
НҮБ-ын Олон улсын шүүх өнөөдөр Мьянмар улс Рохинжа үндэстний цөөнхийн эсрэг геноцид үйлдсэн эсэхийг тогтоох түүхэн шийдвэрээ гаргана. Энэ нь 1948 онд Геноцидын гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх, шийтгэх тухай конвенц батлагдсанаас хойш олон улсын шүүхээс улсын хариуцлагыг тогтоохтой холбоотой гаргах анхны томоохон шийдвэрүүдийн нэг юм.
Нидерландын Гааг хотод байрлах НҮБ-ын Олон улсын шүүх (ICJ) орон нутгийн цагаар арваннэгдүгээр сарын 19-ний 10:00 цагт буюу Улаанбаатарын цагаар 17:00 цагт шийдвэрээ танилцуулахаар товложээ. Уг хэрэг нь 2017 оны наймдугаар сараас эхэлсэн Мьянмарын армийн ажиллагаатай холбоотой. Тухайн үед тус улсын Ракхайн мужид амьдардаг лалын шашинт Рохинжа үндэстний иргэдийн эсрэг цэргийн ажиллагаа явуулж, олон мянган хүний амь нас хохирсон, эмэгтэйчүүдийг олноор хүчирхийлсэн, тосгон суурингуудыг шатаасан гэх мэдээлэл гарсан юм.
Үүний улмаас 730 мянга гаруй Рохинжа иргэн хөрш Бангладеш улс руу дүрвэжээ. Өдгөө тус улсын Кокс-Базар дахь дүрвэгсдийн хуаранд 1.2 сая орчим Рохинжа иргэн амьдарч байна. Энэхүү хэргийг 2019 оны арваннэгдүгээр сард Гамби улс Олон улсын шүүхэд гаргасан бөгөөд Мьянмар улсыг 1948 оны Геноцидын конвенцыг зөрчсөн гэж буруутгасан юм.

Харин Мьянмарын эрх баригчид геноцид үйлдсэн гэх мэдээллийг няцааж, цэргийн ажиллагааг зэвсэгт бүлэглэлийн халдлагад өгсөн хариу арга хэмжээ байсан гэж тайлбарласаар иржээ.
Шүүхийн шийдвэрээр Мьянмар улсыг геноцид үйлдсэн гэж тогтоовол олон улсын эрх зүйн түүхэнд онцгой ач холбогдолтой үйл явдал болно. Учир нь өнөөг хүртэл олон улсын шүүхээр геноцидын гэмт хэрэгт хувь хүмүүс ял шийтгүүлж байсан ч аль нэг улсыг уг гэмт хэрэг үйлдсэн хэмээн шууд хариуцлага хүлээлгэсэн тохиолдол гараагүй байна.
Гэхдээ Олон улсын шүүх хувь хүмүүсийг эрүүгийн хариуцлагад татдаггүй бөгөөд тухайн улсын олон улсын гэрээгээр хүлээсэн үүрэг, хариуцлагыг тогтоодог. Шүүхийн шийдвэр эцсийнх бөгөөд давж заалдах боломжгүй ч хэрэгжүүлэх эрх мэдэл нь хязгаарлагдмал байдаг. Энэхүү шийдвэр нь зөвхөн Мьянмарын асуудлаар зогсохгүй, бусад улс орны эсрэг үүсгэсэн геноцидын хэргүүдэд, тэр дундаа Газын зурвастай холбоотой Израилын эсрэг Өмнөд Африк улсын гаргасан нэхэмжлэлд жишиг болох магадлалтай гэж хуульчид үзэж байна.
Л.Баяр





















































