Хүний амьдрал гэдэг эрээнтэй бас бараантай. Өвчин эсвэл гай зовлон хэнд ч тохиолдож болно. Ид хийж бүтээх насандаа хэн нэгний буруу үйлдлээс болж биеэрээ, амьдралаараа шархалж яваа хүмүүс хорвоо дээр бишгүй л байна. Гагцхүү тэдгээр хүмүүст нэг ч гэсэн хүний тус илүүддэггүй гэдэг.  Тэдэнд урмын үг, сэтгэлийн тэнхээ хайрлах энэрэнгүй үйлс алхам бүрт нь хэрэгтэй байдаг. Тийм ч учраас манай сайт Эерэг 24 булангаараа дамжуулж сайхан амьдрал, Монголын гэрэлт ирээдүйн төлөө хөлс хүчээ зориулж байдаг баялаг бүтээгчид хийгээд эмзэг, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн аж амьдрал, амжиргааны түвшин, эрүүл мэндийн тулгамдсан асуудлуудыг дэлгэдэг уламжлалтай.

Энэ удаагийн ЭЕРЭГ 24 буланд маань бусдын хайхрамж болгоомжгүй үйлдэл, төрийн албаныхны хэнэггүй байдлаас болж хохирсон энгийн нэг иргэн  Г.Баянсан оролцлоо.

Түүнтэй уулзахад хийж бүтээх сэтгэлээр жигүүрлэсэн, зөвхөн өөрийгөө бус өрөөлийн төлөө бүхнийг хийж бүтээх чин эрмэлзэлтэй байгаа нь илхэн байсныг нуух юун. Дөнгөж 30 гарч яваа энэ залуугийн хувьд хөгжлийн бэрхшээлтэй хань, үр хүүхдийнхээ төлөө шүд зуун амьдарч байна.

Тэд энгийн нэгэн гэр бүл шиг бус ч бусдын л адил хоёр идэж, хоосон хонохгүйн төлөө нэгнээрээ түшиг тулгуур хийн энэ амьдралын төлөө зүтгэсээр. Гурвуулаа хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд гэсэн тодотголтой учир төрөөс олгодог грүппийн хэдэн төгрөгөө авч амьжиргаагаа залгуулдаг.

Манай сурвалжлах баг Шархадны хоёрдугаар буудалд байрлах 17-р хорооны иргэн Г.Баянсан гэх айлд очиж ээлжилт сурвалжлага, мэдээллээ ийн бэлтгэлээ.

Биднийг очиход 3-хан настай бяцхан хүү нь эцэг, эхийгээ хүлээн тоглож сууна. Тэр хүү ээжийнхээ адил өвчнөөр өвчилсөн, маш их зовиур шаналалыг энэ бяцхан биендээ тээж явна. Олигтой тоглох тоглоомгүй ч ундааны бөглөөг ашиглан байшин, бас өөрийн мөрөөддөг вант улсаа байгуулж буйг хараад миний, таны ч сэтгэлд эмзэглэл тогтохоор байсныг хэлэх нь зүйтэй биз ээ.

Ингээд хүүгийн аав, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн Г.Баянсантай ярилцлаа.

-Хэзээнээс , юу тохиолдоод хөгжлийн бэрхшээлтэй болчихов. Анх эмнэлгийн байгууллагаас ямар онош тавьсан бэ?

-Би 2011 онд Цайз захын хавьцаа нийтийн байранд нэгэн таньдаг айлындаа байсан. Ингээд наадмын үеэр шөнийн 22.00 цагийн үед тухайн байрнаасаа гарч яваад машинд дайруулж нилээн хол шидэгдсэн байдаг. Ер нь хаа газрын нийтийн байр замтай маш ойрхон, бараг хаалгаар гарангуут замтайгаа "золгосон" байдалтай байдаг л даа.

Ингээд машинд мөргүүлчихээд 15 минутын дараа сэргээд арай гэж босоод нөгөө айлдаа эргэж орсон. Тэр үед миний нүүр ам цус болчихсон маш хэцүү байдалтай байсныг санаж байна. Харамсалтай  нь яг ямархуу машин намайг мөргөчихөөд зугтсаныг харж чадаагүй.

Тэгээд маргааш нь цагдаагийн байгууллагад хандсан. Гэвч цагдаагийн байгууллага яг ямар машин байсныг санаад ир гээд буцаасан. Үнэхээр санах боломжгүй байсан учир эргэж цагдаад очоогүй.

