“I love Mongolia” төслийн багийнхан Баянхонгор аймгаас сурвалжилж байна.

Энэ удаад аймгийн бүтээн байгуулалт, тулгамдаж буй асуудлын хүрээнд  Аймгийн Засаг Даргын тамгын газрын хөгжлийн бодлогын хэлтсийн дарга Б.Гантулгатай ярилцлаа.

-Танай аймгийн хувьд орон сууцны тоон үзүүлэлт?
-Манай аймгийн хувьд сүүлийн жилүүдэд нийтийн орон сууц эрчимтэй хөгжиж байна. Өнгөрсөн жилийн хувьд 1100 айлын орон сууц ашиглалтанд орж, улсын комисст хүлээлгэж өгсөн байгаа. Энэ онд 240 айлын орон сууц барьж ашиглалтанд оруулна гэсэн тооцоотой байна.

Үндсэндээ Засаг даргын дөрвөн жилийн мөрийн хөтөлбөрийн хугацаанд 1500 айлын орон сууц ашиглалтанд орох төлөвлөгөөтэй байна. Сумдын хувьд мөн барилгын ажил үргэлжилж байгаа.

Үүний зэрэгцээ агаарын бохирдлыг бууруулах, ногоон байгууламжийг нэмэгдүүлэх ажилд онцгой анхаарч байна. Цаашлаад цэцэрлэгт хүрээлэнгийн тохижилтын ажилд хийгдэж байгаа.

-Танай аймгийн хувьд орон сууцны тоон үзүүлэлт?
-Аймгийн хэмжээнд албан ёсны бүртгэлтэй 29 мянган иргэнтэй. Намар, өвлийн улиралд хүн амын тоо нэмэгдэж 35 мянга болдог.

Нийт орон сууцны хувьд албан ёсны бүртгэлтэй иргэдээс 1700 иргэн орон сууцанд амьдардаг.  Гэр хороололд 7000 орчим иргэн оршин суудаг.

-Дулааны цахилгаан станц зайлшгүй барих шаардлагатай байгаа гэсэн. Энэ талаар?
-Аймгийн дулааны төвлөрсөн эх үүсвэр байхгүй байгаа нь хүндрэлтэй асуудлуудын нэг болоод байгаа. Одоогоор дулаан хангамжийг 8 уурын зуухнаас хангаж байна. Дулааны цахилгаан станцны хувьд ТЭЦҮ, зураг төслийг нь дууссан. Хөрөнгө оруулалттай холбоотой асуудлаар удаашралтай байна. Дулаанын цахилгаан станц ашиглалтанд орвол гэр хорооллын иргэд дулаан хангамжинд холбогдох бүрэн боломжтой. Дулааны станцид 18 тэрбум төгрөг шаардлагатай байгаа.

Манай аймгийн хувьд агаарын бохирдлын хэмжээгээрээ улсад тэргүүлдэг хотуудын тоонд ордог. Тиймээс Дулааны цахилгаан станц зайлшгүй чухал.

-Цэвэр, бохир усны асуудал шийдэгдэж чадсан уу?
-Цэвэр, бохир усны сүлжээнд холбогдсон. Мөн Азийн хөгжлийн банкны хөрөнгө оруулалтаар баригдсан хот байгуулалтын салбарын  ... төслийн хүрээнд гэр хороололд  цэвэр усны сүлжээг хүргэсэн. Тодруулбал, 9.2 км цэвэр усны шугамыг 2013 онд ашиглалтанд оруулсан.

Дулааны 13 км шугамыг 2013 онд бүрэн шинэчилсэн. Иргэдийн цэвэр усны шугамуудаа орон нутгийнхаа хэмжээгээр шинэчлээд байгаа.

Гэр хорооллын усан сангуудыг төвийн инженерийн шугам сүлжээтэй холбосон. Ингэснээр гэр хорооллын иргэдэд төвийн шугамнаас ус өгөх бололцоо үүссэн.

Энэ жил Азийн хөгжлийн банкны хөрөнгө оруулалттай иргэдийн орчин нөхцлийг сайжруулах хөнгөлөлттэй зээлийг гэр хорооллын иргэдэд өгч байгаа. 15 сая хүртэлх бага хүүтэй зээлийг 10 жилийн хугацаатай өгч байна.

-Баруун бүсийн худалдааны төвийнхөө тухай товч танилцуулгыг өгөхгүй юу?

-УИХ-ын гишүүн Х.Баттулгын санаачилгаар Баруун бүсийн худалдааны төвийг байгуулсан. 2010 онд Баруун бүс худалдааны төв ашиглалтанд орсон. Нийт 430 гаруй түрээслэгчтэй.

-Танай аймгийн хувьд аж ахуй нэгжүүдээ хэр дэмжиж ажилладаг вэ?

-2013 онд орон нутгийн хөгжлийн сангаас 1 тэрбум, жижиг дунд үйлдвэрлэлийг дэмжих сангаас сүүлийн 3 жилийн хугацаанд жилд 500 сая төгрөг орж ирж байгаа. Үүгээрээ жижиг дунд үйлдвэрлэлийг дэмжиж, хөрөнгө оруулалтыг хийгээд явж байна.

2012 онд ДНБ-нд аж үйлдвэрийн салбараас эзлэх хувь мөнгөн дүнгээрээ энэ онд хоёр дахин өсчихөөд байгаа.  Ерөнхийдөө аймгийн ДНБ-ий өсөлт сүүлийн гурван жилд 1.7 хувь өссөн.

Аж үйлдвэрийн салбарын эзлэх хувь үндсэндээ хоёр дахин өссөн.  

-ДНБ /Дотоодын нийт бүтээгдэхүүн/-д мал аж ахуй буюу хөдөө аж ахуйн салбараас оруулж байгаа хувь нэмэр?

-  ДНБ-ий 52 хувийг хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүн эзэлдэг. Үүнд мал аж ахуйн салбар ч багтана.

2014 оны жилийн эцсийн тооллогоор 3.4 сая толгой мал тоолуулсан. Харин газар тариаланг хөгжүүлэх асуудлыг анхааруулсаар байна. Тариалах талбайн хэмжээ жил ирэх тусам өсч байгаа. Манай аймгийн хувьд усалгаатай газар тариалан эрхлэхгүй бол хуурайшилттай холбоотой асуудал их гардаг.

-Тэгэхээр мал аж ахуй дээр эдийн засаг суурилж байна гэж ойлгож болох уу?

-Тийм. Тэжээлийн ургамал тариалалтанд их анхаарч байгаа. Малчдын дунд шинэ хот айл болзолт уралдааныг зарлачихсан явж байна.  Энэ нь тухайн хот айл өөрийн гэр орноо болоод малын хашаагаа хэр тохижуулж байгааг шалгаруулах уралдаан. Цаашлаад өвлийн бэлтгэл ажил, хадлан бэлчээрээ хэрхэн бэлтгэж байгаа байдлыг ч голчлох юм.

Малчдыг ингэж шинэ хот айлаар шалгаруулсанаар мөнгөн дүнгээр урамшуулах боломж бий болж байгаа юм.

Д.Ундрах/24tsag.mn/