Засгийн газраас олгож буй тэтгэмж, зээл тусламжийг дамжуулдаг хэрнээ арилжааны статустай Төрийн банкны тухай иргэд тодорхой мэдээлэлгүй байдаг. Зээлийн санхүүжилт байхгүй, мөнгө хөрөнгө дутсан, идэж уусан гэгдсэн хэл амнаас салдаггүй тус банк саяхан “Хадгаламж” банкийг өөртөө нэгтгэлээ. Төрийн банкны тухай 24 баримтыг хүргэж байна. 1. Төрийн банк нь Монгол Улсын Засгийн Газрын 2009 оны 11 дүгээр сарын 19-ны өдрийн хурлын тогтоолоор 100 хувь төрийн өмчит банк болон байгуулагдсан арилжааны банк юм.
2. Тус банк нь хуучин “Зоос” банкны суурин дээр байгуулагдсан бөгөөд “Зоос" банкны хөрөнгө дээр боссон6
3. Банкны үйл ажиллагааг сэргээхийн тулд Засгийн газраас 100 тэрбум төгрөгийн бонд гаргаж байв.
4. Дампуурсан гэх “Зоос” банкны 26 хувийг эзэмшдэг байсан. Одоо ямар нэгэн нөлөөгүй болсон.
5. Анхны захирлаар ЕСБХБ-наас Бэн Турнбул томилогдсон. Харин одоо тус банкийг өмнө нь “Хаан банк”-ны захирлаар ажиллаж байсан Д.Батсайхан хүн удирдаж байна.
6. Тус банкны ТУЗ-д Ерөнхий сайдын хүргэн Засгийн газрын хэрэг эрхлэх газрын дэд дарга асан Г.Дэнзэн байдаг.
7. Төрийн банкинд “Зоос" банкнаас зээл авсан хүмүүсээс өр барагдуулах ажилтан байдаг бас л сонин. Энэ ажилтан нь сарын 5 сая төгрөгийн цалин авдаг байсан гэх албан бус мэдээлэл бий.
8. “Зоос” банкнаас үлдсэн 70 тэрбумын хөрөнгө дээр босч, Засгийн газраас 100 тэрбумын бонд гаргуулсан ч ямар ч ашиггүй ажилласан гэдэг.
9. Одоогоор “Зоос” банкны 70 тэрбумыг барагдуулсан ч Засгийн газрын бондыг төлж дуусаагүй байгаа юм.
10. Анх Moнголынбанк санхүүгийн зах зээлийн тогтвортой байдлыг хангаж, хадгаламж эзэмшигчдийн эрх ашгийг хамгаалах зорилгоор 28 тэрбум төгрөгийн дүрмийн сантайгаар байгуулагдсан.
11. Төрийн банкны ТУЗ-ын зургаан гишүүн ашиг гэж тус бүр 90 сая төгрөг авсан тухай мэдээллийг Хууль зүйн сайд Х.Тэмүүжин олонд дэлгэсэн.
12. Хууль зүйн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга Г.Баясгалан, Сангийн яамны Санхүүгийн бодлогын хэлтсийн дарга Б.Батбаяр, Сангийн яамны Хууль эрх зүйн газрын дарга Б.Ганбат, Сангийн яамны Дотоод аудитын газрын дарга асан Б.Гэрэлмаа, Үндэсний хөгжил шинэтгэлийн хорооны дэд дарга Л.Зориг, Төрийн өмчийн хорооны Тамгын газрын дарга Л.Ганбат нар төрийн албан хаагчдын нэр нүүрийг уландаа гишгэж хувьдаа тус бүр 90 сая төгрөг авсан.
13. Шинэчлэлийн Засгийн газар байгуулагдан Төрийн банкинд шинэ удирдлага томилогдсоноор 90 сая төгрөгийн асуудал илэрч одоогоор ТУЗ-ын нэг гишүүнээс бусад 8 гишүүн нь эргэн төлсөн мэдээлэл байна.
14. 2011 оноос Төрийн банкыг хувьчлах тухай асуудал яригдаж эхэлсэн ч одоо хүртэл нэг тийш шийдэгдээгүй байна. Учир нь Засгийн газар хуралдаад Төрийн банкийг хувьчлахгүй байх шийдвэр гаргасан. Хуралдаанаас “Үйл ажиллагааг нь сайжруулсны дараа хувьчлах эсэхийг шийднэ” гэсэн тэмдэглэл гаргасан байна.
15. Төрийн банкыг 2016 оноос хувьчилна гэж яригдаж байсан боловч "Хадгаламж" банктай нэгтгэснээр энэ асуудал хойшилж буй бололтой.
16. Энэ үеэр Төрийн банк ажилчдынхаа цалинг тавьж чадахгүйд хүрсэн гэж мэдээлж байсан тул хувьчлах нь дээр хэмээн олон хүн үзэж байлаа.
