Дэлхий нийтэд коронавирусний цар тахал дэгдсэн нь хүн төрөлхтөний хуурамч багыг хуулж, хэн нь хэн бэ гэдгийг харуулах завшаан олгов. Цөөн үгээр хэлбэл, арьс өнгө, шашин шүтлэгийн ялгаварлал устгаагүй гэдгийг, үр хүүхдээ аварч л байвал улсын эрх ашиг огтхон ч хамаагүй гэдгийг, өөрийгөө хамгаалж байвал найз нөхөд, ойр тойрны хүмүүс эрсдэлд орсон ч хамаагүй, эрхээ эдэлж л байвал үүрэг түй ч хамаагүй гэсэн явцуухан, аминчхан бодол дэлхийн өнцөг булан бүрт нэвт шингэсэн хэвээр болохыг харуулав. Адаглаад л монголчууд үнэхээр цус нэгтнээ гэсэн сэтгэлтэй эсэхэд хүртэл эргэлзэхэд хүрэв. Асуудал хоёр талтай.

Гадаад дахь монголчуудын хувьд эмчилгээ хийлгэх гэж, эс бөгөөс ажлаар эсвэл сургуульд суралцахаар хилийн дээс алхсан бол цөөн хэдхэн иргэн аялал жуучлалаар явсан. Тэдний хувьд ямар нэг аргаар эх орондоо очихыг хүсэмжлэх ч эрсдэл дагуулж очихгүйн тулд хувийн ариун цэврийг сайтар сахиж буйгаа илэрхийлж, авралын гараа сунгахыг гуйсан. Аргаа барсан зарим нь шахаж шаардаж, бүр суулт хийнэ гэв.

Эцэстээ бүр үсээ хусуулна, масктай жагсаалт хийнэ гэдгээ хүртэл мэдэгдэв. Энэ бүхэн нь Монголдоо суугаа олон хүнд огтхон ч таалагдсангүй.

Бидний олонх нь гаднын улсаас эрсдэл тээж авчрах нь буруу. Дотоодод эрсдэл үүсвэл яах вэ гэдэг зүйл ярьсан. Үүнийг ч улстөрчид дэмжиж, чартер онгоц хөөргөх тоог хумихаар болж байв. Харамсалтай нь, иргэдийн олонх нь гадаадад буй цус, үндэстэн нэгтнээ сайн дураараа гадагшаа зугтаасан юм шигээр ярьж хэлэн увайгүй үйлдэл гаргав. Угтаа бол цагийн эртэд хөлтэй болгон Солонгос, Америк, Европийг зорьж суралцах нь суралцаж, ажиллах нь ажилласан Тэдний олсон таван төгрөгөөс Монгол дахь ахан дүүс, аав, ээж нь зулгааж идээгүй биш идсэн. Тэдний явуулсан мөнгөөр орон сууц худалдан авч, өр зээлнээсээ салсан. Юу үнэн, энэ л үнэн.

Гадаадад боловсрол эзэмшсэн залуус Монголын хөгжлийг хурдасгахад гар бие оролцсон. Ирээдүйд ч тийм байх болно. Тэд зөвхөн өөрийнхөө төлөө юм шиг ч тэдний суралцсан бүхэн эх оронд минь хэрэгтэй. Гэсэн атлаа “Сайн дураараа гадаад явсан юмнууд гэж адлах нь хэтийдсэн увайгүйдэлт мэт.

Нөгөөтээгүүр, Монголд боломжийн цалин өгөөд ажиллуулдаг байсан бол Солонгос улсад 40 мянган монгол залуус боолын хөдөлмөр эрхлэх байсан уу.

Хэрвээ Монголын боловсролын салбар адаглаад Сингапур шиг байсан бол монгол залуус боловсролоо дээшлүүлэхээр өр зээл тавин байж гадаадад суралцах байв уу.

