Өнөөдөр буюу тавдугаар сарын 28-ны энэ өдөр дэлхийн түүхэнд улс төр, дайн тулаан, шинжлэх ухаан, технологи, соёл урлаг, олон улсын харилцаанд нөлөөлсөн олон чухал үйл явдал өрнөжээ.

• Эрт үе ба дундад зуун

МЭӨ 585 он:
Милетийн Фалес урьдчилан тооцоолсон гэж үздэг нарны хиртэлт тохиож, Лидичүүд ба Мидичүүдийн тулалдаан зогссон тухай эртний эх сурвалжууд өгүүлдэг. Энэ нь тэнгэрийн үзэгдлийг урьдчилан тайлбарлах анхны алдартай жишээнүүдийн нэг болж үлджээ.

• Шинэ үе ба улс төрийн өөрчлөлт

1754 он:
22 настай Жорж Вашингтоны удирдсан Виржинийн цэрэг Францын хүчтэй мөргөлдсөн нь Франц-Индианы дайны эхэн үеийн хамгийн чухал зангилаануудын нэг болсон. Энэ үйл явдал хожим Хойд Америк дахь Британийн колониудын өрсөлдөөнийг улам хурцатгасан юм.

1871 он:
Парисын коммун нуран унаснаар Францын нийслэлд хэдэн долоо хоног үргэлжилсэн хувьсгалт засаглал төгсөв. Коммуныг дарах ажиллагаа асар их цус урсгасан бөгөөд энэ явдал Францын зүүний хөдөлгөөн, ажилчны тэмцлийн түүхэнд хамгийн эмгэнэлт хуудсуудын нэг болсон юм.

1905 он:
Орос-Японы дайны шийдвэрлэх мөч болсон Цүшимагийн тэнгисийн тулалдаан Японы ялалтаар өндөрлөсөн нь Азийн нэг улс Европын их гүрнийг ялсан ховор тохиолдол болж, дэлхий нийтийн анхаарлыг татжээ. Энэ ялалт Японы олон улсын байр суурийг эрс өсгөсөн юм.

1948 он:
Даниел Франсуа Малан Өмнөд Африкийн Ерөнхий сайд болсноор хожим “апартеид” хэмээн нэрлэгдэх арьс өнгөөр ялгаварлах бодлого илүү системтэй хэрэгжих зам нээгдсэн. Энэ нь тус улсын XX зууны түүхийн хамгийн хар үеийн эхлэл байлаа.

1974 он:
Умард Ирланд дахь Саннингдейлийн гэрээ нуран унаснаар католик, протестант талуудын хамтарсан засаглал тогтоох оролдлого хүнд цохилт амсав. Энэ нь мөргөлдөөнийг намжаах улс төрийн үйл явц ямар эмзэг байсныг харуулсан юм.

1975 он:
Баруун Африкийн 15 улс Лагосын гэрээнд гарын үсэг зурж, Өрнө Африкийн улсуудын эдийн засгийн хамтын нийгэмлэг (ECOWAS)-ийг байгуулжээ. Энэ нь бүс нутгийн эдийн засаг, худалдаа, аюулгүй байдлын хамтын ажиллагааны чухал суурь болсон юм.

1979 он:
Грек Европын эдийн засгийн хамтын нийгэмлэгт элсэх гэрээнд гарын үсэг зурснаар тус улсын Европын интеграцийн шинэ үе эхэлжээ. Энэ нь Грекийг Баруун Европын улс төр, эдийн засгийн тогтолцоонд улам ойртуулсан алхам байв.

• Шинжлэх ухаан, нийгэм, соёл

1936 он:
Алан Тюрингийн “On Computable Numbers” өгүүлэл хэвлэгдсэн нь орчин үеийн компьютерын онолын үндэс суурийг тавьсан түүхэн бүтээл болсон. Түүний дэвшүүлсэн “Тюрингийн машин” ойлголт тооцооллын шинжлэх ухааныг бүхэлд нь өөрчилсөн юм.

1937 он:
Германд “Gesellschaft zur Vorbereitung des Deutschen Volkswagens mbH” нэртэйгээр хожмын Volkswagen компанийг албан ёсоор байгуулжээ. Хожим энэ брэнд дэлхийн автомашины салбарын хамгийн том нэрсийн нэг болсон байна.

1961 он:
Питер Бененсон “The Forgotten Prisoners” буюу “Мартагдсан хоригдлууд” нийтлэлээ хэвлүүлснээр дэлхий даяарх улс төрийн хоригдлуудын эрхийн тухай хүчтэй дуу хоолой өрнөж, улмаар Amnesty International үүсэх эхлэл тавигджээ.

1977 он:
Кентакки мужийн Саутгейт дахь Beverly Hills Supper Club-т гарсан гал 165 хүний аминд хүрч, АНУ-ын түүхэн дэх хамгийн хөнөөлтэй клубын түймрүүдийн нэг болж үлдсэн. Энэ явдал олон нийтийн барилгын аюулгүй байдлын шаардлагыг дахин чангатгахад нөлөөлсөн юм.

1987 он:
Баруун Германы өсвөр нисгэгч Матиас Руст зөвшөөрөлгүйгээр ЗХУ-ын агаарын хил давж, Москвагийн Улаан талбайн ойролцоо газардсан нь Хүйтэн дайны үеийн хамгийн дуулиантай нислэгүүдийн нэг болсон. Энэ хэрэг Зөвлөлтийн агаарын хамгаалалтын сул талыг дэлхийд харуулсан юм.

1999 он:
Леонардо да Винчигийн “Сүүлчийн оройн зоог” бүтээлийг олон жилийн сэргээн засварлалтын дараа дахин олон нийтэд үзүүлсэн нь урлагийн өвийг хамгаалах, сэргээх ажлын томоохон үйл явдал болсон.

2002 он:
2001 оны 9-р сарын 11-ний халдлагын дараа Дэлхийн худалдааны төвийн нурангийг цэвэрлэх ажил албан ёсоор дуусч, Ground Zero-оос сүүлийн том ган каркасыг гаргаж авсан байна. Энэ нь АНУ-ын хувьд гашуудал, сэргээн босголтын бэлгэдэлт мөч байв.

• Дайн ба олон улсын харилцаа

1995 он:
Сахалины хойд хэсгийн Нефтегорскт хүчтэй газар хөдлөлт болж, бараг 2000 хүний аминд хүрсэн нь орчин үеийн ОХУ-ын хамгийн хөнөөлтэй газар хөдлөлтүүдийн нэг болов. Хот бараг бүрэн сүйдэж, дахин сэргэн байгуулагдаагүй юм.

2004 он:
Иракийн түр удирдлагын хүрээнд Айяд Аллавиг Ерөнхий сайдын үүргийг гүйцэтгэгчээр сонгосон нь Саддам Хусейний дараах шинэ улс төрийн дэг журам бүрэлдэх шатанд гарсан чухал шийдвэрүүдийн нэг байлаа.

• Орчин цаг

2010 он:
Энэтхэгт Жнанесвари Экспресс галт тэрэг осолдож, 140 гаруй хүн амиа алдсан нь тус улсын сүүлийн үеийн хамгийн эмгэнэлт төмөр замын ослуудын нэг болсон юм.

2011 он:
Мальтад салалтын тухай бүх нийтийн санал асуулга болж, олонхийн дэмжлэг авснаар тус улс салалтыг хуульчлах зам руу оржээ. Католик уламжлал хүчтэй оронд энэ нь нийгмийн том өөрчлөлт байв.