Гавьяагаараа тэтгэврийн хүн л амьдарч болно. Тэтгэвэрт гараагүй бол ирээдүйгээрээ амьдар л даа. Хувь хүн ч тэр,нам ч тэр.

АН-ын генсек Л.Эрхэмбаяр

Ардчилсан нам уг нь залуу нам. Нас сүүдэр 94 хүрсэн гэх МАН-ын дэргэд 25-хан настай гэж болно. Улс төрийн болоод биологийнхоо насны хувьд тэтгэвэртээ гарах арай л болоогүй байх учиртай. Гэтэл өчигдөр АН тэтгэвэрт гарсан болохоо албан ёсоор зарлалаа. Тодотгоё. Улс тө­рийн сурталчилгааны “Тэр гавьяа хэнийх вэ” агуулга бүхий самбаруудыг тус намаас Улаанбаатар хотын гудамжуудад байршуулжээ. Удахгүй орон нутагт ч байрлуулна гэх мэдээ байна. Эдгээр самбар нь өөрийн намын өнгөрсөн хугацаанд бий болгож, бүтээж, хийсэн ажлуудын гавьяаг ард олонд сануулсан, таалгасан, бид гавьяатай гэдгээ тулган зандарсан, хийсэн үйлдэлдээ хариу нэхсэн, шаардсан өнгө аясыг шууд илэрхийлсэн байх юм. Тэнд, “ТҮЦ машин нэвтрүүлж, төрийн үйлчилгээг түгжрэлгүй болгосон гавьяа хэнийх вэ?”, “Гудамж төсөл” хэрэгжүүлсэн гавьяа хэнийх вэ?”, “Аймгийн төвүүдийг засмал замаар холбосон гавьяа хэнийх вэ?”, “8 хувийн зээлээр 75 мянган өрхийг орон сууцаар хангасан гавьяа хэнийх вэ?” гэж гавьяа гэж боддог бүхнээ тоочсон бололтой юм.

Гавьяаны их бага, олон цөө­ний тухай энд огт ярих гэсэн­гүй. Гавьяа байгуулсан бол ард олон асуулгаж байцаалгах шаард­лагагүйгээр дүнгээ тавих биз, эсрэгээрээ гай тарьсан бол бас л үнэлг­ээгээ өгөх нь тэдний хэрэг ээ. Харин гавьяагаараа ацаг­лаж, эс ширхэгчлэн тоочиж суугаа АН-ын өрөвдөлтэй төрхийг хараад эрхгүй “Өвгөрч дээ, хөөрхий” гэж эвийлмээр болж байна. Хүн хөгшрөхөөр хүүхэд нохойн доог болно гэж. Тэр нь дүүрч. Эдгээр самбарыг нь элэглэж, сошиал ертөнцөөр дүүрэн доог тохуу, явган зугаа, яриа шүүмж өрнөлөө. Зарим нь “Явж явж ийм хүмүүсийг сонгосон нь хэний гавьяа вэ” гэж улстөржиж байхад нөгөө зарим нь “Хэний гавьяа вэ?” гэх хэлбэрээр бүх үйл хөдлөлийг эзэн биежүүлэх, гавьяажуулах ажил өрнүүлж байх жишээтэй. “Өвөл болж цас орлоо. Энэ хэний гавьяа вэ?” гэх нь холгүй хөөсрүүлцгээж байна. Зарим нь хэний гавьяа вэ гэж зандарч ирээд агсам тавьж ч байгаа дуулдсан.

Хүн ирээдүйгээ биш, өнгөрснөө илүү их ярьдаг болоод эхлэхээрээ хөгширч байгаагийн шинж гэх амьдралын үнэн байдаг. Улс төрийн намд энэ үнэн үйлчлэхгүй биш, харин ч яв цав нийцдэг учиртай. Ирээдүйд чиглэсэн, бодлого ярьдаг намыг залуу хүчин гэж үзнэ. Харин өнгөрсөнд хийж бүтээснээ л ярьдаг намыг ирээдүй нь бүрхэгдсэн буюу илт өвгөрсөн нам гэж үзнэ. АН-ын Ерөнхий нарийн бич­гийн дарга Л.Эрхэмбаяр манай сонинд (2015.11.30) ярилцлага өгөх­дөө гавьяа­гаараа буюу хийсэн бүтээснээрээ уралдах нь утгагүй гэж ярьсан нь цагаан дээр хараар бичээстэй бий. Тэр ”Гавьяаныхаа амралтанд гарчихаагүй л юм бол өмнөх түүхээ ярьж өмчлөөд яах юм. Бүтээх ажлаараа л өрсөлдье” гэж хэлжээ.

