УИХ-ын гишүүн Т.Доржханд нүүрсний хулгайн асуудлаар Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэд асуулга хүргүүллээ. Тэрбээр "Нүүрсний дөрвөн том хулгай бий. Үүнийг УИХ-ын танхимд нээлттэйгээр, шаардлагатай мэдээллийг иргэдэд өг гэж байгаа юм. Хамгийн багадаа 20 их наядын хулгайн асуудал бий болчихсон байхад үүнийг дараад өнгөрч болохгүй. Хөгжлийн банкны хэрэг хоёр их наядын асуудал. Гэтэл нүүрсний хулгай түүнээс 10 дахин их хохирол учруулсан" гэв.

Нэгдүгээрт, оптик гэрээ буюу зах зээлийн үнээс 10-20 хувь хямд үнээр нүүрс худалдан авах гэрээ байгуулаад компаниудад өгчихсөн. Эдгээр хүмүүс цааш нь хятадын худалдан авагчдад үнэ өсгөж зардаг.

Хоёрдугаарт, гаалийн мэдээнд тусгагдаагүй хулгайлагдсан нүүрсний асуудал. Өнгөрсөн 10 жилийн хугацаанд 6.4 сая тонн нүүрсний бүртгэл Монголын гаальд бүртгэл байхгүй хэр нь БНХАУ-ын гаальд бүртгэл нь байдаг. 2013 онд хоёр улсын Засгийн газар ажлын хэсэг байгуулж, нэгдсэн дүгнэлт хийхэд 430 мянган тонн алдагдсан байсан. Энэ асуудлыг шүүхийн байгууллагад өгсөн ч прокурор дээр очоод хэрэгсэхгүй болсон. Үүнээс хойш алдагдсан нүүрсний хэмжээ 6.4 сая тонн болж нэмэгдсэн. Өнөөдрийн зах зээлийн хамгийн бага ханшаар буюу 100 ам.доллароор тооцоход 6.4 тэрбум ам.долларын хулгай хийгдсэн гэсэн үг.

Гуравдугаарт, нүүрсний тээврийн асуудал буюу онгоцны тарифаар нүүрс тээвэрлэсэн байх жишээтэй. Онгоц нэг цаг нисэх тариф олон улсад 100 ам.доллар байдаг. Гэтэл манайх ердөө 30 км замд нэг тонн нүүрсийг 400 ам.доллароор тээвэрлэсэн гэдэг нь үнэн. Энэ асуудлыг хязгаарлахгүй бол Монгол Улс нүүрсний зах зээлд хожигдоно. БНХАУ-ын нүүрсний зах зээл, эрчим хүчтэйгээ нийлээд 700 сая тонн, үүнээс 100 орчим тонн нь коксжих нүүрс байдаг. Надад ирсэн мэдээллээр Монголоос гарсан нүүрс БНХАУ-д очоод Европ руу тонн тутам нь  400-500 ам.доллар болж зарагдаж байна. Гэтэл бидэнд тээвэр байхгүй учир үүнийгээ хийж чадахгүй байна.

Дөрөвдүгээрт, төмөр замын хулгай. Урагшаа болон зүүн тийш хоёр төмөр зам тавьсан. Гэтэл урагшаа тавьсан төмөр замын санхүүжилтийн эх үүсвэр нь нөгөө төмөр замаасаа 3-4 дахин өндөр байсан. Цаашлаад Богд уулын урдуур тавих төмөр замыг найман сая ам.доллароор тавина гэдэг мэдээлэл ирээд байна. Гэтэл энэ бүх мэдээллүүд нууц.

Энэ мэт явсаар хамгийн багадаа 30-40 их наядын хулгай хийгдсэн. Тиймээс энэ асуудлыг УИХ дээр нээлттэй хэлэлцүүлье. Төрийн өмчийн компаниудыг аль болох хувийн хэвшилд шилжүүлэхгүй бол хулгай дийлдэхгүй” гэв.

Т.Мөнхжаргал