Тухайн өдрөө энд, тэндээ шалбарсан бие бага зэргийг зовиуртай байсан ч маргаашнаас нь цавьнаас юм татаж байгаа юм шиг өвдөх болсон. Тиймээс ГССҮТ-ийн эмнэлэгт очиж аарцагны зураг авахуулсан.

Гэтэл ГССҮТ-ийн эмч зөөлөн эдийн гэмтэлтэй гэж гарч ирж байна, дахиад зураг авахуул гэсэн. Эмчийн хэлсний дагуу дахин зураг авахуулсан ч зөөлөн эдийн гэмтэл гэснээс өөр онош хэлээгүй. Би ч итгээд хэсэг хугацааг өнгөрөөсөн. Гэхдээ өвдөлт  намдахгүй, хөл дээрээ сайн явж ч чадахаа больсон. Ингээд гуравдахь удаагаа ГССҮТ-ийн эмч,Монгол Улсын хүний гавьяат эмч М.Шагдарсүрэнд үзүүлээд, аарцагны зураг авахуулсан. М.Шагдарсүрэн эмч мөн л зөөлөн эдийн гэмтэл, гайгүй гэж хэлсэн. Ингээд би гэртээ ирээд 10 гаруй хоноход баруун хөлний гуя маань эрс томороод байсан.  Би арга бараад таньдаг эгчийгээ дуудаад эмийн сангаас тарианы зүү авахуулж хатгуулж үзтэл цус олгойдож эхэлсэн.  Бид  ч  түргэн дуудаж Шинэ Гэмтлийн эмнэлэгт очсон. Гэтэл хуучин эмнэлэгрүү оч гээд буцаасан. Улмаар хуучин Гэмтлийн эмч нар үзээд "Сонгдо" орж зураг авахуулаад ир гэж хэлсэн.

Ингээд "Сонгдо" дээр очиж зураг авахуулахад бүдүүн чөмөгний цууралт гэж онош тавьсан. Энэ онош, зурагаа аваад буцаад ГССҮТ-д очиход энэ чин цагаан зураас л байна. Ямар ч цууралт биш гээд бас хүлээж аваагүй.  Ингээд "Сонгдо" дээр эргээд очиход "Бид нар худал дүгнэлт гаргаагүй. Итгэхгүй бол "Нэгдүгээр эмнэлэг"-т ороод оношлуул" гэсэн. Нэгдүгээр эмнэлэгт очиход "цагаан зураас" л байна гэж хэлсэн. Ингэж явсаар байгаад эргээд ГССҮТ-д ирээд гуяндаа хоёр дусал хийлгэсэн. Гэтэл гуянаас маань шингэн ялгарч, тухайн үед 500гр хиртэй шингэн авахуулж байсан. Тэгсэн эмч нар нь чөмөгний чин доторх гадагшилж байна, одоо энэ шингэнийг чин авчихсан учир зүгээр болчихно. Дасгал хөдөлгөөн сайн хий гэж зөвлөөд эмнэлгээс гаргасан. Гэтэл өнөөдөр ийм л байдалтай болчихоод сууж байна. 

-Тэгэхээр ГССҮТ-өөс буруу онош тавьж, цаг хугацаа алдсан гэж ойлгож болох уу?
-ГССҮТ-ийн эмч М.Шагдарсан "Би эмчийн хувьд хэлж байна. Яс чинь төлжинө. Физик эмчилгээ хий л гэж" хэлсэн. Эмчид итгээд гэртээ маш эрчимтэй эмчилгээ хийлгэж,дасгал хөдөлгөөн ч сайн хийсний эцэст хөлийн эрхий хуруу хөдөлж эхэлсэн. Ингээд уламжлалт эмчилгээ хийлгээд бүр мөсөн эдгэчих санаатай хувийн эмнэлэгт үзүүлэхэд "чөмөг чинь эрхий хүртлээ хайлчихсан байна" гэх зүйлийг хэлсэн.  Маргааш нь би ГССҮТ-д очиж уйлж, хашгачиж багагүй асуудал үүсгэсэн. Гэтэл эмч нар нэгэнт ийм болсон юм чин хагалгаанд орж, хиймэл эрхтэн суулга. Эсвэл хөлөө тайруул гэдэг зүйл л хэлж байсан. 

Ингээд 2012 онд 1-р эмнэлэгт хагалгаа хийлгэж чөмөгний толгой авахуулж, ясны анхан шатны остемлеттэй учир антибиотикитэй цемэнт чөмгөнд суулгасан. Хагалгаанд орсоноос хойш өдий хүртэл яс идээлэн идээт үрэвсэл байнга гардаг болсон. Үүнээс үүдэн буглаа гуяны энэ тэрүүгээр гарч ирдэг болоод байгаа. 

