Ахмадуудын тэтгэврийн зээлийг нэг удаа тэглэх тухай Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын амлалттай хамт монголчууд шинэ онтойгоо золголоо. Төрийн тэргүүний хэлснээр эл амлалтадаа хүрэхийн тулд Салхитын мөнгөний ордыг эдийн засгийн эргэлтэд нэн тэргүүнд оруулж, түүнээс олох орлогоор өр дарах боломжтой гэж үзэж. Тиймдээ ч ирээдүйд олох боломжтой гэж итгэж, найдсан жилийн 1.2 тэрбум төгрөгтөө найдаж, нийт ахмадуудын өрийг дарахаа амлав.

Нэг ёсондоо уул уурхайн түүхий эдийн дэлхийн зах зээл дээрх үнийн савалгаа, дотоодын хямрал, улс төрийн нөхцөл байдлыг үл харгалзан ирээдүйд олно гэж найдсан мөнгөө дэнчин тавиад өнөөдөр байгаа жаахан мөнгөөрөө ахмадуудын өрийг дарахаар зэхсэн нь энэ гэнэ. Ард түмнээ гэсэн сэтгэл, зүрхтэй байж, эрх орноо гэсэн шийдвэр гаргахыг хүсдэг иргэний хүний нүдээр харвал зөв алхам. Гэхдээ эдийн засагч байдлаар хандвал “Салхитын мөнгөний орд хэзээ эдийн засгийн эргэлтэд орж, хэзээнээс ашиг хүртэж эхлэх бэ” гэж асуухаас аргагүй мэт.

Яг үнэндээ ийм асуултыг хүн бүр тавьж эхэлнэ.

Тэр цагт 2020-2021 онд багтааж эдийн засгийн эргэлтэд оруулна гэж төрийн эрх баригчид хэлэх нь лавтай. Учир нь 2020 онд УИХ-ын сонгууль болно. Залгуулаад 2021 онд Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн бэлтгэл эхэлнэ. Ингэхээр улстөрчид хэр сайн попорч, иргэдийн хайрыг татахаас бүх зүйл хамаарах нь дамжиггүй. Тэд энэ хайрын хүчийг харуулахын тулд Салхитын мөнгөний ордыг ямар ч үнээр хамаагүй эдийн засгийн эргэлтэд оруулах гэж үзэх нь ойлгомжтой. Гол нь эдийн засгийн эргэлтэд оруулаад, түүхий эдээ дэлхийн зах зээл дээр гаргалаа гэхэд хэр удаан настай эргэлт байх бэ гэдгийг нарийн тооцохгүй бол сонгууль угтсан амлалтаа биелүүлэх богино настай бизнес төлөвлөгөөний эхлэлийг тавих бий.

Хэдхэн хоногийн өмнө Салхитын мөнгөний ордын дээж болох 47 кг цэвэр мөнгийг Төв банкинд хүлээлгэж өгсөн. Энэ процессийн дараа тус ордоос олох орлогоор ахмадуудын өрийг тэглэх тухай Ерөнхийлөгч дурдсан нь санаандгүй үйлдэл биш болох нь тодорхой болов. Угтаа бол Төв банкинд хүлээлгэж өгсөн дээрх мөнгөний дээжийг нь уурхайг хаахаас өмнө олборлосон байсан бүтээгдэхүүн гэх. Одоо уурхайг хэвийн үйл ажиллагаанд оруулахад төсвөөс багагүй мөнгө шаардлагатай. Энэ мөнгө нь улайссан төсөвт бий юү гэдэг бас л эргэлзээтэй. 

Дээр нь ирэх оноос эхлээд алдарт бондуудын өр нэхэгдэж эхэлнэ. Ийм цаг үед өнөөдөр олсон орлогоо гадаад өрөө дарахад зарцуулахад ёстой болохоос биш иргэдийн тавьсан өрөнд цацах нь тийм ч оновчтой шийдэл бус болов уу. 

Энэ мэтчилэн олон шалтгаанаас харахад өр тэглэх Ерөнхийлөгчийн амлалт өнөө, маргаашдаа хэрэгжиж эхэлнэ гэдэгт иргэд найдаж, хүлээгээд дэмий л болов уу.

УИХ-ын дарга Г.Занданшатар ЗГХЭГ-ын даргаар ажиллаж байхдаа Салхитын мөнгөний ордын уурхайд десант буулгаж, төрийн хамгаалалтад авснаас хойш яг нэг жилийн хугацаа өнгөрч байна.

Эл дуулианы дараагаас Улсын Дээд шүүхийн Ерөнхий шүүгчийг Ерөнхийлөгч Х.Баттулга суудлаас унагаж, өөрийн хүнээ залсан. Дараа АТГ, прокурор, шүүгчийг ҮАБЗ-ийн зөвлөмжөөр огцруулдаг байх тогтолцоотой болгосон. Залгуулаад нэр бүхий 17 шүүгчийг дээрх Салхитын мөнгөний ордтой холбогдох хэргийн шүүх хурлаас авлига авах замаар хэргийн нэг талд шийдвэрлэсэн гэх хэргээр шалгаж эхэлсэн. Харамсалтай нь, хэрэгт шалгалгагдаж эхэлсэн шүүгч нараас нэг нас барж, нөгөөх нь америк руу зугтаасан. Хэрэг замхарлаа гэх шуум дэгдэхтэй зэрэгцэн таван шүүгчид холбогдох хэргийг шалгаж дууссан, шүүхэд шилжүүлнэ гээд бас л чимээ алдарсан. Ийм л үйл явц өрнөсөн Салхитын мөнгөний ордоос олох орлогодоо Ерөнхийлөгч найдаж, ахмадуудын өрийг дарахаар ҮАБЗ-ийн гурван гишүүн ханцуйн дотроо наймаалцжээ.

Иргэдийн харж буйгаар авлигачин улстөрчид төрийн мөнгөнөөс тэрбум, тэрбумаар хувааж идэж байхад ард түмний хүүхдүүд бялууны хэлтэрхийнээс яагаад хүртэж болохгүй юм бэ гэх. Үнэндээ ингэж нэхэх нь зөв. Төрийн мөнгөнөөс өөрөөр хэлбэл, ард түмний төлсөн татварын мөнгийг үе үеийн парламентад заларсан нөхдүүд хувааж иддэг нь болсон нь нууц биш. Ийм цаг үед ард түмэндээ хувь хүртээх гэсэн төрийн тэргүүний шийдвэр голгүй биш гэдэг нь лавтай.

Энд нэг үг хэлэхэд, Эрдэнэс тавантолгойн 1072 ширхэг хувьцааг иргэдэд тарааж өгөхдөө тухай үеийн улстөрчид (одоо ч зарим нь Их хуралд бий) “Монголын ард түмэн уул уурхайгаас хувьь хүртдэг боллоо. Жил бүр үр өгөөжийг нь хүртэнэ” хэмээн том амалж байв. Гэвч хувьцаа тарааснаас хойш бараг арваад жил боллоо. Нэг иргэнд оногдох жилийн ногдол ашиг нь 20 гаруй мянган төгрөг гэдгийг сонссон хүн бүрийн элэг хөшингөө алдсан.

Төрийн тэргүүний хэлсэн үг, хийсэн үйлдэл бүхний цаана улс эх орны эрх ашиг дагалддаг жамтай. 

Тиймээс л Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын өр тэглэх амлалт 1072 ширхэг хувьцаа шигээ хөөс биш байгаасай гэж найдах үлдлээ. 

Г.Нацаг-Эрдэнэ