Соёлын төв өргөөг буулгаж, оронд нь 50 давхар хоёр блок барилга барих талаар Улаанбаатар хотын удирдлагууд ярьж байгаа тухай хэвлэлүүд мэдээлж байна. Түүхэн ач холбогдолтой уг барилгыг нураах эсэх асуудалд олон нийт ч шүүмжлэлтэй хандаж байгаа. Тэгвэл ийм асуудалд дэлхийн томоохон хотууд хэрхэн ханддаг вэ?

АНУ, Вашингтон хот

АНУ-ын нийслэл бол Америкт төдийгүй дэлхийд өндөр барилга бариулахыг хуулиар хориглосон цорын ганц хот байх. Вашингтон бол дэлхийн хамгийн албан ёсны төлөвлөлт хийгдсэн нийслэл хот гэдэгтэй маргах аргагүй. Хотын ямар ч барилга 169 метрийн өндөртэй Вашингтоны хөшөө, 88 метрийн өндөртэй АНУ-ын Капитолын бөмбөгөр оройнаас илүү өндөр байж болохгүй гэх хууль, тушаал өнөөг хүртэл хүчин төгөлдөр хэвээр байгаа юм. 

1894 онд 50 метрийн өндөртэй, 12 давхар Каир зочид буудлыг барьсны дараа гарсан эсэргүүцлийн улмаас үүссэн 1899 оны Барилгын өндрийн тухай хуулиар аливаа барилгыг 49 метрээс өндөр байхыг хориглосон түүхтэй. Энэ хотод орон сууцны барилгуудын өндөр нь 27 метр, арилжааны барилгуудын өндөр нь 40 метрээр хязгаарлагддаг. Хотын төвийн арилжааны дүүргийн зөвхөн багахан хэсэгт л 49 метрийн "туйлын" хязгаарт хүрсэн барилгуудыг зөвшөөрдөг.

ОХУ, Санкт-Петербург

1698 онд Их Петр хаан Лондонд дөрвөн сарыг Уильям III-ын зочноор өнгөрөөж, энд харсан зүйлдээ маш их сэтгэл нь хөдөлсөн тул таван жилийн дараа тэрээр Темзийн тэнгэрийн хаяанд харагдах хөл хөдөлгөөн ихтэй ордон, сүм хийдүүдээс ихээхэн урам зориг авч, өөрийн нэрэмжит уг хотыг барьж эхэлсэн. Илүү төлөвлөсөн, дэг журамтай байдлаар тодорхой төсөөлөгдсөн ч өнөөдөр Санкт-Петербург нь Лондонгоос илүү Лондонгийн шийдлийг харах боломжийг олгодог.

Вашингтоны нэгэн адил Санкт-Петербург бол хотын нэгдмэл үзэл баримтлал дээр суурилсан хэт төлөвлөлттэй хот юм. Энэхүү хатуу хяналттай хотын хэв маяг нь Дэлхийн хоёрдугаар дайныг хүртэл Лондонгийнх шиг 300 гаруй жилийн турш түүхэн дурсгалт газруудын бөмбөгөр оройгоор зааг тогтоож байв. Хотын төвийнх нь ихэнх хэсэг дэлхийн хамгийн томд тооцогддог ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн өвийн дурсгалт газар юм. Энэ бүсэд барилгуудыг 40 метрийн өндөрт хязгаарладаг нь хотын ямар ч барилга өндөр баригдахгүй гэсэн хатуу дүрэмд захирагдаж байна.

Гэвч 2005 онд эрчим хүчний аварга компани болох Газпромын 403 метрийн өндөр тэнгэр баганадсан барилга барих санал олон эсэргүүцэлнй тулгарсан. Энэхүү цамхаг нь Санкт-Петербургийн түүхэн төвд анхных байх байсан бөгөөд төлөвлөлтийн олон дүрмийг зөрчсөн ч батлагдсан. Үүний дараа үймээн самуун дэгдэж, жагсагчид хууль эрх зүйн маргаан үүсгэсэн. ЮНЕСКО Санкт-Петербургийг Дэлхийн өвийн дурсгалт газраас нь хасахаар сүрдүүлсэн.

Герман, Франкфурт 

Франкфурт нь зөвхөн он цагийн хувьд түүхэн хот юм. Дэлхийн хоёрдугаар дайны төгсгөлд хотын 65 хувь нь сүйрч, өмнө нь Германы хамгийн том төв цэг байсан алдарт дундад зууны үеийн төвийн 10 хүрэхгүй хувь нь үлдсэн байв. Гэхдээ Франкфуртын сэргээн босголтын гайхалтай түүх нь дайны дараа боссон Германы эдийн засгийн гайхамшгийн илрэл билээ.

Анхны түүхэн хэв маягаараа ихэвчлэн сэргээн босгосон Дрезден, Мюнхенээс ялгаатай нь Франкфурт өөрийгөө бүрэн орчин үеийн хот болгон дахин бүтээжээ. Өнөөдөр Франкфурт нь Европын хамгийн гайхалтай орчин үеийн тэнгэр баганадсан барилгуудын нэгтэй бөгөөд түүний төвийн санхүүгийн дүүрэг нь тэнгэр баганадсан барилгуудаар дүүрсэн.

Эндхийн хамгийн чухал зохицуулалт бол төвийн бизнесийн дүүргээс гадуур өндөр барилгуудыг хориглодог бөгөөд барилгын өндөр нь 20 метрээр хатуу хязгаарлагддаг.

Парис, Франц 

Саяхныг хүртэл Парисын өндөр барилгуудын бодлого маш энгийн байсан. Тэнд 36 метрээс дээш, ойролцоогоор 10 давхар барилгын өндөртэй зүйл барих нь хууль бус байв. Энэхүү хотын хэмжээний хуулийг 1977 онд нэвтрүүлсэн бөгөөд 210 метрийн өндөртэй шинэ Монпарнас цамхагийг өргөнөөр эсэргүүцсэн нь эрх баригчдыг ийм арга хэмжээ авахад хүргэсэн түүхтэй.

Гэхдээ Монпарнасаас өмнө ч Парис хатуу хяналттай намхан дээврийн шугамыг баримталдаг байв. Энэ зарлигийг зөвхөн Эйфелийн цамхагийн хувьд сулруулсан, учир нь энэ нь түр зуурын барилга байхаар төлөвлөгдсөн байв.

Өнөөдөр гайхалтай нь 59 давхар Монпарнас Парисын хотын хил хязгаар доторх цорын ганц тэнгэр баганадсан барилга хэвээр байна. Ла Дефенсе зэрэг бусад барилга нь нийслэлийн захын эргэн тойронд хамгаалалтын хэлбэрээр бөөгнөрсөн тул хотын дээврийн шугамын ихэнх хэсэг сүүлийн 150 жилийн хугацаанд үндсэндээ өөрчлөгдөөгүй хэвээр байна.

Л.Баяр