Од" болох өнөө цагт амархан болжээ. Өдгөө ганц киноны гол дүрд
тоглоод л "од" гэх нэрийг зүүдэг болсон. Гэтэл олон арван жил
хөдөлмөрлөсөн нэгэн нь "Од" болох болоогүй хэмээн өөрийгөө голж суудаг.
Хийсэн бүтээснээрээ олонд танигдсан жүжигчин Ц.Баясгалангийн тухай 24
баримтыг хүргэж байна.
1. УДЭТ-ын жүжигчин, Соёлын тэргүүний ажилтан Цэрэндоржийн Баясгалан театрын чадварлаг жүжигчдийн нэг.
2. Тэрээр сэхээтэн гаралтай. Аав, ээж нь орос хэл, шугам зургийн багш хийдэг байсан гэдэг.
3. Ц.Баясгалангийн аав их сайхан дуулдаг хүн байжээ. Тиймээс тэрээр аавыгаа урлагийн замыг минь нээж өгсөн гэж ярьдаг. Аав нь түүнийг үлгэрээр хүмүүжүүлжээ. Үлгэрийнхээ дүрүүдэд хувирч, өөрөө гол дүрийн баатар болоод тоглодог байсан нь одоо ч санаанаас нь гардаггүй гэдэг.
4. Дуу бол түүний хобби. Багадаа орос дуу их дуулдаг байж. Харин урлагт анх "Чингис хаан" рок дуурийн Хуагчин эмгэний дүрд дуулжээ.
5. Анх 1994 онд сургуулиа төгсөөд "Орчин үе” театрт хэдэн жил ажиллажээ. Тэр үед, Б.Мөнхдорж найруулагч "Чи драмын театрт л байх ёстой, Т.Цэвээнжав эгчийн залгамж болж тэнд ажилла" гэж урьж байсан аж. Ц.Гантөмөр багш нь ч "Чи драмын театртаа л байх хэрэгтэй шүү, чи драмын л хүн" гэж байнга захидаг байжээ. Тиймээ тэрээр яалт ч үгүй Драмын Ц.Баясгалан гэдгээ нотолсон юм.
6. “Орчин үе” театрт ажиллаж байхдаа “Махчин могой” жүжгийн тахианы дүрд тоглож байсан нь түүний хамгийн анхны дүр аж.
7.
1997 онд түүнийг хүүхдээ төрүүлчихээд, арван сартай гэртээ сууж байхад
нь Мөнхдорж найруулагч "ажилдаа ор" гэж Драмын театраас дуудсан гэдэг.
Тиймээс 97 оноос хойш Драмын театрт ажиллаж эхэлсэн.
8. Драмын театрт ирснийхээ дараа бүтээсэн анхны дүр нь “Ижил хүйстэн” жүжгийн Лариса байсан.
9. Ц.Баясгалан хувийн амьдралаа хойш нь тавин байж, жүжигчний нэр хүндийг олж авсан. Гэхдээ тэрээр сайхан хүүтэй хүн. Хайртай хүү Номунбилэг нь өдгөө ерөнхий боловсролын арваннэгдүгээр ангид суралцдаг.
10. Ц.Баясгалан ээж, дүү, хүүтэйгээ цуг амьдардаг.
11. Тэрбээр “Дарь эхийн сүм” жүжгийн Розина, Лись, “Эхнэрээ зээлээч” жүжгийн хадам ээж Жавзан, “Шар тэнгисийн тарчлаан” жүжгийн Сарнай, "Хайрын виз” жүжгийн Ану, “Нууц амраг чинь болъё” жүжгийн Шүр гээд 50 гаруй жүжгийн гол ба туслах дүрд чадварлаг тоглож, үзэгчдийн хэзээний танил болсон уран бүтээлч.
12.
Мөн “Домогт Ану хатан” жүжгийн Ану хатны дүрийг тун ч чадварлаг бүтээж
үзэгчдээс өндөр үнэлгээ авсан. Энэхүү жүжгийнхээ дууг өөрөө дуулсан.
13. Уран бүтээлчдийн жинхэнэ ур чадварыг шалгасан “Гэгээн муза” наадмын тэргүүн шагналыг туслах эмэгтэйн дүрээр хоёр ч удаа хүртэж байсан.
14. Францын нэрт дуучин Эдип Пиафын амьдрал, түүний дуулсан дууны тухай өгүүлсэн моно музыкл драмыг хэдхэн хоногийн өмнө маш амжилттай бүтээсэн.
15. Тиймээс "Би Эдит Пиаф байна" моно жүжгээрээ "Гэгээн муза" наадмын "Нэг хүний жүжиг" төрөлд нэр дэвшиж байгаа.
16. Энэ жүжиг түүнд маш олон ололт амжилтыг дуудсан. Наад захын жишээ дурьдахад 2014 онд болох Францын соёлын өдрүүдэд оролцох урилга ирсэн. Мөн олон газраас хамтарч ажиллах санал тавьсан.
