Долдугаар сарын 1-ний хэрэгт буруутгагдан хоригдож буй цагдаагийн экс дарга нарын өмгөөлөгч О.Алтангэрэл, Т.Мөнхдэлгэр нарыг цагдан хорих 111 дүгээр төв хорьж, өнгөрсөн долоо хоногт сулласан.Долдугаар сарын 1-ний хэрэгт буруутгагдан хоригдож буй цагдаагийн экс дарга нарын өмгөөлөгч О.Алтангэрэл, Т.Мөнхдэлгэр нарыг цагдан хорих 111 дүгээр төв хорьж, өнгөрсөн долоо хоногт сулласан. Тэднийг өнгөрсөн гуравдугаар сарын 28-нд болсон цагдаагийн экс дарга нарын шүүх хурлын үеэр шүүгчийн зөвшөөрөлгүйгээр хурлыг орхин гарсан хэмээн буруутган, 14 хоног захирамж гарсан билээ. Суллагдсаныхаа дараа О.Алтангэрэл өмгөөлөгч Хүний эрхийн үндэсний комист хандахаа мэдэгдсэн юм. Ингээд тэдний баривчилгааны талаар өмгөөлөгч Т.Мөнхдэлгэртэй ярилцлаа. -О.Алтангэрэл өмгөөлөгч та хоёрыг цагдан хорьсныг О.Алтангэрэл өмгөөлөгч хууль зүйн үндэслэлгүй гэсэн. Харин таны хувьд?
-Бид өнгөрсөн гуравдугаар сарын 28-нд болсон шүүх хурлын үеэр үйлчлүүлэгчдээсээ татгалзаж, шүүх хурлыг орхин гарсан. Гэтэл үүний дараа Нийслэлийн шүүхийн ерөнхий шүүгч, Улсын ерөнхий прокурор мэдээлэл хийж, бидний гаргасан шийдвэрийг галзуу, солиотой хүний хийх ажил мэтээр тайлбарласан. Тэдний үйлдэлд үнэхээр харамсаж байна. Учир нь тэд биднийг буруутгаж байгаа шалтгаанаа олон нийтэд өмгөөлөгчид нь шүүх хурлын үеэр ямар ч шалтгаангүй, өвчин туссан юм шиг гараад гүйчихсэн мэтээр ойлгуулсан. Тэгээд дараа нь хүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээр шүүх хуралдааныг орхин гарсан гэдэг үндэслэлээр 14 хоногийн баривчлах арга хэмжээ авсан. Уг нь бид үйлчлүүлэгчдээсээ татгалзах болсон шалтгаанаа шүүх бүрэлдэхүүнд тайлбарласан. Би 29 хавтаст хэргээс хоёртой нь л танилцсан. Тийм байж шүүх хуралд орж, улсын яллагчтай яаж мэтгэлцэх юм бэ, энэ хүндэтгэн үзэх шалтгаан. Бид үйлчлүүлэгчдээсээ татгалзсан нь Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуульд заасан эрхээ эдэлсэн хэрэг. Бидний тавьсан удаа дараагийн үндэслэлүүдийг шүүх хүлээж аваагүй, дандаа татгалзаж байсан.
-Таны хувьд бусад өмгөөлөгчдөөс онцлогтой шүү дээ. Г.Ганбаатар хурандаад хууль зүйн туслалцаа үзүүлээд нэг их удаагүй байсан байх?
-Миний хувьд гуравдугаар сарын 21-ны өдрөөс эхлэн энэ хэрэг дээр ажиллаж эхэлсэн. Энэ хэрэг өөрөө 29 хавтаст хэрэгтэй. Эдгээрээс ажлын дөрвөн өдөр бусад ажлаа хойш тавиад зогсоо зайгүй уншиж байж, хоёр хавтаст хэрэгтэй л танилцсан байсан. Гэтэл хэрэгтэй танилцсаны дөрөв дэх өдөр нь дараагийн шүүх хурал 28-нд товлогдсон гэдгийг мэдсэн. Уг нь шүүх хурлын товыг шүүх хуралд оролцох талууд бүгд сууж байгаад хэн хэнээсээ санал авсны дүнд зөвшилцөж байж гаргадаг. Өөрөөр хэлбэл, байцаан шийтгэх ажиллагаанд оролцогчдын эрх ашиг хангагдсан, шүүх хуралдааныг товлон зарлахад саад болох ямар нэгэн зүйл алга гэж үзсэн цагт сая шүүх хурлын тов гарах ёстой. Гэтэл ийм процесс огт явагдалгүй хурал зарлагдсан байсан. Тэр бүү хэл хурлын тов гарсныг бидэнд албан ёсоор мэдэгдээгүй. Бид хүнээс дуулж, мэдсэн. Миний хувьд хурал зарлагдсаныг мэдсэн даруйдаа хойшлуулж өгөх хүсэлтийг шүүхэд албан ёсоор тавьсан. “Хэргийн материалтай танилцаж амжаагүй байна, Ийм учраас хуралд оролцох боломж алга” гэдгээ хэлсэн. Энэ хүсэлтийг 28-ны өдрийн шүүх хуралдааны өмнө буюу байцаан шийтгэх ажиллагааны хуулийн дагуу бусад өмгөөлөгч нарын гаргасан хүсэлтийг хамтатган авч хэлэлцсэн. Ингээд миний тавьсан саналыг хүлээж авах боломжгүй гэж мэдэгдсэн. Бусад өмгөөлөгч нарын хүсэлтийг ч мөн авч үзээгүй. Ийм үед О.Алтангэрэл өмгөөлөгч бид хоёрын хувьд шүүх хуралдааныг орхиж гарахаас өөр арга байгаагүй. Өөрөөр хэлбэл, шүүх бүрэлдэхүүн дунд байгаа гурван шүүгч давуу эрхтэйгээр нэг талынхаа эрхийг зөрчсөн.
