Улсын Дээд шүүхийн шүүгчид нэр дэвшигчдээс авсан мэргэшлийн шалгалтад хамгийн өндөр буюу 99 оноо авсан шүүгчийг гээн, бусад хоёрыг нь Хууль зүйн Байнгын хороонд танилцуулсан нь олон хүний уур унтууг төрүүлсэн.

Тухайлбал, нэгдүгээрт, Захиргааны хэргийн Давж заалдах шатны шүүхийн шүүгч Ц.Цогт, хоёрдугаарт, нийслэлийн Иргэний хэргийн Давж заалдах шатны шүүгч, ерөнхий шүүгч Ж.Оюунтунгалаг, гуравдугаарт, “Голомт”-ын гэх С.Батхүлэг нар орсон ч Ж.Оюунтунгалагийн нэрийг огт дурдаагүйгээр үл барам энэ тухай асуусан сэтгүүлчийн асуултад ШЕЗ-ийн дарга Э.Батбаяр “Ёс зүйн хувьд алдаа гаргасан. Шүүгч ёс зүйтэй байх ёстой” гэсэн тайлбар хэлж байлаа. Үүнээс Ж.Оюунтунгалаг нь шүүгчийн хувьд ёс зүйн ноцтой алдаа гаргажээ. Тэгээд л тэнцсэнгүй гэсэн ойлголтыг нийгэмд өгсөн.

Харамсалтай нь, энэ нь зөвхөн шалтаг, шалтгаан байсан бололтой.  Учир нь, “Салхитын мөнгөний орд”-ын гэх хэрэгт 17 шүүгчийг холбогдуулан шалгаж, бүрэн эрхийг нь түдгэлзүүлэх шийдвэрийг Монгол Улсын Ерөнхийлөгч гаргаж байлаа.  Тодруулбал, Монгол Улсын Ерөн­хийлөгчийн тухай хуулийн есдүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг, Шүүгчийн эрх зүйн байдлын тухай хуулийн 17 дугаар зүйлийн 17.1.8 дахь заалт, Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн саналыг тус тус үндэслэн Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга 2019 оны зургаадугаар сарын 27-ны өдөр “Зарим шүүхийн шүүгч, Ерөнхий шүүгчийн бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх тухай” зарлиг гаргасан билээ.

Үндэслэлгүйгээр хөрөнгөжсөн, авлига авсан, албаны эрх мэдлээ урвуулан ашигласан хэрэгт шалгуулж байсан шүүгчдээс өөрийгөө өмгөөлж дуугарсан нь нийслэлийн Иргэний хэргийн Давж заалдах шатны ерөнхий шүүгч Ж.Оюунтунгалаг байсан юм. Тэрбээр “Түдгэлзүүлсэн 17 шүүгчийн дунд миний нэр байгааг мэдсэн  даруй амралтын өдөр хэвлэлийнхэнд хандаж мэдэгдэл хийсэн. Дараагийн өдөр хурдан шуурхай шалгуулах тухай болон хэрэгт холбогдолгүй гэсэн агуулга бүхий гомдлоо Шүүхийн ерөнхий зөвлөл, улсын болон нийслэлийн прокурор, Ерөнхийлөгч, УИХ-ын дарга, Ерөнхий сайд, АТГ зэрэгт гаргасан. Тэдгээрээс хамгийн түрүүнд Шүүхийн ерөнхий зөвлөлөөс хариу ирүүлсэн боловч, АТГ руу энэ асуудлыг хурдан шуурхай шалгаж егнө гэсэн агуулгатай бичиг явуулсныхаа нэг хувийг дамжуулсан байсан. Дараа нь Нийслэлийн прокуророос ирсэн бичигт хуулиараа шалгах эрхтэй л гэсэн агуулгатай байсан. Бусад байгууллагаас янз бүрийн байдлаар хариу ирсэн. Гэвч яг миний тавьж байгаа ямар үндэслэлээр түдгэлзүүлэх шаардлагатай болов гэдэгт хэн нь ч тоймтой хариу өгөөгүй” гэж байв.

Шүүгч Ж.Оюунтунгалаг хууль шүүхийн байгууллагын үйл ажиллагааг хүндэтгэх, мөрдөн шалгах ажиллагаа ном журмаар явна гэж итгэсний үндсэн дээр дөрөв, таван сар тэвчээртэй хүлээж, АТГ-аас дуудсан цагт нь очиж мэдүүлгээ өгч байсан.  Мөн тэрбээр авлига авсан шүүгч байгаа бол заавал хариуцлага тооцох ёстой. Харин хэрэгт холбогдолгүй хүмүүсийг битгий хэлмэгдүүлээсэй гэж хүсэж байна” гэдгээ хэвлэлээр дамжуулан мэдэгдэж байлаа. Энэ бүхний эцэст 2020 оны нэгдүгээр сарын 10-ны өдөр дээрх 17 шүүгчийн долоог нь гэм буруугүй  болохыг тогтоож, шүүгчийн бүрэн эрхийг нь сэргээх шийдвэр гаргасан билээ. Тодруулбал,

Улсын Дээд шүүхийн Иргэний танхимын тэргүүн Х.Сонинбаяр, шүүгч П.Золзаяа, Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн ерөнхий шүүгч Ж.Оюунтунгалаг, шүүгч Д.Дэлгэрцэцэг, Д.Байгалмаа, Б.Нармандах болон Баянзүрх дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгч Т.Энхжаргал нарыг гэм буруугүйг тогтоосноор тэд ажилдаа эргэн орох боломжтой болсон билээ.

Авлига, албан тушаалын хэрэгт шалгуулж, бүрэн эрхээ хасуулж байж буруугүйгээ нотолж чадсан Ж.Оюунтунгалаг шүүгчийг Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн дарга нь өмөөрөх нь бүү хэл харин ч ёс зүйгүйгээр нь олны өмнө дуудлаа. Гэм буруутайг нь шүүхээр эцэслэн тогтоогоогүй цагт хэнийг ч гэм буруутайд тооцож үл болно гэсэн хуулийн заалт бий.  Э.Батбаяр даргын хувьд улайран нэрийг нь дэвшүүлээд байгаа С.Батхүлэгтэй их сургуулийн нэг анги төдийгүй ойрын найзууд гэдгийг Б.Энхбаяр гишүүн мэдэгдсэн юм.

У.Тэргэл