17. Анх энэ банкаар дамжуулан иргэдэд 21 мянган төгрөг олгох байсан ч хүчин чадал нь дийлэхгүй тул бусад арилжааны банкуудад хуваарилсан юм.
18. Төрийн банк нь Улаанбаатар хот болон орон нутаг дахь 36 салбар, нэгжтэй. 400 гаруй ажилтантай.
19. Тус банкаар 100 мянга гаруй хэрэглэгч үйлчлүүлдэг тухай мэдээллийг банкны танилцуулгад бичжээ.
20. Энэ банкаар дамжуулж зургаан хувийн хүүтэй “100 мянган айлын орон сууц” хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэхээр болсон ч санхүүгийн асуудлыг шийдэж чадалгүй зогсоосон. Төрийн банкинд 4000 орчим хүний зээл авах хүсэлт ирчихсэн байгаа. Үүнээс 3100 хүнд 80 тэрбум төгрөгийн зээлийг олгосон гэдэг.
21. Дээрх хөтөлбөрт багтаж байр авахаар хашаа, байшингаа зарсан зарим хүн Төрийн банкны “ач”-аар гудамжинд гарах дээрээ тулж, жагсаал хийж байсан билээ. Харин зарим нь дуусаагүй барилгын түлхүүр зүүдлээд баларч явна.
22. Зургаан хувийн хүүтэй зээлийг хэрэгжүүлэхэд "Төрийн банк" ачааллаа даахгүй байснаас хэвлэлээр хамгийн хүнд сурталтай банк гэж бичих болсон.
23. Хамгийн сүүлд “Төрийн банк”, “Хадгаламж” банкийг өөртөө нэгтгэлээ. Энэ бүх хэрэг “Хадгаламж” банкны эзэн байсан Ш.Батхүү гэх нөхрийн бүтэлгүй зээлээс үүдэлтэй. Монголбанкны зүгээс тус банкийг зарах асуудлыг судалж, Засгийн газар болон холбогдох албаны хүмүүстэй энэ талаар багагүй хугацаанд удаа дараа зөвлөлдсөний эцэст банк худал¬даад авчих хэмжээний томоо¬хон бизнесмэнүүдэд банк нэмж өгөх хувилбарыг улстөрчид дэмжээгүй гэх мэдээлэл байна. Ингээд төрийн өмчит Төрийн банк руу “Хадгаламж”-ийг шилжүүлэх шийдвэрийг гаргажээ.
24. Өчигдрөөс эхлэн “Хадгаламж” банк логогоо сольж “Төрийн банк” нэртэй боллоо. Цаашид банкны үйл ажиллагаанд ямар өөрчлөлт орохгүйгээр хэвийн ажиллах болно гэж “Төрийн банк”-аас мэдэгдээд байна.
2. Тус банк нь хуучин “Зоос” банкны суурин дээр байгуулагдсан бөгөөд “Зоос" банкны хөрөнгө дээр боссон6
3. Банкны үйл ажиллагааг сэргээхийн тулд Засгийн газраас 100 тэрбум төгрөгийн бонд гаргаж байв.
4. Дампуурсан гэх “Зоос” банкны 26 хувийг эзэмшдэг байсан. Одоо ямар нэгэн нөлөөгүй болсон.
5. Анхны захирлаар ЕСБХБ-наас Бэн Турнбул томилогдсон. Харин одоо тус банкийг өмнө нь “Хаан банк”-ны захирлаар ажиллаж байсан Д.Батсайхан хүн удирдаж байна.
6. Тус банкны ТУЗ-д Ерөнхий сайдын хүргэн Засгийн газрын хэрэг эрхлэх газрын дэд дарга асан Г.Дэнзэн байдаг.
7. Төрийн банкинд “Зоос" банкнаас зээл авсан хүмүүсээс өр барагдуулах ажилтан байдаг бас л сонин. Энэ ажилтан нь сарын 5 сая төгрөгийн цалин авдаг байсан гэх албан бус мэдээлэл бий.
8. “Зоос” банкнаас үлдсэн 70 тэрбумын хөрөнгө дээр босч, Засгийн газраас 100 тэрбумын бонд гаргуулсан ч ямар ч ашиггүй ажилласан гэдэг.
9. Одоогоор “Зоос” банкны 70 тэрбумыг барагдуулсан ч Засгийн газрын бондыг төлж дуусаагүй байгаа юм.
10. Анх Moнголынбанк санхүүгийн зах зээлийн тогтвортой байдлыг хангаж, хадгаламж эзэмшигчдийн эрх ашгийг хамгаалах зорилгоор 28 тэрбум төгрөгийн дүрмийн сантайгаар байгуулагдсан.
11. Төрийн банкны ТУЗ-ын зургаан гишүүн ашиг гэж тус бүр 90 сая төгрөг авсан тухай мэдээллийг Хууль зүйн сайд Х.Тэмүүжин олонд дэлгэсэн.
