Өнгөрөгч УИХ-ын сонгуулиар хамгийн олон бие даагч нэр дэвшсэн мөн нэр цагдан хорьсон гээд онцлох үйл явдал олон. Тухайлбал, нэр дэвшигч Н.Номтойбаяр, Ж.Эрдэнэбат, Х.Бат-Ялалт, С.Баярцогт, Д.Ганболд, Б.Бямбасайхан нарыг цагдан хорьж, бүгд ял авсан. Ялгаа нь гэвэл Х.Бат-Ялалтынх торгуулийн ял байсан юм.

Цагдан хоригдсон нэр дэвшигчдээс УИХ-ын гишүүн Ж.Эрдэнэбат гишүүнээр улирч, шоронгоос гишүүнээр сонгогдсн анхны хүн тэр болсон юм. Харамсалтай нь гишүүн мөртлөө шүүхээр гэм буруу нь тогтоогдсон ял авсан этгээд гэдэг ийм ойлгомжгүй байдал бий болж өдийг хүрэв.

Харин Олон улсын парламентын холбооноос Ж.Эрдэнэбатыг гишүүний бүрэн эрхийн хугацаа нь дуусаагүйн дээр нэр дэвшсэн үед нь цагдан хорьсон нь парламентын гишүүний бүрэн эрхэд халдсан явдал хэмээн дүгнэж УИХ-д хүргүүлж, улмаар уг асуудалд хэрэг нээж шалгахаа мэдэгдсэн нь анхаарал татаад байна.

Гол асуудал нь хэрэв түүнийг хууль бусаар цагдан хорьж, ял оноосон нь тогтоогдвол шүүх байгууллагын нэр хүнд “навс” унана гэсэн үг шүү дээ.

Түүнчлэн Үндсэн хуулийн цэцийн өнгөрсөн лхагва гарагийн дунд суудлын хуралдаанаар УИХ-ын Сонгуулийн тухай хуулийн 35.2.1 дэх заалт Үндсэн хууль зөрчсөн эсэхийг хэлэлцсэн. Тодруулбал, Зөрчил болон гэмт үйлдлийнх нь явцад, эсхүл хэргийн болон зөрчлийн газарт нотлох баримттай нь баривчилснаас бусад тохиолдолд Сонгуулийн ерөнхий хорооны зөвшөөрөлгүйгээр нэр дэвшигчийг баривчлах, цагдан хорихыг хориглохоор зохицуулсан нь Үндсэн хууль зөрчсөн гэж иргэнээс ирүүлсэн мэдээллийг хэлэлцэж, Үндсэн хууль зөрчөөгүй гэсэн дүгнэлт гаргажээ.

Эндээс үзвэл Сонгуулийн тухай хуулийн дээрх заалт Үндсэн хуультай харшлаагүй бөгөөд хуулийн байгууллага нэр дэвшигчийг баривчлахдаа Сонгуулийн ерөнхий хорооноос зөвшөөрөл хүсэх ёстой байсан. Сонгуулийн ерөнхий хороонд Ж.Эрдэнэбатыг цагдан хорих хүсэлт гаргаагүй нь хууль зөрчсөн үйлдэл гэж уншигдаж байна. Үндсэн хуулийн цэцийн Дунд суудлын хуралдаанаас гаргасан дүгнэлтээс харвал гэдгийг тодотгоё.

А.Сүх