“Засгийн газар огцрох гэнэ. Намрын улс төр идэвхжив. Л.Оюун-Эрдэнэ, Д.Амарбаясгалан талынхан Өмнөговьд фракциа цуглуулж, кноп тоолсон байна. АН-ынхан 42-уулаа Н.Учралыг огцруулахаар шийдлээ. МАН-ын бүлгийн талцал, хуваагдал ихэслээ” гэх мэт улс төрийн олон таамаглал, чимээ сураг намрын хадлан тэжээл, хичээл сургууль, түгжрэл, тэр байтугай олон улсын томоохон хурлын мэдээллийг даван сошиал орчинд сэвэгдэж байна.
“Огцруулах юм биш үү, төр засаг унах нь ээ. Намрын зодооны дараа ажлаа ярьцгаах уу” гэх мэтээр төрийн мэдээлэлд арай ойрхон хэсэг нь ч хүлээлтэд шилжсэн байдалтай Төрийн ордон руу нүд, чих тавин чимээ сураг тавьж байгаа нь үнэн. “Чөлөөлье” үндэсний санаачилгаа чимээтэйхэн зарлаж гарч ирсэн Ерөнхий сайд Н.Учрал зургаан сараа гүйцээх үү, эс гүйцээх үү гэдэг мессежийг дэргэд нь сууж байгаа атлаа эс үйлдэхүйгээр “хутгалж” буй намынх нь нөхөд гаргав уу, эсвэл нэг танхимд сууж чадаагүйдээ Лодой гишүүний хэлдэг шиг чихэр нэхсэн хүүхдэд гаргаж долоолгодог зайрмаг шиг болтлоо хэврэгшсэн огцруулах бичигнээс өөр улстөржилтгүй АН-ынхан сэвэв үү гэдэг нь сонирхох ёстой сэдэв мөнөөсөө мөн юм.
Тэгвэл сошиал орчинд явж буй мэдээллээс ажвал “Их тэнгэр”-т нам дуугаар хуралдсан Ардын намынхан юутай ч гадаад талын хүйтэн дайны хажуугаар дотоодын дайнаа хойш тавьж, халаасандаа “салаавч”-тай ч хамтдаа Ерөнхийлөгчийн сонгууль хүртэл явцгаая гэж шийдсэн бололтой. Төрийн тогтвортой байдлын төлөөх 30, 38-ын бүлгийг эвлэрэлд хөтлөх ажлын хэсэг гэгчийг байгуулж, С.Амарсайханаар ахлуулан төрөө, намаа самрахгүйгээр түвшин сайхан явцгаая гэж санал нэгдээд тарсан гэх. Ерөнхий сайд Н.Учрал ч авч үзээгүй, сууж чадаагүй суудал биш учраас авбал аваарай. Надад айж, эмээх зүйл алга гэдгийг хэлжээ.
Тэгвэл Н.Учрал хэний уурыг тэгтлээ хүргэчихэв. Улайчихсан төсвөө тодотгоё, ирэх оны улсын төсвөө чамбайхан баталчихъя, том төслүүдээ хөдөлгөе, 1.4 их наядын алдагдлаа олоод цалин, тэтгэврээ нэмчихье гэж зүтгэж яваа Н.Учралд АН-ын зайрмаг шиг бичгээр захиа дайж, 30-ын бүлгийн “халаасны салаавч”-аар үг дайх том бүлэглэл, эрх ашиг хэнд байв гэдгийг хэрсүү монголчууд харин төвөггүйхэн олж орхижээ. Хэргийн эзэн хэнгэргийн дохиур нь “Рио Тинто” буюу ногдол ашгаа энэ онд өгөхгүй гэсэн Оюутолгой талынхан хийгээд түүнийг тойрон хүрээлж, магтан дуулагч улстөрчид байсныг өнөөдрөөс эхлэн хэвлэлүүд хөндөж эхлэх нь тэр.
