АТГ-аас сумдуудын төсвийг шалгасан нь багагүй асуудлыг үүсгээд байгаа аж.  Тодруулбал, сумын засаг дарга нарын сумын төсөв, сум хөгжүүлэх сангийн мөнгийг захиран зарцуулж байгаа байдлыг шалгахад нийт 300 гаруй сумын талаас илүү нь хяналт хариуцлагагүй, хууль биелүүлээгүй нь тогтоогджээ. Талаас илүү хувь нь гэхээр  багаар бодоход  170 орчим засаг дарга хууль биелүүлээгүй нь тогтоогдсон байна. Тиймээс тэдэнд  эрүүгийн хэрэг үүсгэх хэмжээний нөхцөл байдал үүсээд байгааг эх сурвалж онцоллоо.

Гэвч 170 гаруй засаг даргад эрүү үүсгэнэ гэдэг амаргүй. Үүнтэй зэрэгцээд багагүй асуудлууд ч гарч ирэх юм. Адаглаад олон тооны удирдлагууд шалгахад цаана нь ямар хүндрэл бэрхшээл үүсэх үү гээд л бодох зүйлүүд ихээр гарч ирж байгаа юм. Нөгөө талаас зөрчлийг арилгуулах арга хэмжээ авсан төдийхнөөр энэ асуудлаар шийдвэл зөрчил арилахгүй цааш даамжрах хандлагатай байгаа юм. Тиймээс АТГ-ынхан энэ олон засаг дарга нарын хууль бус үйлдэлтэй хэрхэн тэмцэх, эрүүгийн хэрэг үүсгээд явах нь зөв буруу гэдэг дээр их л эргэлзээтэй суугаа бололтой. Өөрөөр хэлбэл,  засаг дарга нарын хууль зөрчсөн байдал АТГ, хууль хяналтынхны толгойны өвчин болчихоод байгаа аж.

 Аймаг, сумдад  хууль үйлчилдэггүй жишиг тогтсон нь наад захын жишээгээр баталгаажаад байгаа юм. Тухайлбал,  сумдын засаг дарга нар  тендертэй хийх ажлыг тендергүй өгдөг, худалдан авалтын хууль дүрэм  хэрэгжүүлдэггүй гэх зөрчлүүд байсаар байгаа юм.

Тэр олон хүнийг татахаар орон нутгийг хамарсан маш том хямрал болох учир хууль хяналтынхан  хууль биелүүлдэггүй засаг дарга нартай хэрхэн тэмцэхээ мэдэхгүй байх нь ч аргагүй юм.  Гэвч энэ нь АТГ-ын хийх ёстой ажил, биелүүлэх ёстой дүрэм журам учир аль нэг тийшээ шийдэх нь дамжиггүй биз ээ.

Ер нь орон нутгийн хөгжлийн сан шаардлагатай хүмүүстээ төсөв хуваарилахгүй цөөхөн албан тушаалтанд ногдож байгаа талаар шүүмжлэл иргэдийн дундаас гарсаар байгаа. Тэгвэл энэ талаар АТГ-ын Урьдчилан сэргийлэх, соён гэгээрүүлэх хэлтсийн дарга Б.Бат-Отгон доорх хариултыг өглөө.

Тэрбээр “Орон нутагт сум хөгжүүлэхтэй холбоотой зээл нөгөө нь “Орон нутгийг хөгжүүлэх сан” гэж байгаа. Төсвийн шинэ хууль гарсантай холбоотой хэрэгжээд явж байгаа ажлууд. Бүх сумдын хүрээнд төсвийн эрх мэдлийг нь шилжүүлсэн асуудал. Энэ нь орон нутгийн иргэдэд төсвийг хүргэх, орон нутгийн хөгжлийг дэмжих гэсэн зорилго байгаа боловч нөгөө талд нь ямарч хяналтын тогтолцоо байхгүйгээр энэ ажлыг хэрэгжүүлээд эхэлчихсэнтэй холбоотой. Аль ч аймгийн төрийн сангийн мэргэжилтнүүдтэй очоод уулзахад бүх сумдад хүрч ажиллаад, хууль эрх зүйн хүрээнд хэрхэн ажиллах талаар арга зүйн зөвлөгөө өгөөд, төсөв мөнгө нь яг зөв зүйлдээ зарцуулагдаж байна уу, хэн хэнд хүрсэн талаар судлаад явсан ажил байдаггүй. “Орон тоо, төсөв мөнгөний хүрэлцээгүйгээс сумдад ажиллаж чадахгүй байна” гэсэн тайлбар хэлдэг. Иймд орон нутагт ажиллаж байгаа төрийн албан хаагчид, шийдвэр гаргаж байгаа иргэдийн хурлын төлөөлөгчид аль аль нь хуулийг амьдрал дээр хэрхэн зөв хэрэгжүүлэх талаар мэдлэггүйгээсээ мөн зөрчил дутагдал ихээхэн гаргаж байна” гэсэн юм.