12. Хууль зүйн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга Г.Баясгалан, Сангийн яамны Санхүүгийн бодлогын хэлтсийн дарга Б.Батбаяр, Сангийн яамны Хууль эрх зүйн газрын дарга Б.Ганбат, Сангийн яамны Дотоод аудитын газрын дарга асан Б.Гэрэлмаа, Үндэсний хөгжил шинэтгэлийн хорооны дэд дарга Л.Зориг, Төрийн өмчийн хорооны Тамгын газрын дарга Л.Ганбат нар төрийн албан хаагчдын нэр нүүрийг уландаа гишгэж хувьдаа тус бүр 90 сая төгрөг авсан.
13. Шинэчлэлийн Засгийн газар байгуулагдан Төрийн банкинд шинэ удирдлага томилогдсоноор 90 сая төгрөгийн асуудал илэрч одоогоор ТУЗ-ын нэг гишүүнээс бусад 8 гишүүн нь эргэн төлсөн мэдээлэл байна.
14. 2011 оноос Төрийн банкыг хувьчлах тухай асуудал яригдаж эхэлсэн ч одоо хүртэл нэг тийш шийдэгдээгүй байна. Учир нь Засгийн газар хуралдаад Төрийн банкийг хувьчлахгүй байх шийдвэр гаргасан. Хуралдаанаас “Үйл ажиллагааг нь сайжруулсны дараа хувьчлах эсэхийг шийднэ” гэсэн тэмдэглэл гаргасан байна.
15. Төрийн банкыг 2016 оноос хувьчилна гэж яригдаж байсан боловч "Хадгаламж" банктай нэгтгэснээр энэ асуудал хойшилж буй бололтой.
16. Энэ үеэр Төрийн банк ажилчдынхаа цалинг тавьж чадахгүйд хүрсэн гэж мэдээлж байсан тул хувьчлах нь дээр хэмээн олон хүн үзэж байлаа.
17. Анх энэ банкаар дамжуулан иргэдэд 21 мянган төгрөг олгох байсан ч хүчин чадал нь дийлэхгүй тул бусад арилжааны банкуудад хуваарилсан юм.18. Төрийн банк нь Улаанбаатар хот болон орон нутаг дахь 36 салбар, нэгжтэй. 400 гаруй ажилтантай.
19. Тус банкаар 100 мянга гаруй хэрэглэгч үйлчлүүлдэг тухай мэдээллийг банкны танилцуулгад бичжээ.
20. Энэ банкаар дамжуулж зургаан хувийн хүүтэй “100 мянган айлын орон сууц” хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэхээр болсон ч санхүүгийн асуудлыг шийдэж чадалгүй зогсоосон. Төрийн банкинд 4000 орчим хүний зээл авах хүсэлт ирчихсэн байгаа. Үүнээс 3100 хүнд 80 тэрбум төгрөгийн зээлийг олгосон гэдэг.
21. Дээрх хөтөлбөрт багтаж байр авахаар хашаа, байшингаа зарсан зарим хүн Төрийн банкны “ач”-аар гудамжинд гарах дээрээ тулж, жагсаал хийж байсан билээ. Харин зарим нь дуусаагүй барилгын түлхүүр зүүдлээд баларч явна.
22. Зургаан хувийн хүүтэй зээлийг хэрэгжүүлэхэд "Төрийн банк" ачааллаа даахгүй байснаас хэвлэлээр хамгийн хүнд сурталтай банк гэж бичих болсон.
23. Хамгийн сүүлд “Төрийн банк”, “Хадгаламж” банкийг өөртөө нэгтгэлээ. Энэ бүх хэрэг “Хадгаламж” банкны эзэн байсан Ш.Батхүү гэх нөхрийн бүтэлгүй зээлээс үүдэлтэй. Монголбанкны зүгээс тус банкийг зарах асуудлыг судалж, Засгийн газар болон холбогдох албаны хүмүүстэй энэ талаар багагүй хугацаанд удаа дараа зөвлөлдсөний эцэст банк худал¬даад авчих хэмжээний томоо¬хон бизнесмэнүүдэд банк нэмж өгөх хувилбарыг улстөрчид дэмжээгүй гэх мэдээлэл байна. Ингээд төрийн өмчит Төрийн банк руу “Хадгаламж”-ийг шилжүүлэх шийдвэрийг гаргажээ.
24. Өчигдрөөс эхлэн “Хадгаламж” банк логогоо сольж “Төрийн банк” нэртэй боллоо. Цаашид банкны үйл ажиллагаанд ямар өөрчлөлт орохгүйгээр хэвийн ажиллах болно гэж “Төрийн банк”-аас мэдэгдээд байна.
Т.Энхэлээ 24tsag.mn
Сэтгэгдэл (2)