Шинэ Зеланд улс сүүлийн жилүүдэд тамхидалтын түвшнээ дэлхийд хамгийн хурдтай бууруулсан орнуудын нэг болж байна. Тус улсын туршлагаас харахад зөвхөн хориглох бодлого бус, харин хор хөнөөл багатай хувилбаруудыг бодитоор дэмжсэн нь энэхүү амжилтын гол шалтгаан болсон гэж олон улсын судлаачид болон эрүүл мэндийн байгууллагууд дүгнэж байна.
“Smoke Free Sweden” байгууллагын гаргасан “Quitting Strong: New Zealand’s Smoking Cessation Success Story” тайланд дурдсанаар Шинэ Зеланд улс 2011 онд насанд хүрэгчдийн тамхидалтын түвшин 16.4 хувь байсан бол 2023 он гэхэд ердөө 6 хувь хүртэл буурсан байна. Өөрөөр хэлбэл, ердөө хэдхэн жилийн дотор тамхи татдаг иргэдийн тоо бараг хоёр дахин багасчээ.
Энэ өөрчлөлттэй зэрэгцэн өдөр тутмын вэйп хэрэглэгчдийн тоо эрчимтэй өссөн байна. 2011 онд ердөө 2.6 хувь байсан өдөр тутмын вэйп хэрэглээ 2023 он гэхэд 9.7 хувь болж нэмэгдсэн бөгөөд хэрэглэгчдийн ихэнх нь өмнө нь тамхи татдаг байсан эсвэл давхар хэрэглэгчид байжээ. Судлаачдын үзэж байгаагаар энэ нь олон хүн шаталттай янжуур тамхинаас татгалзаж, утаагүй хувилбар руу шилжсэнийг харуулж байна.
Шинэ Зеландын Эрүүл мэндийн яам 2019 онд “Vaping Facts” нэртэй албан ёсны платформ ажиллуулж эхэлсэн бөгөөд “вэйп нь тамхинаас гарахад туслах, шаталтаас үүсдэг хорт бодисыг мэдэгдэхүйц бууруулсан хувилбар” гэж олон нийтэд мэдээлж байв. Үүний дараа 2020 онд “Vape to Quit” буюу “Вэйпээр тамхинаас гаръя” кампанит ажил эхэлж, төрийн байгууллагууд болон эрүүл мэндийн ТББ-ууд хамтран тамхи татдаг иргэдэд эрсдэл багатай хувилбар санал болгожээ.
Мөн Шинэ Зеланд зөвхөн насанд хүрэгчдийн шилжилтийг дэмжээд зогсохгүй, насанд хүрээгүй хүүхдүүдийг хамгаалах хатуу зохицуулалтыг зэрэг хэрэгжүүлсэн байна. Тухайлбал:
Насанд хүрээгүй хүнд худалдаалсан дэлгүүрүүдэд өндөр торгууль ногдуулах
Зарим амт, маркетингийн нэршлийг хязгаарлах
Ихэнх вэйп бүтээгдэхүүнийг зөвхөн 18+ тусгай дэлгүүрээр худалдаалах зэрэг арга хэмжээ авчээ.
Үүний үр дүнд Шинэ Зеланд зөвхөн тамхидалтыг бууруулаад зогсохгүй, өсвөр үеийнхний вэйп хэрэглээг ч сүүлийн жилүүдэд бууруулж чадсан талаар ASH New Zealand байгууллага мэдээлсэн байна.
2025 оны Шинэ Зеландын Эрүүл мэндийн судалгаагаар тус улсын нийт тамхидалтын түвшин 6.8 хувь болж буурсан бөгөөд 15-24 насны залуусын тамхидалт ердөө 3.2 хувь болсон нь түүхэн доод үзүүлэлт гэж тус улсын Засгийн газар мэдэгдсэн байна.
Эрүүл мэндийн судлаачид Шинэ Зеландын туршлагыг “хориг ба шийтгэл”-ээс илүү “хор хөнөөл бууруулах” бодлого үр дүнтэй байгаагийн тод жишээ гэж үзэж байна. Тэдний дүгнэснээр, никотины хэрэглээг бүрэн устгах боломжгүй нөхцөлд хамгийн аюултай хэлбэр болох шаталттай янжуур тамхинаас хүмүүсийг холдуулах нь бодит амжилт авчирч байгаа ажээ.
