэрэг амьтдын цөм нутаг оршдог онцлог аймаг юм.

Сүүлийн жилүүдэд аймгийн хэмжээнд байгаль амьтан хамгаалах чиглэлээр томоохон төсөл хөтөлбөр, арга хэмжээнүүд хэрэгжиж, үр дүнгээ өгсөөр байна.

Тухайлбал: Мазаалай хамгаалах төсөл, Хавтгай хамгаалах төсөл, Монгол бөхөн, Тахь сэргэн нутагшуулах төслүүдийг дурдаж болно.

Дээрх төслүүд нь зөвхөн тухайн амьтандаа зориулагдах бус орон нутгийн иргэдэд тулгуурласан хамгааллын систем, тэдний амжиргааг дэмжих үйл ажиллагааг хослуулан хэрэгжүүлж байдгаараа ач холбогдолтой юм.

0
ЖИРГЭХ
Санал болгох
Цахилгааны 1.05 сая тоолуурын 855.1 мянгыг ухаалаг болгожээ
Говь-Алтай аймагт 3.7 магнитудын газар хөдөлжээ
Электрон тамхи уушгины хорт хавдар үүсгэдэг үү? Шинжлэх ухаан юу хэлж байна вэ?
Б.Пүрэвдагва: Шөнө ажилладаг иргэддээ зориулж 22:00-02:00 цаг хүртэл явах шөнийн автобусыг  үйлчилгээнд гаргаад байна
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
  • Шинэ
  • Их уншсан
  • Их сэтгэгдэлтэй
  • СЗХ-ны гишүүнд нэр дэвшигчийг сонгон шалгаруулах ажлын хэсэг байгууллаа
    3 цаг 51 мин
  • Цахилгааны 1.05 сая тоолуурын 855.1 мянгыг ухаалаг болгожээ
    4 цаг 21 мин
  • Говь-Алтай аймагт 3.7 магнитудын газар хөдөлжээ
    4 цаг 48 мин
  • Электрон тамхи уушгины хорт хавдар үүсгэдэг үү? Шинжлэх ухаан юу хэлж байна вэ?
    5 цаг 29 мин
  • Танилц: Засгийн газрын хуралдаанаас гаргасан шийдвэрүүд
    6 цаг 5 мин
  • Б.Пүрэвдагва: Шөнө ажилладаг иргэддээ зориулж 22:00-02:00 цаг хүртэл явах шөнийн автобусыг  үйлчилгээнд гаргаад байна
    6 цаг 24 мин
  • Ши Жиньпин Трампыг очихоос өмнө В.Путинтэй уулзлаа
    6 цаг 36 мин
  • Сошиалд олны хайрыг татсан Фиона нэртэй усны үхэр сүлжмэл малгай залгисны улмаас эмнэлэгт очжээ
    6 цаг 52 мин
  • ТББХ: Ерөнхийлөгчийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг дэмжсэн болон дэмжээгүй гишүүд
    7 цаг 23 мин
  • “Хятадын засаглал ба дэлхийн хөгжил” хэлэлцүүлэг боллоо
    7 цаг 32 мин
  • Б.Дамдинням: Шатахууны нийлүүлэлт, түгээлтийг хэвийн байлгахад анхаарна
    7 цаг 45 мин
  • Ц.Идэрбат: Монгол Улс 1990 оноос хойших хамгийн өндөр буюу 1.4 сая тонн ургац хураан авлаа
    7 цаг 57 мин
  • Тавантолгой Түлш ХХК-ийн бүтээгдэхүүн чанар, стандартын шаардлага хангаж буйг дахин баталгаажууллаа
    8 цаг 17 мин
  • Ц.Идэрбат: Малын вакцины асуудалд онцгой анхаарна
    8 цаг 18 мин
  • Энхийг сахиулах ажиллагаанд үүрэг гүйцэтгэсэн алба хаагчдыг хүлээн авч уулзжээ
    8 цаг 41 мин
  • "Нойрсож буй гоо бүсгүй" хүүхэлдэйн киноны хөдөлгөөний зураач Флойд Норман "Оскар" авчээ
    8 цаг 50 мин
  • АНУ-д эрчүүдийн бэлэг эрхтнийг томруулах бизнес цэцэглэн хөгжиж байна
    9 цаг 22 мин
  • Ерөнхий сайдын мэдээллээс онцлох 10 ЭШЛЭЛ
    9 цаг 51 мин
  • Н.Учрал: Төр эзгүйдэж болохгүй
    10 цаг 19 мин
  • Ерөнхийлөгчийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг УИХ хэрхэн шийдвэрлэх вэ?
    10 цаг 53 мин
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Б.Орхонбаярт амлуулсан О.Хангай аварга яагаад өөрөөсөө бага цолтой М.Лхагвагэрэл гарьдын ард гарав?
  • Л.Батлут: Улс эх орны эрх ашгаас илүү албан тушаал гэж үгүй
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • Ойрын 10 хоногийн цаг агаарын урьдчилсан ТӨЛӨВ