-Хөлнөөс буглаа гэхээр идээ гардаг гэсэн үг үү?
-Тийм.  Идээ бээрээс гадна ясны хэлтэрхийнүүд гарч ирж 40 хэм хүртэл халуурдаг болсон.  Халуурч, тарчлах болгондоо муу гэрийнхнийгээ  их зовоож байна даа.

-Та эрүүл байхдаа ямар ажил хийж байсан бэ?
-2004 онд "Альфа моторс буюу 4x4" компанид засварчинаар ороод 2011 онд бэртэх хүртлээ ажилласан. Зун, намар нь ажлаад өвөл, хавар  нь хөдөө эмээ, өвөөдөө тусалдаг байлаа.

-Одоо ер нь таны өвчин эдгэх магадлал хэр байгаа вэ. Хагалгааны зардал төлбөрийг судалж үзсэн үү?
-"Сонгдо"-гийн гаргасан чөмөгний цууралттай гэх онош зөв байсан. Чөмөгний цууралтаар чөмгөн дахь тос нь гадагшилж гуяндаа буглаа үүсгээд байсан юм билээ. Онош нь бол тодорхой болсон.  Тухайн үед гэмтлийн эмч нар буруу онош тавьж, хугацаа алдсанаас болж өдийг хүртэл хөгжлийн бэрхшээлтэй явлаа.

Монголд  дараалсан 2 удаагийн хагалгаанд орох шаардлагатай байгаа. Энэ нь цаг хугацааны хувьд их хол зайтай. Магадгүй үрэвсэл нь дарагдахгүй бол хөлөө тайруулж ч магадгүй гэсэн. Харин БНСУ-ын эмнэлэгт би өвчнийхөө түүхийг явуулахад "Намайг эмчлэх бүрэн боломжтой. 100 хувь хөл дээр чинь босгоод өгнө" гэх хариуг ирүүлсэн. Эмчилгээний зардалд 39 сая төгрөг хэрэгтэй. Ирж, очих зардал, физик эмчилгээтэйгээ нийлээд 50 гаруй сая төгрөг хэрэгтэй байгаа юм. Монголын ард түмнээсээ ихийг хийж бүтээх эрмэлзэлтэй, монгол залуу гэр бүлийг дэмжиж тусламжийн гараа сунгахыг гуйж байна.

-Та грүппид байдаг уу?
-Одоогоор грүппид байдаг. Зүгээр сууж чадахгүй Баянзүрх дүүргийн хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн зөвлөл гэгчийг санаачилж байгуулаад, үүнийхээ гүйцэтгэх захирлаар нь ажиллаж байгаа. Монголд хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн асар олон төрийн бус байгууллага, холбоод байдаг ч манайх төртэй уялдаа холбоотой ажиллаж, төрөөс цалинждаг гэдгээрээ анхдагч.

 Баянзүрх дүүрэгт маань 8 мянга гаруй хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд байдаг. Тэднийхээ эрх ашгийг хамгаалж, тэдэнд бага ч гэсэн итгэл найдвар хайрлахын төлөө ажиллаж байна.

-Гэр бүлийн чинь хүн, бас хүүхэд чин хөгжлийн бэрхшээлтэй юм байна. Юунаас шалтгаалж ийм өвчтэй болсон юм болоо?
-Гэр бүлийн хүний маань өвчний онош Монголд тогтоогддоггүй. Арьс өнгөний өвчин л гэж явдаг. Нарийн мэргэжлийн эмч нар байдаггүй учир оношийг нь гаргаж чаддаггүй. Хүүхэд маань 6 сар хүртэл мэдэгдэхгүй байж байгаад хөдөлгөөнд орсоноос хойш гар, хөлөөр нь өвчний шинж тэмдэг илэрч эхэлсэн.

Орой гутлаа тайлахаараа "Ааваа яая аа" гээд л хөлөө үлээлгэх гээд гүйж ирдэг нь маш өрөвдөлтэй байдаг.  Болдог бол өөрийгөө эмчлүүлэхийн хажуугаар хүүхэд, эхнэрийнхээ өвчний оношийг ч болтугай тогтоолгоод ирмээр байх юм.

Энэ хүрээд бидний ярилцлага өндөрлөв. Монгол эр хүн нүдэндээ нулимстай болсон явдал, зовлон шаналалаа ийн ярилаа.

Монголчууд минь   “Нэг гэр бүл монголын ирээдүй “ хандивын аянд нэгдэж  Монголын ирээдүй болсон залуу гэр бүлийг дэмжихийг уриалж байна.

Д.Ундрах /24tsag.mn/