Хэрвээ Монголын эрүүл мэндийн салбар орчин үеийн технологитой, шилдэг боловсон хүчинтэй байсан бол амь гуйсан иргэд харийн улсыг зорих байсан уу.

Энэ бүхэн унхиагүй төрийн буруу юу, эвсэл унхиагүй, урагшгүй төртэй болсон монгол хүний буруу юм уу?

Гадаад дахь монголчуудаа татан авчрах ажиллагаа удаашралтай байгаа шалтгааныг гаднаас эрсдэл тээхээс айсандаа гэж хэн ч хэлсэнгүй. Харин тусгаарлах байрны хүрэлцээ тааруу, эмч, эмнэлгийн ажилчид болоод нисэх багийн бүрэлдэхүүн хүрэлцээгүй гэдгээр халхавчилсан. Үнэхээр тусгаарлах байрны хүрэлцээ тааруу юу гээд үзэхээр тийм биш ч юм шиг. Учир нь гаднаас ирсэн иргэдийг зочид буудал, сувилал, эмнэлгүүдэд тараан байршуулсан. Одоогоор зөвхөн зочид буудал, мөн тооны сувилалд тусгаарлагдсан иргэдэд ойролцоогоор 30 гаруй эмч, эмнэлгийн ажилтан, онцгой байдлын алба үйлчилж буй гэх тооцоо бий.

УОК-ын Шуурхай штабаас нэгэн цагт томоохон зочид буудлуудтай гэрээ байгуулахаар ярилцаж байна гэж өмнө нь мэдэгдэж байв. Тухайн үед тусгай үүргийн онгоцоор улс төр, бизнес, спортын салбарын цуутангууд ирсэнтэй холбоотой ийм зүйл яригдсан. Энэ нь ч сүүлд батлагдсан.

Гэтэл дараахан нь тусгаарлах байрны хүрэлцээгүй байна. Буудлууд хоногийн 150 мянган төгрөг гэсэн гэх мэдээлэл цацагдсан. Ийм байх боломжтой гэж үү.

Угтаа бол Улаанбаатар хотод үйлчилгээ, орчны тохижилт дунд зэрэглэлтэй, хоногийн 60-70 мянган төгрөгийн ханштай зочид буудлууд захаас аваад бий. Адаглаад л Нарны зам, Жуков, хорооллоор ийм стандартын буудлын өрөө нь хов хоосон олон сарын нүүр үзэж байна. Тэднийг байр савыг голоод байхаар биш. Тэгсэн ч УОК-ын гишүүдийн нүдэнд өртөөгүй нь хачирхалтай.

Уг нь бол тусгаарлах байр болохоос биш зочид буудлын үйлчилгээ нэхэхгүй шүү гэдгийг УОК-оос хэлээд анхааруулчихсан. Энэ утгаараа бол ямар ч тансаг буудал байсан хамаагүй зүгээр л өгснийг нь идээд, уугаад хэвтэж байх ёстой бололтой юм.

Тэгвэл ийм л юм бол заавал томоохон гэдгээр халхавчилж зэрэглэл өндөртэй зочид буудал гэж гүйх нь ямар шаардлагатай юм бэ.

Тусгай үүргийн онгоцоор Солонгосоос Улаанбаатарт ирээд тусгаарлалтад орлоо гэхэд гурав орчим сая төгрөг зарцуулах тооцоо бий. Ийм хэмжээний мөнгийг халааснаасаа шууд гаргаад өгчих энгийн иргэд хэчнээн билээ. Тийм атлаа зэрэглэл өндөртэй зочид буудлаар халхавчилж, тусгаарлах байрны хүрэлцээ хангалтгүй байна гэх бас өрөөсгөл болов уу. Одоогийн байдлаар “Амар”, “Токио Инн” зэрэг буудлуудад гаднаас ирсэн иргэдийг тусгаарлаж байна. Яг ямар шалгуураар тэднийг сонгож аваад бусдыг нь нүд үзүүрлэсэн нь сонин. Буудлууд үйлчлүүлэгчээ багтаахгүй болоод УОК-оос тавьсан саналыг хүлээж авахгүй, хэлсэн ханшийг нь голж сууна уу, эвсэл УОК-т хэн нэгэн эрх мэдэлтэн нөлөөлж байна уу. Үүнийг бодох л хэрэгтэй.

