Аль ч улсын Парламентад парламентат ёсны гол мөн чанар болсон үндсэн 3 бүрэн эрх байдаг:1. Хууль тогтоох
2. Улсын төсөв батлах
3. Засгийн газрыг байгуулах, томилох.
Аль ч улс орны байтугай, ажил хэрэгч хувь хүн, байгууллага хүртэл төсөв, төлөвлөгөөгөө арга хэмжээ, мөнгөн дүн, зориулалт нэг бүрээр нь нарийн судалж, зааглан эрэмбэлж баталдаг нь зүй ёс. Монгол Улсын Төсвийн хууль тогтоомжинд ч УИХ нь төсвийг шатлал бүрээр, түүнд харьяалагдах төсвийн ерөнхийлөн захирагч, тэдгээрийн хэрэгжүүлэх хөтөлбөр, хүрэх үр дүн, хөрөнгө оруулалтын төсөл, арга хэмжээ, тусгай сан, орлого, санхүүжүүлэх эх үүсвэр бүрээр нь батлана гэж заасан байдаг. Гэтэл Засгийн газрын боловсруулсан 2015 оны улсын төсвийн төсөл нь тоон дүнгээрээ задаргаагүй, "цул, бүхэллэг" байдлаар УИХ-д орж ирлээ. Яг Ерөнхий сайд Н.Алтанхуягийн алдарт 50 тэрбумын багц шиг! Тэр 50 тэрбумын зарцуулалт адаг сүүлд нь ямар хэл ам, зарга болж, хуулиас гадуур зарцуулагдаж, хууль хяналтын байгууллагаар ч шалгагдан Ерөнхий сайдын зөвлөх нь буруутай нь тогтоогдон дууссаныг хэн бүхэн мэднэ.
Төсвийн хөрөнгөөр юу хийхийг Парламент нь шийддэггүй жишиг рүү оруулах гэж буй нь Парламентат ёсны төлөвшилд заналхийлсэн ноцтой алхам мөн. 2015 оны төсвийн төсөл нь улсын төсөв, эдийн засгийн хөгжлийн бодлогыг УИХ зангидаж барих, батлах бүрэн эрхийг угтаа үгүйсгэсэн үйлдэл болж хувирах аюул байна. Монгол Улс нь Үндсэн хууль ёсоор холбооны биш, нэгдмэл улс юм. Энэ нь төсөв, хөрөнгө оруулалт, татварын бодлогыг төв ЗГ, УИХ нь зангидана гэсэн үг! "Шууд ардчилал", "иргэний оролцоо" нэрээр орон нутгийн "төвөөс зугтах" сонирхлыг төсвийн бодлогоор дамжуулан хэрэгжүүлэх нь алсдаа Монгол Улсыг задлах эрсдэлд хүргэж ч болзошгүй.
Засгийн газар улс орны эдийн засгийн хөгжлийн бодлогыг хөтөлж, чирэх бодлого нь улсын төсөв юм. Гэтэл 2015 онд тэд юу ч бүтээхгүй гэхийн хамт юу ч хариуцахгүй гэх юм! Орон нутагт төсвийн эрхийг шилжүүлэх "ардчилсан" лоозонгоор халхавчлан Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг УИХ-ын бүрэн эрхийг үнэн хэрэгтээ булаан авч байна. Яагаад гэвэл Засаг дарга нарыг Ерөнхий сайд томилдог. Засаг дарга нараар дамжуулж УИХ-аас задаргаагүй батлагдсан төсвийг хэрхэн зарцуулах үүрэг чиглэлийг Ерөнхий сайд өгнө. Яг энэ агуулгаар Нэгдмэл Монгол Улсын төсвийг Холбооны улсын төсөв болгох ажиллагаа 2015 оны Төсвийн хуулийн төслөөр анх удаа хэрэгжих гэж байна! Тэрүүхэн тэндээ хаад, ноёд байх амбиц нь жижиг Монгол Улсыг тархай бутархай, дайн самуунд автуулж тусгаар байдлыг алдагдуулж ирсэнийг түүх гэрчилнэ. Төсвийн бодлогоор дамжуулж улс орныхоо эдийн засгийн хөгжлийн бодлогыг нэгтгэн тодорхойлох Парламентат ёс хэлбэр төдий болох үүд нээгдэхийн ирмэг дээр байна. 2015 оны улсын төсвийн хэрэгжилтийн хариуцлагыг ЗГ хариуцахгүй болох нь. Хэрэв тийм дээрээ тулбал харицлага үүрэх чадамжгүй, зугтдаг Засгийн газар ингэхэд хэнд хэрэгтэйн бэ?!!
Б.Энхбаяр
2014-10-09
2014-10-09
























































Сэтгэгдэл (8)