БАРИМТ 1
Монголчууд олон төрлийн хар өнгийн цохыг "хар хорхой" гэж ерөнхийлөн нэрлэдэг. Харин биологийн ангиллаар тэдгээрийн ихэнх нь Carabidae буюу жийгээ цохны овогт багтдаг.
БАРИМТ 2
Одоогоор дэлхий даяар 40,000 гаруй төрлийн жийгээ цох бүртгэгдсэн бөгөөд судлаачид шинэ зүйлсийг одоо ч илрүүлсээр байна.
БАРИМТ 3
Халуун ширэнгэн ойгоос эхлээд өндөр уул, цөл, хээр тал хүртэл бараг бүх төрлийн экосистемд жийгээ цох амьдардаг.
БАРИМТ 4
Өдрийн халуунаас зайлсхийж, шөнийн сэрүүнд идэвхждэг нь тэдний амьд үлдэх чухал нөхцөл болдог.
БАРИМТ 5
Хүмүүс "гэрэлд татагддаг" гэж ярьдаг ч үнэндээ хүчтэй хиймэл гэрэл нь тэдний зүг чигээ олох чадварыг алдагдуулдаг гэж судлаачид үздэг.
БАРИМТ 6
Жийгээ цохны олон зүйл далавчтай ч нисэх нь ховор. Харин урт хөлөөрөө газраар маш хурдан хөдөлж, олзоо барьдаг.
БАРИМТ 7
Авгалдай, өт, эмгэн хумс, бусад жижиг шавжийг агнадаг учраас байгалийн хортон шавжийн тоог зохицуулахад чухал үүрэгтэй.
БАРИМТ 8
Нэг жийгээ цох амьдралынхаа туршид олон зуун хортон шавжийг иддэг тул химийн хор хэрэглэх хэрэгцээг бууруулахад хувь нэмэр оруулдаг.
БАРИМТ 9
Зөвхөн нас бие гүйцсэн цох биш, авгалдай нь хүртэл хөрсөн дотор идэвхтэй ан хийдэг.
БАРИМТ 10
Монголд хүмүүсийн ярьдаг "хар хорхойн нүүдэл" нь ихэнхдээ цаг агаарын таатай нөхцөлөөс шалтгаалсан олшрол байдаг бөгөөд жинхэнэ утгаараа нүүдэл биш.
БАРИМТ 11
Чийг ихтэй үед хөрсөн дэх авгалдай амьдрах боломж сайжирч, дараагийн үеийн тоо толгой нэмэгддэг.
БАРИМТ 12
Жийгээ цох олноороо байвал тухайн орчны хөрс, ургамал, хоол тэжээлийн сүлжээ харьцангуй эрүүл байгааг илтгэх тохиолдол бий.
БАРИМТ 13
Дайсанд баригдах үедээ хурц үнэртэй эсвэл цочроох бодис ялгаруулдаг зүйлүүд байдаг.
БАРИМТ 14
Жийгээ цохтой ойролцоо төрөл болох Bombardier beetle нь 100°C-д ойр халуун химийн шингэнийг шүршиж өөрийгөө хамгаалдгаараа алдартай.
БАРИМТ 15
Жийгээ цох антеннаараа үнэр, чичиргээг мэдэрч олзоо хайдаг.
БАРИМТ 16
Ихэнх шавж хэдхэн сар амьдардаг бол зарим жийгээ цох 3–4 жил наслах боломжтой.
БАРИМТ 17
Хөрсөнд амьдардаг олон хортон шавжийг барьж идсэнээр хөрсний экосистемийг тэнцвэртэй байлгахад тусалдаг.
БАРИМТ 18
Шувуу, зараа, мэлхий, гүрвэл зэрэг олон амьтан жийгээ цохоор хооллодог тул хүнсний сүлжээний чухал хэсэг юм.
БАРИМТ 19
Температур, хур тунадасны өөрчлөлт нь тэдний тархалт, үржилд шууд нөлөөлдөг.
БАРИМТ 20
Жийгээ цохны төрөл зүйл, тоо толгойг судалснаар тухайн газрын экосистемийн эрүүл мэндийг үнэлэх боломжтой.
БАРИМТ 21
"Гамшгийн дохио", "газар хөдлөлтийн өмнөх шинж", "гадаадаас дүрвэж ирсэн" гэх мэдээлэл жил бүр тархдаг ч эдгээрийг баталсан шинжлэх ухааны нотолгоо байдаггүй.
БАРИМТ 22
Хар хорхой бол бидний төсөөлдөг шиг аюулт дайсан биш, харин байгалийн экосистемийг тэнцвэртэй байлгахад чимээгүйгээр үүргээ гүйцэтгэдэг жижиг хамгаалагч юм.
БАРИМТ 23
Хар хорхой жил бүр үзэгддэг нь байгалийн хэвийн мөчлөгийн нэг хэсэг бөгөөд ихэнх тохиолдолд гамшиг, аюулын дохио биш юм.
БАРИМТ 24
Харин ч тэд хортон шавжийн тоог зохицуулж, хөрсний эрүүл мэндийг дэмжиж, экосистемийн тэнцвэрийг хадгалахад чухал үүрэг гүйцэтгэдэг.
