Нийгмийн даатгалын сангийн шимтгэлийг хоёр хувь нэмэгдүүлэхэд тавьсан Ерөнхийлөгчийн хоригийг УИХ-аар хэлэлцэн, хүлээн авах шийдвэр гаргасан. Энэ талаар ХНХ-ийн сайд С.Чинзоригоос тодрууллаа.

-НДС-гийн шимтгэлийг хоёр хувь нэмэгдүүлэх асуудалд тавьсан Ерөнхийлөгчийн хоригийг хүлээн авсан. Тэгэхээр нийгмийн даатгалын сан алдагдал хүлээнэ гэсэн үг үү?

-2016 оны сонгуулийн дараа улс орны төсөв санхүүгийн байдал амаргүй нөхцөлд байсан учраас ОУВС-тай хэлэлцээр байгуулж, санхүүгийн дэмжлэг авч ажиллахаар болсон. Энэ хүрээнд нийгмийг даатгалын сангийн шимтгэлийг нэмэгдүүлэх, алдагдлыг бууруулах болон холбогдох хууль тогтоомжуудад өөрчлөлт оруулсан. Тухайлбал, гурван жилийн хугацаанд нийгмийн даатгалын шимтгэлийн хувь хэмжээг нэмэгдүүлэх, тэтгэврийн насыг нэмэгдүүлэх зүйлүүдэд Засгийн газар хэлэлцээр байгуулсан. Улмаар 2014 оны дөрөвдүгээр сард Нийгмийн даатгалын сангийн хууль тогтоомжуудад өөрчлөлт оруулсан юм. ОУВС-гийн сантай хийсэн хэлэлцээрийн дагуу нийгмийн даатгалын хууль тогтоомжуудад хоёр дахь удаагаа өөрчлөлт оруулсан.

2018 онд У.Хүрэлсүхийн Засгийн газар байгуулагдсаны дараа тэтгэврийн нас нэмэгдүүлснээр иргэдийн амьжиргаанд хэрхэн нөлөөлж байгаа зэрэг асуудлыг авч үзэн эзэд, үйлдвэрчний байгууллагатай хамтарсан ажлын хэсэг гаргаж, судалгаа хийсэн.

Ингээд тэтгэврийн насыг жил бүр зургаан сараас нэмэгдүүлэх нь Монголын нөхцөлд төдийлөн нийцэхгүй байна гэж үзсэн. Учир нь монголчуудын дундаж наслалт жилд гурван сараар л нэмэгдэж байгаа судалгаа байдаг. Тиймээс тэтгэврийн насыг жилд гурван сараар нэмэгдүүлэх нөгөөтээгүүр, хөнгөлөлттэй нөхцөлөөр тэтгэвэрт гарсан иргэдийн тэтгэвэрт гарах насыг нэмэгдүүлэхгүй байх нь зүйтэй гэсэн чиглэлээр хууль тогтоомжид өөрчлөлт оруулсан. Энэ нь ОУВС-тай хамтын хэлэлцээр байгуулснаас хойш өөрчлөлт оруулсан анхны алхам байсан. Хоёрдугаарт, Ерөнхийлөгч НДС-гийн шимтгэлийг хоёр хувиар нэмэгдүүлсэн орлогод хориг тавьсныг хэлэлцээд гишүүд хоригийг хүлээн авахаар шийдсэн. Үүнтэй холбогдуулан Нийгмийн даатгалын сангийн 2020 оны орлого дээр өөрчлөлт орсон. Хэдийгээр орлогод ийм өөрчлөлт орсон ч зарлагыг хэвээр байх ёстой гэж үзсэн. Нийгмийн даатгалын шимтгэлийг ирэх онд хоёр хувиар нэмэгдүүлэхтэй холбогдуулан төсвийн байгууллага болон бусад байгууллагуудын ажилтны төлөх хувь хэмжээ хоёр хувиар нэмэгдэж төсөвт 174 тэрбум төгрөгийн орлого орох байсан.

Нэгэнт Ерөнхийлөгчийн хоригийг хүлээн авсан учраас байгууллагуудын 174 тэрбум төгрөгийг хасч тооцно. Гэхдээ нийт төвлөрүүлэх ёстой орлогын хэмжээнд өөрчлөлт оруулаагүй.

Санд орох байсан орлогыг хамрах хүрээг нэмэгдүүлэх замаар олно. Түүнчлэн сангийн өр, авлагын асуудал байна. Эдгээрийг бууруулах замаар 2.6 их наяд төгрөгийн орлогыг биелүүлнэ. Ерөнхийлөгчийн хоригийг хүлээн авсантай холбогдуулан сангийн орлого буурах болов уу гэж харж байна. Ирэх оноос тэтгэвэр тавих хоёр сарын нөөц биш нэг сарын нөөцтэй байна.

-Энэ оны хувьд НДС-гийн орлого ямар байгаа юм бэ?

-Энэ оны нийгмийн даатгалын сангийн орлого арваннэгдүгээр сарын 1-ний өдрийн байдлаар 170 тэрбум төгрөгөөр давсан. Сард 60 орчим тэрбум төгрөгийн тэтгэвэр олгодог. Тиймээс орлого давсан хэмжээгээр сарынхаа тэтгэврийг олгоно. Ингээд нэг сарын тэтгэвэр тавих нөөцтэй болго гэж харж байна.

-Ерөнхийлөгчийн хоригийг хүлээн авсан учраас хоёр хувийн нэмэгдлийг цуцласан гэж ойлгож болох уу?

-Дээр дурдсанчлан НДС-гийн шимтгэлийг үе шаттайгаар нэмэгдүүлэх хууль 2017 онд батлагдсан.

Уг хуулиар 2018 онд хоёр хувиар, 2019 онд нэг хувиар, 2020 онд хоёр хувиар үе шаттайгаар нэмэгдүүлэх талаар гарсан.

Нэгэнт Ерөнхийлөгчийн хоригийг хүлээн авч шимтгэл нэмэгдүүлэхгүйгээр орлогоо бүрдүүлэх чиглэл өгсөн учраас хуульд өөрчлөлт оруулах шаардлага байна.

Хэрэв уг хуульд яаралтай өөрчлөлт оруулахгүй бол Үндсэн хуулийн цэц дээр асуудал үүсэх магадлалтай. Тиймээс НДС-гийн шимтгэлийн хоёр хувиар нэмэгдүүлэх асуудлыг хугацааг нь хойшлуулж, 2021 онд үйлчлэхээр  хуульд өөрчлөлт оруулсан.

-ОУВС-гаас уг асуудалд ямар байр суурьтай байна вэ?

-Нөхцөл байдал үүссэнээс хойш ОУВС-тай уулзаагүй. Ирэх оны эхээр Монголд ирэх байх. Энэ үеэр ОУВС-тай хийсэн хэлэлцээрт өөрчлөлт оруулах зайлшгүй шаардлага үүссэн талаар ойлгуулах шаардлага гарах байх. Уг хуулийг хэрэгжүүлэхгүй гээд хүчингүй болгоогүй. Хугацааг нь хойшлуулсан талаар сайн хэлж ойлгуулах ёстой.

Б.Лхам