Уучилсан ч, хамт байсан ч сэтгэлзүйн хувьд их, бага хэмжээгээр гэмтэл авч, зарим нь цаг хугацааны аясаар ангижирч, зарим нь цаг хугацааны эрхээр улам угжирдаг аж. Энэ талаар сэтгэл засалч эмч Б.Жаргалтай яриа өрнүүлж байснаа энд сийрүүлэн хүргэж байна.
-Харилцаа нь аюултай хэмжээнд хүрчихээд байхад орхиод явчихаж чаддаггүй хүн олон. Хайр, цаг хугацаанд найдах нь зөв болов уу?
-Хэд хэдэн шалтгаантай. Нэгдүгээрт, нөгөө хүн нь ямар нэгэн байдлаар сүрдүүлэх, эсвэл өөрийг нь буруутайд итгүүлэн дарамт үзүүлдэг. Ямар ч хүн эхлээд хүчирхийллийг эсэргүүцэн тэмцэх оролдлого хийж, хэд хэдэн удаагийн бүтэлгүйтлийн дараа, эерэг үр дүн гарахгүй болохоор сүүлдээ энгийн зүйл юм шигээр ойлгох хандлагатай байдаг. Хоёрдугаарт, хүчирхийллийн хохирогчийн бага насны дурсамж, амьдралынх нь таагүй үйл явдалтай энэ нөхцөл холбогдох тохиолдол бий. Жишээлбэл, ээж аав хоёрынх нь хоорондын харилцаа, гэр бүлийн хүмүүжил, ямар нэгэн байдлаар хүчирхийлэлтэй орчинд өссөн хүн байлаа гэж бодъё. Тэгэхээр хүчирхийллийн хохирогч тухайн үйлдлийг нь тодорхой хэмжээнд энгийнээр хүлээгээд авчихдаг ч юм уу. Магадгүй тэр хоёр хүн хоорондоо муудалцаж, сайдалцаж байж байгаад буцаад хэсэг хугацааны дараа эвлэрээд амьдрал нь энгийн үргэлжлээд явчихаар тэнд өссөн эмэгтэй хүүхдүүд юу гэж ойлгодог вэ гэхээр ийм нөхцөл байдалд ордог юм байна.
Түүнийг нь хүн уучилж болдог юм байна гэж ойлгоод, ирээдүйн амьдралд нь тиймэрхүү нөхцөл байдал үүсэхэд ээнэгшүүлээд авчих нь бий.
Тохиолдол хоёр. Хүчирхийллийн түүхгүй нэгэн. Энгийн харилцаатай, халуун дотно ээж аавын хайранд өссөн хүн. Тийм нэгэн бол өрөөлийг хэзээ нэгэн цагт засарна, би өөрчилнө, энэ хүн өөрчлөгдөнө гэдэг байдлаар уучилдаг. Гэвч "миний буруу" гэж бодоод эхлэхээр л эсэргүүцэн тэмцэх ямар ч боломжгүй болно. Өөр нэг шалтгаан нь ямар ч хариу арга хэмжээ авч чадахгүй болохоороо бууж өгнө. Нөгөөтэйгүүр, дасан зохицож эхэлдэг гэсэн үг. Маш олон шалтгааны улмаас энэ нөхцөл байдлаас салж чаддаггүй гэсэн үг л дээ.
-Хосын хортой харилцааны үед яг хаана хүрээд зогсох ёстой вэ. Түүнийгээ “Хайр” гэж нэрийдээд зогсож бас зогсоож чаддаггүй юм шиг ээ. Нэгэнт хүндхэн харилцаа гэдэг нь мэдэгдээд байхад шүү дээ.
-Ерөнхийдөө ихэнх хүмүүс надад яг одоо ийм асуудал үүсээд байна. Эсвэл би энэ хүнээс болоод сэтгэлзүйн асуудалтай болох нь гэдгээ таньж мэдсэний дараа л тусламж авч эхэлдэг. Түүнээс наана гэвэл уучилдаг, хэзээ нэгэн цагт өөрчлөгдөх юм шиг санадаг. Эсвэл үр хүүхдээ бодож арав, хорин жилийн амьдралаа үгүй хийж болохгүй гэсэн сэтгэлээр тэвчээд л яваад байдаг. Гэтэл тэвчиж байсны үр дүнд нь сэтгэл санааны хямрал, бие махбодын ямар нэгэн өвчин, зовуурьтай болоод л дуусна.
Мөн сэтгэл гутрал, сэтгэл түгшилт, эсвэл уур бухимдлаа үе үе сөрөг байдлаар илэрхийлэх үедээ зарим хүмүүс сэтгэлзүйч эсвэл сэтгэл засалчдад хандаж эхэлдэг. Тэгэхдээ энэ харилцаанаасаа болж ийм асуудалтай боллоо гэдгээ зарим хүн таньж мэднэ. Зарим нь л шүү дээ. Иймээс нас, насны хүмүүст сэтгэлзүйн боловсрол чухал.
-Хохирч байгаа хүн сэтгэлзүйчид очих боломжгүй эсвэл очих дургүй байгаа үед эргэн тойрны хүмүүс нь түүнд хэрхэн туслах вэ?
-Тухайн хүнд сэтгэл санааны хувьд тогтворгүй болдог, амархан уурладаг, амархан гомдож, баярладаг гэх мэт шинж байвал үүний тухай анхны ярилцлагыг хийх хэрэгтэй.
Тэр хүнтэй илүү дотно ярилцах, сэтгэлийг нь онгойтол сонсох хэрэгтэй. Харин сонсож байх явцдаа хариу арга хэмжээ авахыг оролдох эсвэл амьдралыг нь зэмлэн буруушаах, ямар нэгэн байдлаар асуудалд нь хөндлөнгөөс оролцох нь түүнийг сэтгэлийнхээ хаалгыг хааж, хөшгөө татахад хүргэдэг.
Тийм амьдралыг сонгох талтай. Тэгэхээр эхний ээлжинд найз нөхөд, дотны хүмүүс нь асуудлыг таньж мэдүүлэхийн тулд тухайн хүнээр өөрийнх нь амьдралыг яриулж, харилцан ярилцах нь зүйтэй. Асуудлыг танин мэдснээр л итгэсэн нэгэндээ нээлттэй хандаж эхэлдэг. Тэр үед нь цааш гааруулж болохгүй юм байна гэсэн шийдвэрийг гаргахад нь дэмжиж байгаагаа ойлгуулах ёстой.
