Канадын Торонто хотод дэлхийн уул уурхай, хөрөнгө оруулагч нарын хамгийн том чуулга уулзалт болж байна. Энэ бол PDAC-2026. Жил бүрийн өдийд тэсэн ядан хүлээж догдлол дүүрэн эхэлдэг энэхүү арга хэмжээнд Монгол Улс 29 дэх жилдээ оролцож байна.

Алт, зэс, газрын ховор элемент зэрэг байгалийн баялгаар арвин нөөцтэй манай улсын хувьд нийлүүлэгчээс боловсруулагч орон болохоор зорьж буй. Энэ чиглэлд бодлогоо зангидаж хууль эрхзүйн орчноо шинэчилж хөрөнгө оруулагч нарт таатай нөхцөлийг бүрдүүлэхээр ажиллаж байгааг уул уурхайн салбарыг төлөөлж буй Аж үйлдвэр эрдэс баялгийн сайд Г.Дамдинням илэрхийлсэн юм.

Тэрбээр “Дэлхийн өндөр технологийн түүхий эдийн эрэлт нэмэгдэж байгаатай холбоотойгоор чухал ашигт малтмалын талаарх бодлого, стратеги боловсруулан эрх зүйн шинэчлэл хийж байна. Манай улс зэс, уран, молибден, газрын ховор элемент зэрэг стратегийн ач холбогдол бүхий нөөцөөрөө дэлхийн нийлүүлэлтийн сүлжээнд чухал байр суурь эзлэх бүрэн боломжтой. Цаашлаад нийлүүлэгч орноос боловсруулагч орон болох зорилготойгоор урт хугацааны, харилцан ашигтай түншлэлийг эрхэмлэж, хариуцлагатай, тогтвортой уул уурхайг дэмжин ажиллана” хэмээлээ.

Мөн зэсийн нөөц арвинтай орны хувьд боловсруулах үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэхэд онцгой анхаарал хандуулж байгаа бөгөөд Эрдэнэт үйлдвэрийг түшиглэн зэс хайлуулах үйлдвэрийн төслийг хэрэгжүүлж эхэлснийг дурдлаа. Цаашид ган болон бусад боловсруулах үйлдвэрийн төслүүдийг үе шаттайгаар хэрэгжүүлэхээр ажиллаж байгааг хөрөнгө оруулагч нарт танилцуулсан билээ.

Энэ үеэр 2025 онд Монгол Улсын Засгийн газар Францын Орано групптэй хөрөнгө оруулалтын гэрээ байгуулсан нь Монгол Улсын уул уурхайн салбарын тогтвортой байдал, олон улсын итгэлийг бэхжүүлсэн томоохон үйл явдал болсныг яриандаа онцолсон. Монгол Улсын хувьд эдийн засаг нь эрдэс баялгийн салбарт тулгуурладаг. Нийт экспортын 95 хувь, аж үйлдвэрийн нийт бүтээгдэхүүний 75 хувь, дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 35 хувийг бүрдүүлж байгаа нь үүний тод жишээ.

Гэсэн ч сүүлийн жилүүдэд энэ хамаарлыг бууруулахаар хөрөнгө оруулалтын орчныг тогтвортой, ойлгомжтой, өрсөлдөх чадвартай, урьдчилан таамаглах боломжтой болгоход чиглэсэн бодлогын шинэчлэлийг эрчимтэй хэрэгжүүлж байгаагийн нэг нь Ашигт малтмалын тухай хуульдаа нэмэлт өөрчлөлт оруулж буй юм.

Хуулийн нэмэлт өөрчлөлтөөр татварын таатай орчныг бүрдүүлж, олон улсын жишигт нийцүүлэх зорилт тавин ажиллаж байгааг сайд Г.Дамдинням яриандаа дурдаж байлаа. Мөн боловсруулах үйлдвэрийг дэмжих зорилгоор Хүнд үйлдвэрийн тухай хуулийн төслийг боловсруулж байгаа юм. Уул уурхайн салбарын бодлого тодорхойлогчид, хөрөнгө оруулагч нарын хамгийн том цугларалт болох PDAC-2026 чуулганд ийнхүү Монгол Улсыг төлөөлөн Аж үйлдвэр эрдэс баялгийн сайд Г.Дамдинням тэргүүтэй холбогдох албаны хүмүүс оролцохдоо дэлхийн чиг хандлага болсон ногоон эрчим хүч, чухал ашигт малтмалын эрэлт, нийлүүлэлтийг дагасан бодлого баримталж буйгаа илэрхийлсэн юм.

Манай улсын хувьд PDAC-2026 ээлжит олон улсын чуулганд жил бүр оролцохдоо “Монголын нэг өдөр” үзэсгэлэнг санаачилсан нь өдгөө дэлхийн уул уурхайн салбарын хөрөнгө оруулагч нарын анхаарлыг татах чухал гүүр болж буй. Энэхүү үзэсгэлэн нь олон улсын хөрөнгө оруулагчид түншүүдийг татан оролцуулах тодорхой зорилт тууштай байдлыг илтгэдэг болохыг PDAC буюу Канадын хайгуулч, олборлогчдын холбооны Ерөнхийлөгч Карен Рийс тодорхойлсон билээ. Дэлхийн уул уурхайн салбар, хөрөнгө оруулагч нарын хамгийн том цугларалт болох PDAC нь тухайн улс орны давуу талыг танилцуулах, бодлогын тэргүүлэх чиглэлүүдийг хувцаалцах шийдвэр гаргагчидтай шууд уулзах үнэ цэнтэй боломжийг олгодог билээ. Иймд Монгол Улсын хувьд хайгуул, төсөл хөгжүүлэлтийн хувьд өрсөлдөх чадвартай чиглэл болгоход энэхүү чуулга уулзалт бодит дэмжлэг болдог.

94 дэх жилдээ зохион байгуулагдаж буй PDAC олон улсын чуулга уулзалт нь гурван өдрийн турш үргэлжлэх бөгөөд 135 орны 30 мянга орчим төлөөлөгч оролцож, 1300 орчим үзэсгэлэнгийн талбай ажиллаж, 700 орчим салбарын мэргэжилтэн, экспертүүд илтгэл тавьж, хэлэлцүүлэг өрнүүлэх юм.

Энэ удаагийн PDAC 2026 чуулга уулзалтаар цахилгаанжуулалт, эрчим хүчний систем, дэд бүтэц, дэвшилтэт үйлдвэрлэлд улам ач холбогдол өгч байгаа тул критикал минериал түүний ханган нийлүүлэлтийн сүлжээний тогтвортой байдал нь чуулганы бүх хэсэгт шингэсэн сэдэв байх төлөвтэй байна.