УИХ-ын Төсвийн байнгын хорооны энэ сарын 14-ний өдрийн хуралдаанаар Хүнсний ногооны импортын татварыг нэмэгдүүлэх тогтоолын төслийг дэмжлээ.

Тодруулбал, улсын хэмжээнд 2018 онд хүнсний ногоо 8.6 мянган га талбайд тариалж, 102.2 мянган тонн ургац хураан авч байсан бол 2019 онд хүнсний ногоо 8.3 мянган га талбайд тариалж, 90 гаруй мянган тонн ургац хураан авч төмс, хүнсний ногооны нийт хэрэгцээний 40 хувийг дотоодын үйлдвэрлэлээр хангасан байна. Хүнсний ногооны хэрэгцээний хоосон орон зайг гаднын чанарын баталгаагүй төмс, хүнсний ногоо эзэлж байгаа нь дотоодын хүнсний ногоо үйлдвэрлэгчдэд учрах эдийн засгийн сөрөг нөлөөллөөс гадна хүн амын эрүүл мэндэд харшилж, зарим өвчлөлийн эх үүсвэр болж байгааг мэргэжлийн байгууллагуудын дүгнэлт харуулсан. Түүнчлэн сүүлийн үед манай улсын хүнсний ногоо үйлдвэрлэлийн томоохон компаниуд энэ чиглэлийн бизнесийг тогтмол алдагдалтай байсан гэх шалтгаанаар ээлж дараалан үйл ажиллагаагаа зогсоох болсон юм.  Сэлэнгэ аймагт гэхэд 6000 гаруй хүнсний ногооны үйлдвэрлэл эрхлэгч байснаас одоогийн байдлаар 3000 болтлоо багассан статистик мэдээлэл байна гэж бий. 

Эдгээр шалтгаан, нөхцлөөс хүнсний ногооны үйлдвэрлэлийг дэмжиж, хүн амын эрүүл мэнд, хүнсний аюулгүй байдал, дотоодын зах зээлийг хамгаалах зорилгоор уг тогтоолын төслийг боловсруулсан байна. Тогтоолын төсөлд одоо 15-20 хувиар тогтоогоод байгаа зарим төрлийн хүнсний ногооны импортын татварыг 30  хувьд хүргэх,  харин үр  тариа, тэжээлийн таримал болон тосны үрийг үүссэн нөхцөл байдалтай уялдуулан гаалийн албан татварын хувь, хэмжээг “0” болгохоор хуулийн төсөлд тусгажээ. 

Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан УИХ-ын гишүүд байр сууриа илэрхийлсэн. Тухайлбал,

Ж.Батзандан: Хятад ногоог хорих гэж байгаа бол 30 хувь биш бүр 40, 50 хувийн татвартай байж болдоггүй юм уу. Эсвэл бүр хорьж болдоггүй юм уу?

Х.Болорчулуун: Манай улс социализмын үед 30 хувийн татвартай байсан. 1997 онд гаалийн татварыг тэглэсэн. 7-8 жилийн өмнө 15-20 хувийн татвартай болсон. Гэхдээ ийм татвартай болоод дотоодын тариаланчдаа хамгаалах механизм болж чадаагүй, дээр нь чанаргүй хүнсний ногоо орж ирсээр байна. Манай тариаланчид дотоодын нийт хэрэглээний 40 хүрэхгүй хувийг хангаж байна. Дэлхийн Худалдааны байгууллагад элсэхдээ 20-30 хувиас хэтрэхгүй татвар авна гэж үүрэг, амлалт өгчихсөн байна. Дээр нь Дэлхийн худалдааны байгууллагын гишүүн орны экмпорт, импортын татвар ойролцоо байх ёстой. Гэтэл ОХУ гэхэд 40-50 хувийн татвартай, БНХАУ-ын хувьд хөдөө аж ахауйн ийм бэлэн бүтээгдэхүүнд 0-65 хувийн татвар тогтоосон. Манайх 15-20-хан хувийн татвартай учраас гаднаас хүнсний ногоо оруулж ирэх нь ашигтай, харин гадагшаа гаргах ямар ч боломжгүй. Тиймээс дээд хэмжээ болох 30 хувиар санал оруулсан. 
Сайд Ч.Улаан: Дэлхийн Худалдааны төвийн дээд хэмжээгээр ийм санал оруулсан. Цаашид энэ байгууллагатайгаа хамтрах ёстой. Мөн Евразийн холбооны ажиглагч, хамтран ажиллагч гэсэн субъектын эрхтэй болж байж энэ татваруудыг харилцан тохиролцох боломж бүрдэнэ. Энэ удаад байгаа боломжоо тултал ашиглая. Үргэлжлүүлээд яриа хэлэлцээрээ хийх нь зүйтэй.

Х.Болорчулуун: Монгол Улс үйлдвэрлэгч бус хэрэглэгч улс болсон шүү дээ. Ажилгүйдлийг бууруулах нь манай улсын нэн тэргүүний зорилт. Өнөөгийн байдлаар импортын татварыг 30 хувьд хүргэх боломжтой. Цаашдаа хоёр хөрштэйгөө ойролцоо болгох асуудлыг Засгийн газар тавих ёстой. 

Ийнхүү Төсвийн байнгын хорооны хуралдаанаар Хүнсний ногооны импортын татварыг нэмэгдүүлэх тогтоолын төслийн үзэл баримтлалыг дэмжиж, УИХ-ын нэгдсэн чуулганд шилжүүллээ.