-Тэгэхээр өмгөөлөгчдийн эрх ашгийг зөрчсөн гэж хэлэх гэж байна уу?
-Яг л тийм зүйл болсон шүү дээ. Алив шүүх хуралдаанд өмгөөлөгч, улсын яллагч, шүүгч гээд бүх талууд адил тэгш эрхтэйгээр оролцох ёстой байдаг. Хэнд ч хуулиар олгогдсон давуу эрх байхгүй. Гэтэл бүхэл бүтэн 29 хавтаст хэргээс ердөө хоёрыг л уншсан өмгөөлөгч хэргийг хангалттай хугацаанд уншиж танилцаад, яллах дүгнэлтээ үйлдчихсэн улсын яллагчтай адил төвшинд мэтгэлцэж үйлчлүүлэгчийнхээ эрх ашгийг хамгаалах ямар ч боломж байгаагүй. Мэтгэлцэх болон тэгш эрхийн зарчмын талаар ЭБШХ-д тусгайлан заасан нь бий. Гэтэл энэ заалтуудыг шүүхээс зөрчиж, удаа дараа хууль бус байцаан шийтгэх ажиллагаа явуулаад байгаа юм.
-Тэгэхээр та цаашид ямар нэгэн байгууллагад хандах уу?
-Хууль бус шийдвэрээр хоригдоод гарч ирсэндээ үнэхээр гомдолтой байгаа. Харин энэ шийдвэрийг гаргасан шүүгчдийн асуудлаар зохих байгууллагад нь хандах болно. Энэ хэрэгт оролцож байгаа шүүгчид өмгөөлөгчдийн тавьсан хүсэлтийг огт хүлээж авдаггүй, биднийг шүүх хуралд тэгш эрхтэйгээр оролцох эрхтэй хүмүүс гэж огт хүлээж авахгүй байгаа. Тиймээс энэ хүмүүсийн асуудлыг гаргаж тавих болно.
-Өмгөөлөгчдийг хорьж, удаа дараа хууль бус гэж хэлүүлэх шийдвэр гаргаад байгаа нь эцэстээ ямар зорилготой юм бол?
-Өмгөөлөгчдийг ингээд хорьчихож байгаа юм чинь жирийн иргэн хэнийг ч болов яаж л бол яаж хорих юм байна гэдгийг өөрийн биеэр үзэж байж л мэдэрлээ. Энэ бүхэн бол хурандаа нарын хэрэгт томилогдсон цөөн тооны шүүгчдийн л хууль бус асуудал гэж үзэж байна.
-Ер нь өмнө өмгөөлөл үзүүлсэнийхээ төлөө хоригдсон тохиолдол байдаг юм болов уу?
-Түүхэнд гэвэл хэтийдсэн болох байх. Ёстой ойрын хэдэн жилд өмгөөлөгчийн эрх зөрчигдөж, цагдан хоригдсон явдал боллоо гэж дуулаагүй. Хурандаа нарын хэргийн тухайд өмгөөлөгчдийн эрх ашиг зөрчигдөж, ингэснээр үйлчлүүлэгчдийн буюу хүний эрх ноцтойгоор зөрчигдсөн үйлдэл болж байжээ гэдгийг энэ хэрэгтэй танилцах богино хугацаанд олж мэдэрлээ. Тиймээс энэ явдалд цэг тавьж, зоригтойгоор дуугаран хэлэх нь зүйтэй юм байна гэж үзсэн. Нөгөө талаар, байцаан шийтгэх ажиллагаа бол хуулийн дагуу явж байх ёстой. Энэ ажиллагаанд оролцож байгаа бүх субъектууд болох хэрэг бүртгэх, мөрдөн байцаах, прокурор, шүүх, өмгөөллийн байгууллагууд бүгд хуулийг ягштал мөрдөж ажиллах ёстой. Харин хэн нэгэн хүн өөрийн зоргоор, өөрийн эрх ашигт нийцүүлж хуулийг хэрэглэх л юм бол хүний эрх зөрчигдөж, алдаа завхрал гардаг. Тийм учраас шүүхийн хууль бус хэрэглээг таслан зогсоох ёстой гэдгийг л байцаан шийтгэх ажиллагаанд хуулийн дагуу оролцож байгаа субъетуудад онцлон хэлмээр байгаа юм.
-Хоригдох хугацаанд нөхцөл байдал хэр байв?
-Дэнжийн мянгын саатуулах байр бол үнэхээр удсан барилга. Өмхий чийг ханхлаад л, хүндхэн л байлаа.
-Ярилцсанд баярлалаа Б.Чимэг