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • Бөхчүүдийн улирлын чансааг Улсын аварга О.Хангай хол тасархай тэргүүлж, Улсын арслан Ц.Бямба-Отгон удаалж байна
  • МУГТ Т.Тулга, Л.Энхрийлэн нар дэлхийн чансааг ТЭРГҮҮЛЖ байна
  • Нийслэлийн 8 дүүрэгт томуу, томуу төст өвчний үзлэг, оношилгоо, эмчилгээний 21 цэг ажиллаж байна
  • Өвөлжилтийн бэлтгэл, отор нүүдлийн зохион байгуулалтыг эрчимжүүлэх чиглэл өглөө
  • Жүдо бөхийн залуучуудын ДАШТ энэ сарын 19-нд эхэлнэ
  • Б.Хурцын эхлүүлсэн шинэ зам буюу “Их эвсэл”
  • “Онцгой хотхон”-ы 512 айлын орон сууцны барилга угсралтын ажлыг шуурхайлахыг үүрэг болголоо
  • ОХУ-ын АНУ-д суугаа Элчин сайд Александр Дарчиев гэнэт нас баржээ
  • Өнөөдөр нутгийн баруун өмнөд хэсгээр цас орно
  • СЗХ-ы даргыг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөх асуудалыг хэлэлцэнэ
  • УИХ-ын гишүүн Х.Болормаа “Нээлттэй парламент” танхимд хоёр дахь удаагаа ажиллав
  • СУРВАЛЖИЛГА: Махны үнэ өсөж, иргэд өвлийн идэшээ бага багаар базааж байна
  • Өнөөдөр төв болон зүүн аймгуудын нутгаар нойтон цас орж, шуурна
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • Б.Хурцын эхлүүлсэн шинэ зам буюу “Их эвсэл”
  • Хууль зүй, дотоод хэргийн дэд сайд Д.Мөнх-Эрдэнэ чөлөөлөгдөх хүсэлтээ өглөө
  • ОХУ-ын АНУ-д суугаа Элчин сайд Александр Дарчиев гэнэт нас баржээ
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • Этгээд хоригтой 24 улс
  • Дональд Трампын илгээсэн тусгай илч нар В.Путинтай уулзахаар Москвад ирлээ
  • Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 73 зөрчил өчигдөр бүртгэгджээ
  • Одоо л С.Бямбацогтыг дэмжихгүй бол оройтож мэдэх нь!
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
  • СУРВАЛЖИЛГА: Махны үнэ өсөж, иргэд өвлийн идэшээ бага багаар базааж байна
  • ФАКТ: Г.Дамдинням сайдын барьсан "iPhone Duo" гар утас дунджаар 10 сая төгрөгний үнэтэй
  • Б.Орхонбаярт амлуулсан О.Хангай аварга яагаад өөрөөсөө бага цолтой М.Лхагвагэрэл гарьдын ард гарав?
  • Л.Батлут: Улс эх орны эрх ашгаас илүү албан тушаал гэж үгүй
  • Э.Одмөнх: Төрийн ёслолын дэг журамд "бөхчүүдийн гарыг арчуулах" гэсэн зүйл байхгүй
  • Ойрын 10 хоногийн цаг агаарын урьдчилсан ТӨЛӨВ
  • П.Батчимэг: Ирэх оны төсвийг 41.5 их наядын алдагдалтай батласан нь татвар төлөгчдийг улам сөхрүүлэх арга гэхээс өөр үг алга
  • Нийслэлийн 8 дүүрэгт томуу, томуу төст өвчний үзлэг, оношилгоо, эмчилгээний 21 цэг ажиллаж байна
  • Халтиргаа гулгаа үүсэж болзошгүй замууд дээр 41тонн давс, 2 тонн давс цацаад байна
24 баримт
  • Ерөнхий сайдын мэдээллээс онцлох 10 ЭШЛЭЛ
  • 24 БАРИМТ: Дэлхийн гүнжүүдийн тухай сонирхолтой түүхүүд
  • Хайрын дууч С.Сэрчмаагийн тухай 24 баримт
  • З.Мэндсайхан: 2027 оны төсөв иргэдийнхээ орлогыг хамгаална
  • Б.Баяраа: Хүчин төгөлдөр бус хуулийг шүүх хэрэгжүүлсээр байна
Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Нийгэм Дэлхий 24 баримт 24 фото COP17 Спорт Видео Сошиал мэдээ
Холбоо барих Сурталчилгаа байршуулах Зар Вэб сайт хийх

Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. Мэдээлэл хуулбарлах хориотой.

Вэб сайтыг хөгжүүлсэн: Sodonsolution ХХК