БАРИМТ 1
Хүний тархи дунджаар 1.3–1.4 кг жинтэй. Энэ нь биеийн жингийн ердөө 2 орчим хувийг эзэлдэг.
БАРИМТ 2
Тархи биеийн нийт энергийн 20 орчим хувийг хэрэглэдэг. Амарч байсан ч эрчим хүч их зарцуулдаг эрхтэн юм.
БАРИМТ 3
Тархины 70–75 хувь нь ус байдаг. Шингэний дутагдал анхаарал төвлөрөл, ой тогтоолтод нөлөөлдөг.
БАРИМТ 4
Хүний тархинд ойролцоогоор 86 тэрбум мэдрэлийн эс (нейрон) байдаг.
БАРИМТ 5
Нейронууд хоорондоо триллион гаруй холбоосоор (синапс) мэдээлэл солилцдог.
БАРИМТ 6
Тархи өвдөлт мэдэрдэггүй. Өөрт нь өвдөлтийн рецептор байдаггүй тул тархины зарим мэс заслыг өвчтөн сэрүүн байх үед хийдэг.
БАРИМТ 7
Тархины хөгжил 20 гаруй насанд ч үргэлжилдэг. Ялангуяа шийдвэр гаргах үүрэгтэй урд хэсэг (prefrontal cortex) хожуу бүрэн хөгждөг.
БАРИМТ 8
Унтаж байх үед ч тархи идэвхтэй ажилласаар байдаг. Энэ үед мэдээллийг ангилж, ой санамжийг бэхжүүлдэг.
БАРИМТ 9
Шинэ зүйл сурах бүрд тархинд шинэ холбоосууд үүсдэг.
БАРИМТ 10
Тогтмол дасгал хөдөлгөөн тархины үйл ажиллагааг сайжруулдаг. Цусны эргэлт нэмэгдэж, ой тогтоолтод эерэг нөлөө үзүүлдэг.
БАРИМТ 11
Нойр дутуу байх нь анхаарал төвлөрөл, шийдвэр гаргах чадварыг бууруулдаг.
БАРИМТ 12
Стресс удаан үргэлжилбэл ой тогтоолтод сөргөөр нөлөөлж болно.
БАРИМТ 13
Тархи хүчилтөрөгчгүйгээр хэдхэн минут л хэвийн ажиллаж чадна.
БАРИМТ 14
Инээх үед тархины олон хэсэг зэрэг идэвхждэг.
БАРИМТ 15
Хөгжим сонсох нь тархины хэд хэдэн бүсийг нэгэн зэрэг ажиллуулдаг.
БАРИМТ 16
Хоёр хэлтэй хүмүүсийн тархи анхаарал шилжүүлэх чадвар илүү сайн байх хандлагатайг судалгаанууд харуулдаг.
БАРИМТ 17
Тогтмол ном унших нь танин мэдэхүйн үйл ажиллагааг идэвхжүүлэхэд тустай.
БАРИМТ 18
Тархи амьдралын турш өөрчлөгдөж, шинэчлэгдэж чаддаг. Үүнийг “нейропластик чанар” гэж нэрлэдэг.
БАРИМТ 19
Хүүхдийн тархи насанд хүрэгчдийнхээс илүү хурдан шинэ холбоос үүсгэдэг.
БАРИМТ 20
Үнэр нь дурсамжийг хамгийн хүчтэй сэргээдэг мэдрэхүйн нэг юм.
БАРИМТ 21
Тархи биеийн температурыг зохицуулахад ч оролцдог.
БАРИМТ 22
Тархины зүүн, баруун тал өөр өөр үүрэгтэй ч ихэнх ажлыг хамтран гүйцэтгэдэг. “Зөвхөн зүүн тархитай”, “зөвхөн баруун тархитай” гэх ойлголт хэт ерөнхийлсөн байдаг.
БАРИМТ 23
Нас ахих тусам тархи сурах чадвараа бүрэн алддаггүй. Шинэ хэл, шинэ ур чадвар ямар ч насанд сурч болно.
БАРИМТ 24
Тархиа эрүүл байлгах хамгийн энгийн аргууд бол хангалттай унтах, тогтмол хөдөлгөөн хийх, тэнцвэртэй хооллох, стрессээ зохицуулах, шинэ зүйл сурах юм.