17. Тухайн жүжигт 1915-1963 оны үед амьдарч байсан түүхэн хүний тухай өгүүлнэ. Маш сонирхолтой, унаж боссон амьдралтай бүсгүй. Гудамжны хатуу ширүүн амьдралаас алдрын титмийг өмсөж чадсан ухаалаг эмэгтэй. Хэрцгий хүнд тэгсэн мөртлөө ялгуун гайхалтай амьдрал түүнийх байсан. Түүний тухай кино ч бий.
18. Харин жүжигчин Ц.Баясгалан энэхүү эмэгтэйн амьдрал хоёр тэс өөр гэдгийг тэрээр хэлж байсан. Учир нь Баясгалан эцэг, эх, ахмад буурлынхаа үгийг байнга сонсож амьдралдаа хэрэгжүүлдэг. Харин эл жүжгийн гол дүр болох эмэгтэй эрх чөлөөтэй, хэний ч үгээр явахгүй тийм л нэгэн аж.
19. Тэрээр чөлөөт цагаараа франц хэл сурч мөн жүжгийнхээ дуунуудыг дуулж сурахаар хичээж байгаа.
20. Түүний хувьд ихэвчлэн туслах дүр бүтээсэн. Тэглээ гээд шантраагүй. Бусад жүжигчид нь хувийн продакшн байгуулаад явж байхад тэрээр театраа сахиад л үлдсэн.
21. Ц.Баясгалан тайван талдаа. Энэ нь хааяа дутагдалтай чанар болчих гээд байх үе байдаг хэмээн ярьжээ. Мөн хааяа ганцаардах дуртай. Ганцаардах, ганцаараа байх хугацаандаа олон зүйлийг боддог гэнэ.
22. Харин ааш зангийн хувьд давуу тал нь их үнэнч зантай. Тэр дундаа худлаа ярьж чаддаггүй гэсэн.
23. Түүний ойр тойрныхон нь хэлэхдээ, “утас руугаа залгасан хүн болгоны дуудлагыг хүлээн авч за бол за, үгүй бол үгүй гэж хэлдэг. Хэрвээ тэрээр утсаа авахгүй байвал тайзан дээр эсвэл дүрийнхээ үгийг цээжилж байгаа нь тэр. Мөн бусдыг хайрлах, хүндэлж чаддагаас гадна найз нөхөддөө дээд зэргээр үнэнч ханддаг” гэсэн юм.
24. Жүжигчин хүн бүтээсэн бүх дүрүүддээ хайртай байдаг ч Ц.Баясгалан “Саран хөхөө” жүжгийн лам хүүгийн дүрдээ илүү хайртай аж. Яагаад ч юм тэр дүр түүнд их сайхан мэдрэмж төрүүлдэг гэнэ.
1. УДЭТ-ын жүжигчин, Соёлын тэргүүний ажилтан Цэрэндоржийн Баясгалан театрын чадварлаг жүжигчдийн нэг. 2. Тэрээр сэхээтэн гаралтай. Аав, ээж нь орос хэл, шугам зургийн багш хийдэг байсан гэдэг.
3. Ц.Баясгалангийн аав их сайхан дуулдаг хүн байжээ. Тиймээс тэрээр аавыгаа урлагийн замыг минь нээж өгсөн гэж ярьдаг. Аав нь түүнийг үлгэрээр хүмүүжүүлжээ. Үлгэрийнхээ дүрүүдэд хувирч, өөрөө гол дүрийн баатар болоод тоглодог байсан нь одоо ч санаанаас нь гардаггүй гэдэг.
4. Дуу бол түүний хобби. Багадаа орос дуу их дуулдаг байж. Харин урлагт анх "Чингис хаан" рок дуурийн Хуагчин эмгэний дүрд дуулжээ.
5. Анх 1994 онд сургуулиа төгсөөд "Орчин үе” театрт хэдэн жил ажиллажээ. Тэр үед, Б.Мөнхдорж найруулагч "Чи драмын театрт л байх ёстой, Т.Цэвээнжав эгчийн залгамж болж тэнд ажилла" гэж урьж байсан аж. Ц.Гантөмөр багш нь ч "Чи драмын театртаа л байх хэрэгтэй шүү, чи драмын л хүн" гэж байнга захидаг байжээ. Тиймээ тэрээр яалт ч үгүй Драмын Ц.Баясгалан гэдгээ нотолсон юм.
6. “Орчин үе” театрт ажиллаж байхдаа “Махчин могой” жүжгийн тахианы дүрд тоглож байсан нь түүний хамгийн анхны дүр аж.
7.
1997 онд түүнийг хүүхдээ төрүүлчихээд, арван сартай гэртээ сууж байхад
нь Мөнхдорж найруулагч "ажилдаа ор" гэж Драмын театраас дуудсан гэдэг.
Тиймээс 97 оноос хойш Драмын театрт ажиллаж эхэлсэн.8. Драмын театрт ирснийхээ дараа бүтээсэн анхны дүр нь “Ижил хүйстэн” жүжгийн Лариса байсан.