Мундаг үг. Гэтэл энэ нь зөвхөн алга ташилт л авахад зориулагдсан үг байснаас бус АН-ын зарчим, байр суурь, үзэл баримтлал биш байж. АН гавьяагаа яриад эхэллээ. Энэ нь юу гэсэн үг вэ гэхээр, генсекийнх нь хэлснээр тус нам гавьяаныхаа амралтад гарлаа гэсэн л үг.

Ямар тохиолдолд гавьяа­ныхаа ам­ралтад гардгийг хүн бүр мэднэ. Хийж бүтээсэн бүхэнд тань талархаж бай­на, одоо цаашид хийж бүтээх хүсэл эрмэлзэл байвч бие, нас тань түүнийгээ гүйцэхгүй болжээ гэж үзээд тэтгэвэрт гардаг тийм л ил шулуухан ёсон. Ха­рин 25-тай хүн тэтгэвэрт гардгийг одоо­гоор дуулж байсангүй. Балетын ур­лагийнхан л хамгийн эрт буюу 35 насандаа тэтгэвэрт гардаг. Тэтгэвэртээ гарна гэд­гийг ирээдүйгээрээ бус, өн­гөрс­нөөрөө амьдрах үе гээд хэлчихэд буруудахгүй болов уу. Өөрөөр хэлбэл, дурсам­жаараа л амьдарна гэсэн үг. Тэгвэл АН аль хэдийнэ дурсамжаараа амьдраад эхэлжээ.

Улс төрийн намууд дурсам­жаараа амьд­рах, өнгөрсөн түүх, гавьяаг өмч­лөх, булаацалдах, гай алдааг өөрөө­сөө түлхэх, бусдад нялзаах зэ­рэг үзэгдэл бол хүсүүштэй үр дүнд хүргэ­дэг­гүй. Учир нь улс төрийн нам төрийн эрхийг барьж, улс орны хөг­жил дэвшил, ирээ­дүйн жолоон дээр суух зорилгыг хэрэгжүүлдэг субьект. Өөрөөр хэл­бэл, өнгөрсөн рүүгээ бага өнгийж, ирээ­дүй… рүү их өлийх ёстой. АН-аас нэр дэвшүүлж томилогдсон Ерөнхий сайд Ч.Сайханбилэг энэ тухай “Манай ард түмэн “өнгөрсөн бүхэнд хүн болгон цэцэн, үлтэрсэн маханд шүд болгон хурц” гэж ярьдаг нь учиртай. Арагшаа биш, урагшаа харж ажиллаж байж бид улам уужуу болно” гэж МАН-д ханд­сан захидалдаа онцолж байсан билээ.

МАН-ыг улс орны аливаа ололт амжилтыг өөрийн намын гавьяа гэж өмчилдөгт АН-ын зүгээс байнга дур­гүйц­лээ илэрхийлдэг. МАН өнгөр­сөнд ургасан өвс бүрийг манай нам ургуулсан гэж өвчигнөдөг болохоор аргагүй. Монгол Улсыг тусгаар тогт­нуулсан алдар гавьяа манайх, бүдүүлэг хоцрогдсон ард түмнийг өдий үед хил­тэй нь, хэлтэй нь, малтай нь авч ирсэн гавьяа манайх гэх мэтээр үргэлж өнгөрснийг өмчирхдөг. МАН-ын хувьд “Яалт үгүй хөгширсөн юм даа, зайлуул” гэж ойлгож болно. Ха­рин бид өнгөрснийг бус, ирээдүйг ярих ёстой гэж лоозогнодог АН-ын зүгээс өнгөрсөн гавьяаны тухай ийм ядруу­хан PR явна гэж хэн санах вэ. “Муу ламын дүвчин их” гэдэг дээ. “Бид МАН-ын баасыг цэвэрлэж яваа” гэж байнга ярьдаг байж тэр бохироос нь өөрсдөдөө авчирч нялах ямар хэрэг байсан бэ. Төрийн эрх барьсан өнгөрсөн 4 жилд хийсэн, бүтээсэн юм эрх биш байх нь мэдээж. Яг үнэндээ ард түмэн эдгээр ажлыг хийгээрэй л гэж сонгож, итгэл найдвар хүлээлгэсэн. Гавьяа нэхэж, агсам тавьж асуугаад байгаа эдгээр ажил нь тэдний хийх л ёстой байсан ажил үүрэг гэж харж байна. Гэтэл хэнээс хариу нэхэж, хийсэн бүтээснээрээ хэнд ялархаж, бас ямар хэлбэрийн “тэтгэвэр тэтгэмж”-ийг ард олноос шаардаад байгаа хэрэг вэ. Эцэст нь, энэ намаас нэг л зүйл асууя. Энэ намыг ингэж тэтгэвэрт нь гаргасан гавьяа хэнийх вэ?

Д.ДАМДИНЖАВ