АНУ-ын Йелийн их сургуулийн эрдэмтдийн хийсэн шинэ судалгаагаар зүрх нь зөвхөн тархинаас ирэх дохиогоор ажилладаг эрхтэн биш, харин өөрийн гэсэн бие даасан мэдрэлийн нарийн тогтолцоотой болохыг илүү нарийвчлан тогтоожээ. Судалгааны үр дүн нь нэр хүндтэй "Cell" сэтгүүлд нийтлэгдсэн байна.
Судлаачид энэхүү дотоод мэдрэлийн сүлжээг Intrinsic Cardiac Nervous System (ICNS) буюу "зүрхний дотоод мэдрэлийн тогтолцоо" гэж нэрлэдэг. Энэ тогтолцоог анагаах ухаанд олон жилийн турш "зүрхний жижиг тархи" (little brain on the heart) хэмээн нэрлэж ирсэн боловч шинэ судалгаа түүний бүтэц, үүргийг урьд өмнөхөөс илүү тодорхой тайлбарлажээ.
Судалгааны баг генетикийн шинжилгээ, өндөр нягтралтай дүрслэл болон мэдрэлийн эсийн идэвхийг хянах орчин үеийн аргуудыг ашиглан хулганын зүрхэнд хоёр төрлийн гол мэдрэлийн эс байдгийг тогтоосон байна.
- Npy⁺ нейронууд нь зүрхний цохилтын хэмийг тогтворжуулж, хэвийн үйл ажиллагааг хангахад гол үүрэгтэй.
- Ddah1⁺ нейронууд нь хүчтэй биеийн ачаалал, айдас, сэтгэлзүйн дарамтын үед зүрхний цахилгаан тогтвортой байдлыг хадгалж, гэнэтийн зүрхний зогсолтоос хамгаалах үүрэгтэй болохыг тогтоожээ.
Судалгааг ахалсан эрдэмтдийн үзэж буйгаар энэ нь зүрх зөвхөн тархины тушаалыг дагадаг гэсэн уламжлалт ойлголтыг өргөжүүлж, зүрх өөрөө тодорхой хэмжээнд мэдээлэл боловсруулж, орон нутгийн хэмжээнд хариу үйлдэл үзүүлэх чадвартайг харуулж байна.
Гэхдээ энэ нь зүрх бодож сэтгэдэг эсвэл жинхэнэ тархитай гэсэн үг биш юм. Харин мэдрэлийн эсүүдээс бүрдэх жижиг зохицуулах төвтэй гэсэн утгатай.
Эрдэмтдийн үзэж байгаагаар энэхүү нээлт нь зүрхний хэм алдагдал, зүрхний дутагдал болон гэнэтийн зүрхний үхлийн шалтгааныг илүү сайн ойлгоход туслах бөгөөд ирээдүйд мэдрэлийн тогтолцоонд чиглэсэн шинэ төрлийн эмчилгээ боловсруулах боломжийг нээж магадгүй юм.
Эх сурвалж
- Cell (2026): The intrinsic cardiac nervous system is essential for cardiac function and survival.
- PubMed: The intrinsic cardiac nervous system is essential for cardiac function and survival.
- Nature News: The heart has a "little brain" — and it protects against stress
Т.Зузу