9. Ц.Баясгалан хувийн амьдралаа хойш нь тавин байж, жүжигчний нэр хүндийг олж авсан. Гэхдээ тэрээр сайхан хүүтэй хүн. Хайртай хүү Номунбилэг нь өдгөө ерөнхий боловсролын арваннэгдүгээр ангид суралцдаг.
10. Ц.Баясгалан ээж, дүү, хүүтэйгээ цуг амьдардаг.
11. Тэрбээр “Дарь эхийн сүм” жүжгийн Розина, Лись, “Эхнэрээ зээлээч” жүжгийн хадам ээж Жавзан, “Шар тэнгисийн тарчлаан” жүжгийн Сарнай, "Хайрын виз” жүжгийн Ану, “Нууц амраг чинь болъё” жүжгийн Шүр гээд 50 гаруй жүжгийн гол ба туслах дүрд чадварлаг тоглож, үзэгчдийн хэзээний танил болсон уран бүтээлч.
12.
Мөн “Домогт Ану хатан” жүжгийн Ану хатны дүрийг тун ч чадварлаг бүтээж
үзэгчдээс өндөр үнэлгээ авсан. Энэхүү жүжгийнхээ дууг өөрөө дуулсан.
13. Уран бүтээлчдийн жинхэнэ ур чадварыг шалгасан “Гэгээн муза” наадмын тэргүүн шагналыг туслах эмэгтэйн дүрээр хоёр ч удаа хүртэж байсан.
14. Францын нэрт дуучин Эдип Пиафын амьдрал, түүний дуулсан дууны тухай өгүүлсэн моно музыкл драмыг хэдхэн хоногийн өмнө маш амжилттай бүтээсэн.
15. Тиймээс "Би Эдит Пиаф байна" моно жүжгээрээ "Гэгээн муза" наадмын "Нэг хүний жүжиг" төрөлд нэр дэвшиж байгаа.16. Энэ жүжиг түүнд маш олон ололт амжилтыг дуудсан. Наад захын жишээ дурьдахад 2014 онд болох Францын соёлын өдрүүдэд оролцох урилга ирсэн. Мөн олон газраас хамтарч ажиллах санал тавьсан.
17. Тухайн жүжигт 1915-1963 оны үед амьдарч байсан түүхэн хүний тухай өгүүлнэ. Маш сонирхолтой, унаж боссон амьдралтай бүсгүй. Гудамжны хатуу ширүүн амьдралаас алдрын титмийг өмсөж чадсан ухаалаг эмэгтэй. Хэрцгий хүнд тэгсэн мөртлөө ялгуун гайхалтай амьдрал түүнийх байсан. Түүний тухай кино ч бий.
18. Харин жүжигчин Ц.Баясгалан энэхүү эмэгтэйн амьдрал хоёр тэс өөр гэдгийг тэрээр хэлж байсан. Учир нь Баясгалан эцэг, эх, ахмад буурлынхаа үгийг байнга сонсож амьдралдаа хэрэгжүүлдэг. Харин эл жүжгийн гол дүр болох эмэгтэй эрх чөлөөтэй, хэний ч үгээр явахгүй тийм л нэгэн аж.
19. Тэрээр чөлөөт цагаараа франц хэл сурч мөн жүжгийнхээ дуунуудыг дуулж сурахаар хичээж байгаа.
20. Түүний хувьд ихэвчлэн туслах дүр бүтээсэн. Тэглээ гээд шантраагүй. Бусад жүжигчид нь хувийн продакшн байгуулаад явж байхад тэрээр театраа сахиад л үлдсэн.
21. Ц.Баясгалан тайван талдаа. Энэ нь хааяа дутагдалтай чанар болчих гээд байх үе байдаг хэмээн ярьжээ. Мөн хааяа ганцаардах дуртай. Ганцаардах, ганцаараа байх хугацаандаа олон зүйлийг боддог гэнэ.
22. Харин ааш зангийн хувьд давуу тал нь их үнэнч зантай. Тэр дундаа худлаа ярьж чаддаггүй гэсэн.
23. Түүний ойр тойрныхон нь хэлэхдээ, “утас руугаа залгасан хүн болгоны дуудлагыг хүлээн авч за бол за, үгүй бол үгүй гэж хэлдэг. Хэрвээ тэрээр утсаа авахгүй байвал тайзан дээр эсвэл дүрийнхээ үгийг цээжилж байгаа нь тэр. Мөн бусдыг хайрлах, хүндэлж чаддагаас гадна найз нөхөддөө дээд зэргээр үнэнч ханддаг” гэсэн юм.
24. Жүжигчин хүн бүтээсэн бүх дүрүүддээ хайртай байдаг ч Ц.Баясгалан “Саран хөхөө” жүжгийн лам хүүгийн дүрдээ илүү хайртай аж. Яагаад ч юм тэр дүр түүнд их сайхан мэдрэмж төрүүлдэг гэнэ.
Сэтгэгдэл (3)