Монгол Улсын Их Хурлын дарга Н.Учралын ивээл дор “Хувийн эрх зүйн шинэчлэл: Иргэний хуулийн хэрэгжилтийн өнөөгийн нөхцөл байдал” сэдэвт хэлэлцүүлгийг 2026 оны гуравдугаар сарын 3-ны өдөр зохион байгуулах гэж байна.
Тус хэлэлцүүлгээр 2002 онд батлагдсан Иргэний хуулийн хэрэгжилтийн өнөөгийн байдал, тулгамдаж буй асуудал, тэдгээрийг шийдвэрлэх боломж, арга замын талаар судлаачид, хуульчид, бодлого боловсруулагчид хэлэлцэж, нэгдсэн дүгнэлт гаргах юм. Нийгэм, эдийн засаг, технологийн орчин эрчимтэй хувьсан өөрчлөгдөж буй энэ үед Иргэний хуулийн зарим зохицуулалт бодит нөхцөлд нийцэхгүй, ойлгомжгүй, эсхүл зохицуулалтын хийдэлтэй хэвээр байгаагаас шүүхийн практикт тайлбарын зөрүү гарах, маргаан шийдвэрлэх ажиллагаа удаашрах, иргэн, хуулийн этгээд эрхээ бүрэн хэрэгжүүлж чадахгүй байх зэрэг хүндрэл үүсэж буйг онцолж байна.
Эдгээр асуудалд бодит үнэлгээ өгч, бодлогын шийдлийг тодорхойлох зорилгоор УИХ-ын даргын 2024 оны 115 дугаар захирамжаар “Иргэний хуулийн хэрэгжилттэй танилцаж, санал, дүгнэлт гаргах” үүрэг бүхий ажлын хэсгийг байгуулсан бөгөөд уг ажлын хэсгийг УИХ-ын гишүүн, Өргөдлийн байнгын хорооны дарга О.Номинчимэг ахалж ажилласан байна. Ажлын хэсгийг дэмжин судалгааны таван баг ажиллаж, өмчийн эрх, гэрээний харилцаа, үүргийн гүйцэтгэл, өв залгамжлал, гэм хорын хариуцлага зэрэг иргэний эрх зүйн суурь харилцаанд хамаарах асуудлуудад дүн шинжилгээ хийж, 40 гаруй эрдэмтэн, судлаачийн оролцоотойгоор санал, дүгнэлт боловсруулжээ.
Хэлэлцүүлгийн үеэр дээрх судалгааны үр дүнг танилцуулж, судалгаанд тулгуурласан эмхэтгэл бүтээлийг олон нийтэд хүргэх аж. Ажлын хэсгийн ахлагч О.Номинчимэгийн хэлснээр Иргэний хууль нь шүүхийн практикт хамгийн өргөн хэрэглэгддэг, олон талын оролцогчийн эрх ашигт шууд хамааралтай хууль учраас хэрэгжилтийн явцад үүсэж буй тайлбарын зөрүү, зохицуулалтын хийдлийг бодлогын түвшинд цогцоор нь авч үзэх шаардлагатай байгаа юм. Тэрбээр уг судалгаа нь академик түвшний бодлогын суурь судалгаа болж, цаашид иргэд, хувийн хэвшлийн эрх ашгийг хамгаалахад бодит дэмжлэг болно гэдгийг онцолсон байна.
Хэлэлцүүлэгт дотоодын судлаачдаас гадна Япон улсын их сургуулийн багш, судлаачид оролцож, өөрийн орны туршлагаа хуваалцан, Иргэний хуулийн хэрэгжилт, шинэчлэлтэй холбоотой санал бодлоо илэрхийлэх юм.
Зохион байгуулагчдын үзэж буйгаар энэхүү хэлэлцүүлэг нь Иргэний хуулийн шинэчлэлийн ажлыг нэг шат урагшлуулж, цаашид ямар зохицуулалтыг тодорхой болгох, аль асуудлыг үе шаттай шинэчлэх шаардлагатайг бодлогын түвшинд илүү тодорхой болгоход чиглэж байна. Үүний үр дүнд хувийн эрх зүйн шинэчлэлийг бодитой, шат дараатай хэрэгжүүлэх нөхцөл бүрдэж, иргэн, аж ахуйн нэгжүүдийн эрх, үүргийн тодорхой байдал сайжирч, хууль тогтоомжид итгэх олон нийтийн итгэл нэмэгдэх ач холбогдолтой гэж үзэж байна.