Н.Учралын тухайд Оюутолгойн асуудлаар тунчиг зоригтой дуугарсан цөөхөн Ерөнхий сайдын нэг. Өмнө нь сөрөг хүчнээс Н.Алтанхуяг, эрх баригчдаас У.Хүрэлсүх, Г.Занданшатар нар жинтэйхэн дуугарч байсныг санацгаая. Гэвч тэдгээр улстөрчдийн хувь заяа ямар амархан зурагдсан гэж санана аа. У.Хүрэлсүх нэг л өглөө таавчигтай хөхүүл ээжээс болж огцорч байсан бол Ерөнхий сайд Г.Занданшатар бүлгийн хурал руугаа орж гарч ирээд л хоёр гараа өргөн бууж өгч байлаа. Харин түүний орыг залгаж гарч ирсэн Н.Учралын тухайд дотоодын хэдэн ААН-ээ дайсан гэж зарлах бус эсрэгээрээ тэднийг дэмжиж ажиллахаа ил тод илэрхийлж, “Чөлөөлье” үндэсний санаачилгынхаа хүрээнд аж ахуйн нэгжүүдээ дэмжиж, араас нь хүч өгч, хамтраад бүтээе, өөрчилье гэж зүтгэж яваа. Тийм учраас үндэсний компаниуд лавтай Н.Учралыг тогтоон барих гэж зүтгэнэ үү гэхээс “тойрох”-ыг нь зураад хөөе гэж ярилцаагүй нь тодорхой. Н.Учрал харин “Рио Тинто”-г л өмнөө суулгаж байгаад “Монголын эрх ашгийг хангаж чадахгүй бол та бүхэнтэй хамтарч ажиллаж чадахгүй шүү. Энэ бол та нарын биш Монголын ард түмний баялаг. Усны төлбөр гэхэд л 14 тэрбум төгрөг байгаа шүү. Хуулийн хүрээнд ажлаа хийцгээе” гээд палхийтэл хэлчихсэн юм билээ. “Ногдол ашгаа өг, зээлийн хүүгээ бууруул, менежментийн төлбөрөө багасга, хүүг эргэж ярилцдаг жилээ багасга” гэсэн тов тодорхой, тунчиг ажил хэрэгч саналыг тавьсны дараа “Рио Тинто”-гоос “Бид шат дараатай шийдвэрүүд гаргаад явна аа. Ногдол ашгийг хэлэлцээрийн ширээний ард суугаад ярилцаж байгаад энэ ондоо багтааж өгөх талаар ярьцгаая” хэмээгээд гарч одсоноос хойш гутлынх нь улны шороо ч арилж амжаагүй байна. Гэтэл начир дээрээ найр тавьж, дүр эсгэн гарч одсон тэд нанчилдааны эх үндсийг тавьчихаад хөшигний ард “шүдээ чигчлэн” зодооныг хөндлөнгөөс ажиглаж суугаа нь тодорхой болжээ.
Тэрбумын сураг сонсчихвол төр улсаа байтугай төрсөн эхээ ч худалдаж мэдэх МАН, АН-ын хэдэн увайгүй улстөрчид түүнд нь харин хүч нэмэн уухайлж, Н.Учралыг л унагачихвал улсаараа цэнгэлийн манлайд хүрэх нь ээ хэмээн алгаа ташиж, гадна талд дэлхий амар амгалан байна, нефтийн бүтээгдэхүүний үйлдвэр огт дэлбэрээгүй шүү хэмээн “тормолзож” зогсох нь гаслантайяа. Сөрөг хүчин гэдэг сөрж л зогсохын нэр гэж ойлгосон сөрөг хүчний дарга нь хүртэл “Гадна талдаа дэлхий амгалан байна. Дотоодод л харин болохгүй байна. Н.Учрал л эдийн засгийг ийм болгочихлоо. Шатахуун аваачаад нуучихлаа” гэсэн гэнэн юм ярьж зогсох хүртэл нь Рио тэднийг сумлаж, цэнэглэжээ.
Мөнгөө төлчихвөл хөгжмөө захиалдаг улс төрийн зарчим ёсоор ногдол ашиг өгөхгүй, менежментийн төлбөрөө гацаах, ус ашигласны төлбөр, татварын бас бус маргаанаа цэгцлэхгүй, өнөөгийн нөхцөл байдлаа хэвээр хадгалах ашиг сонирхлоо төрөөр чинь тоглоно шүү, суудлаас чинь буулгана шүү гэсэн сүрдүүлгээр монголчууд хийгээд ард түмнийхээ эрх ашгийг хамгаалсан Ерөнхий сайд Н.Учралд өгч байгаа мессежээ болголоо, тэд. Оюутолгойн асуудлыг сөхсөн Засгийн газар бүхэн яагаад эсэргүүцэлтэй тулгардаг, чимээгүй өнгөрдөг вэ. Харин Монголын талын өгөөжийг нэмэгдүүлэх гэсэн аливаа оролдлогыг улс төрийн аргаар нурааж байдаг энэ бүх асуудлыг хууль хяналтынхан эцэслэн шалгаж, улсынхаа эрх ашгийг эсрэг зогсож буй улстөрчдөө ард түмэн нүдлэн цээжилж, улс төрийн хариуцлага ярьдаг болохсон. “Хэний нам бэ” гэдгээс илүү хэний эрх ашгийг хамгаалан дуугарч буйг ард түмэн анзаарах цаг хэдийнэ иржээ.
