Нийслэлийн Хүүхэд, гэр бүлийн хөгжлийн газрын мэргэжилтэн Б.Ариун-Эрдэнэтэй ярилцлаа.

    -Морин уралдаанаас болж хүүхдийн амь их эрсдэх боллоо. Энэ нь тухайн уралдаанд тавих анхаарал сул байгаагийн шинж үү?

Улсын хэмжээний томоохон морин уралдаанд ОБЕГ, хүүхдийн асуудал хариуцсан мэргэжилтэн, эмч, цагдаа нар хяналт тавьдаг. Гэтэл жижиг уралдаанууд дээр хяналт багасдаг. Тухайлбал, “Алтай констракшн” компани болон “Дүнжин гарав”-ын уралдаан дээр олон хүүхэд бэртэж байсан.

-Яг хэчнээн хүүхэд бэртсэн, тодорхой тоо баримт бий юу?

- Нарийвчлан гаргасан тоо баримт байхгүй. Учир нь бидэнд жижиг уралдаануудын мэдээллийг цаг тухайд нь өгдөггүй. Адаглаад 7-10 хоногийн өмнө уралдааны мэдээллийг өгч байгаа ч гэсэн хүсэлтийг холбогдох хүмүүст тавиад байна. Засаг даргын захирамжаар морь уралдуулах шийдвэр гардаг. Тиймээс холбогдох газрууд ч энэ талын мэдээллийг хүргэх хэрэгтэй байна.

-Зургадугаар сарын 1-нийг хүртэл морь уралдуулахгүй болсон. Эмэгтэй гишүүд долоон шаардлагыг Засгийн газарт хүргүүлсэн. Энэ тухайд?

-Уяачдын хувьд тасралтгүй уралдах л сонирхолтой байдаг. Гэвч энэ бол хориотой зүйл. Морин уралдааны дүрмээр бол хаврын эхэн сараас намрын эхэн сарын дунд үе хүртэл  уралдаан зохион байгуулахыг зөршөөрсөн. Хаврын эхэн сарын уралдаан “Дүнжин гарав” уралдаанаар эхэлдэг. Уржигдар эмэгтэй гишүүдийн бүлгээс долоон шаардлага бүхий бичиг Засгийн газарт хүргүүлсэн.Маш чухал саналууд гаргасан байна. Хаврын улиралд хүйтэн байдаг учраас цаг хугацааг сунгах  санал ч явж байна билээ.

-Уралдаанд оролцох хүүхдүүдийн насны ангилалын хувьд, хууль дүрмээ хэр баримталж байна вэ?

-Үндэсний их баяр наадмын хуульд  Улсын баяр наадмаар долоогоос дээш настай хүүхэд морь унана гэж заасан байдаг.  Тэгэхээр зөвхөн улсын баяр наадамд гэсэн тодотголтой учир бусад уралдаанд энэ дүрэм нөлөөлөхгүй байх хандлагатай. Жижиг наадмуудад дөрвөн настай хүүхэд уралдаж байгааг  бид мэдэхгүй өнгөрнө. Дөрвөн настай хүүхдээ морь унууллаа гэж шууд хэлэх ч боломжгүй. Учир нь тэдэнд зориулсан хууль, дүрэм байхгүй байна. ХЭҮК есөн нас, Хүүхдийн төлөө үндэсний газар 10 наснаас  дээш хүүхдийг морины уралдаанд оролцуулъя гэсэн саналыг тавьдаг.

-Морин уралдааны дараа даатгалын асуудал хөндөгддөг. Морио өчнөөн сая төгрөгөөр даатгуулдаг хэрнээ хүүхдийн амь насыг үнэлэдэггүй хэмээн хүмүүс ярьдаг. Энэ хэр ортой вэ?

-Даатгалын компани морь даатгадаггүй. Морь даатгаж авна гэдэг тухайн даатгалын компанид хамгийн эрсдэлтэй нөхцөл. Тухайлбал, 100 саяаар нэг морь даатгаж авдаг. Гэтэл хулгайд алдах, үхэх гэх мэтээр юм яаж ч эргэж мэднэ. Тиймээс морь даатгахаас татгалздаг юм билээ. Харин хүүхдийн амь насыг заавал даатгуулах ёстой. Улсын баяр наадмаар давхардсан тоогоор 1800 хүүхэд морь унадаг. Хүүхдүүдийг даатгахдаа уралдааны өмнө, морь бүртгэхэд явуулдаг. Гэтэл уралдааны дараа унаж бэртсэн хүүхэд гарч ирэхэд даатгалын компаниуд зугатаад алга болчихдог.

-Мориноос унаж бэртсэн, эсвэл амь насаа алдсан хүүхдүүдийн хариуцлагыг хэн үүрэх вэ?

-Ямар ч эрхзүйн үндэслэл алга.Тухайн хүүхдийг уралдаанд оролцуулсан уяачид хариуцлага хүлээлгэх эрхзүйн орчин алга. Харин Монголын морин спорт уяачдын холбооноос тухайн уяачийн цолыг хураах, дараагийн уралдаанд бүртгэхгүй байх л боломжтой.

                                                                                                                                       Д.Ундрах