3.

Нөгөөтээгүүр, Энэтхэг улсад насанд хүрээгүй 300 орчим хүүхэд эрсдэл дунд байна. Уг нөхцөл байдлыг харгалзан үзээд үндэсний авиа компани онгоц хөөргөх боломжтойгоо илэрхийлсэн. Онгоцны багийнхан ч хангалттай гэдгээ хэлсэн. Гэтэл УОК-оос МИАТ компани нислэг үйлддэггүй чиглэлд онгоц хөөргөхгүй гэж “шантаажилж” суух нь МИАТ монопольдов уу, эсвэл гаднаас иргэдээ авчрах сонирхол, ялангуяа хөгжил тааруу улсад гацсан иргэдээ авчрах сонирхол бага байна уу гэж хардахаар.

Яг ийм асуудал яригдаж байх энэ цаг үед УОК-ын дарга, Шадар сайд Ө.Энхтүвшин гаднаас иргэдээ татан авах ажиллагаа яагаад удаашралтай байгаагийн мөн чанарыг зарлачих шиг боллоо. Энэ нь “УИХ-ын сонгуулийн санал хураах үед тусгаарлагдах байранд орсон иргэдийн тусгаарлалтын хугацаа дууссан байхаар зохицуулалт хийж байна. Сонгууль болж санал хураах гээд байдаг. Гэтэл нэг хэсэг нь тусгаарлагдчихсан байж байдаг. Хүний эрхийг ингэж боож болохгүй” гэж өнөөдөрхөн хэлэв.

Түүний хэлдэг зөв. Хүний эрхийг боож, хааж болохгүй. Бүр сонгууль өгөх эрхийг нь хангалттай нээж өгөх ёстой. Гэхдээ асуудлын гол нь түүний хэлснээр гадаад дахь иргэдээ долоо хоног бүр авчраад байх юм бол сонгуулиар олон мянган иргэн тусгаарлах байранд тусгаарлагдсан байх болно.

Энэ нь сонгуулийн дүнд сөргөөр нөлөөнө гэсэн санаа цухалзаж буйга та анзаарсан байх.

Тэгэхээр дундын зэрэглэлтэй зочид буудлуудад тусгаарлах иргэдийг байрлуулахад хүч, цаг зав зарцуулахгүй байсны цаад шалтгаан энэ юм байна. Бүр цаашлаад МИАТ компанийн нислэг үйлддэггүй чиглэлд онгоц хөөргөхгүй гээд гэдийх нь бас ийм шалтгаантай юм байна гэж хардахаар.

Аргагүй л улс төр эхэлж.

Түүний балагт гадаад дахь монголчууд өртчих шиг болов. Харамсалтай. Уг нь бол нөөц боломж юу л байна бүгдийг нь дайчлаад гадаадад гацсан 200 мянган иргэнээсээ ядаж талыг нь аваад ирсэн бол ирэх сонгуулийг МАН өнгөлөх нь лавтай байв. Гэвч тэд санал хураалт гэсэн явцуухан эрх ашгаасаа айж сайн нэр зүүхээс нэг алхам ухрав. Тиймээс Монгол Улсын Ерөнхийлөгч өө. Гадаадад олон мянган хүүхэд эрсдэл дунд хөл хорионд байна. Унхиагүй төрийн харгайгаар амьд үлдэх гэж, амь зогсоох гэж харийг зорьсон тэдний буруу юм уу, эсвэл улс төр бодож суугаа урагшгүй төр буруутай юм уу???. 

Яг хэний буруу юм бэ, хэлээд өгөөч.

Г.Нацаг-Эрдэнэ