Нээлттэй нийгэм форумаас зохион байгуулж буй Шүүхийн тухай хуулийн төслийн ээлжит хэлэлцүүлэг боллоо. Өнөөдрийн хэлэлцүүлгээр шүүгчийн сонгон шалгаруулалтын талаар хэлэлцсэн юм.

МУИС-ийн багш, Доктор О.Мөнхсайхан: Шүүхийн шийдвэр бол хүний амьдралын хамгийн чухал хэсгийг эцэслээд шийдчихдэг. Иргэдийн зүгээс тухайн хэрэг маргааныг хуульд үндэслэн үнэн зөв, хараат бусаар шүүх итгэлийг хүлээлгэж байдаг. Энэ ажлыг хийх хүнийг олно гэдэг хамгийн хэцүү бөгөөд чухал асуудал. Шүүгч гэж шүүгчийн ажлыг хийх өндөр ур чадвар, мэдлэгтэйгээс гадна өндөр ёсзүй, туршлагатай хүн байх ёстой. Энэ хүнийг олох хэцүү. Манай улсын хувьд хууль зүйн сургуульд сурна. Дадлага хийнэ. Хуульчийн шалгалт өгнө. Улмаар тодорхой хугацаанд хуульчаар ажиллаад шүүгчид нэр дэвшинэ.

Гол асуудал нь Үндсэн хуулийн 49.4-т “Шүүгчийг хуульчдаас шилж олох үүргийн Ерөнхий зөвлөл гүйцэтгэнэ” гэж тодорхой заасан байдаг. Энэ утгаар ШЕЗ-ийн хамгийн чухал үүрэг нь энэ. гэтэл өнгөрсөн хугацаанд Ерөнхий зөвлөл энэ үүргээ дангаараа бие даан хэрэгжүүлэх биш тусдаа Мэргэжлийн хороо байгуулаад тус хороо нь шалгалт авдаг. Улмаар шалгалтад тэнцсэн хүмүүсийн нэрсийг эрэмбэлээд Ерөнхий зөвлөлд өгдөг. Харин Ерөнхий зөвлөл нь Мэргэжлийн хорооны өгсөн эрэмбийг барихгүйгээр сонголт хийдэг. Үүнээс үүдэн хардлага тасрахгүй байна. Олон улсын хувьд шүүгчийг сонгон шалгаруулах ажлыг нэг институци маш сайн шилж эрэмбэлдэг. Шүүгч хэн байх вэ гэдгийг Мэргэжлийн хороо гаргадаг. Гэтэл Ерөнхий зөвлөл яагаад Мэргэжлийн хорооны эрэмбийг барихгүй байна гэдэг энэ зүйл гарч ирж байна. Одоо өргөн баригдсан хуулийн төсөлд Мэргэжлийн хороо шалгалтаар эрэмбэлэхээ больсон. Өөрөөр хэлбэл, шалгалт өгсөн шүүгчдээс тэнцээгүйг нь хасаад Ерөнхий зөвлөл рүү явуулдаг болсон. Ерөнхий зөвлөл шалгалтад тэнцсэн хүмүүсээс сонгодог болно.

Нөгөөтээгүүр, Мэргэжлийн хороо Ерөнхий зөвлөлөөс тусдаа байгуулагдаад ирэхээр энэ нь Үндсэн хуулийн зөрчил рүү орчих гээд байна. Учир нь эхний шатны шийдвэрийг Ерөнхий зөвлөлийн биш институци гаргах болчихоод байгаа юм.